Bu iki gıdayı yemediler, felaketi yaşadılar Sözcü Gazetesi

Coğrafi keşifler çağında aylarca açık denizlerde seyreden gemicilerin kitleler halinde hayatını kaybetmesine yol açan korkunç felaketin arkasındaki gerçek tüyler ürpertti. Yüzyıllar boyunca korsan saldırıları, fırtınalar ya da gizemli salgın hastalıklar nedeniyle yaşandığı sanılan toplu ölümlerin, aslında günlük beslenme düzenindeki hayati bir eksiklikten kaynaklandığı ortaya çıktı. Binlerce denizcinin canına mal olan bu durumun tek sebebinin sofralarda yer almayan iki temel gıda maddesi olduğu belirlendi.

MÜRETTEBATI ADETA İÇTEN İÇE ÖLDÜRÜYORDU

Aylarca süren zorlu seferlerde denizcilerin beslenme menüsü yalnızca uzun süre bozulmayan tuzlu etler, peksimet ve kısıtlı sudan oluşuyordu. Ancak menüden tamamen çıkarılan hayati gıdalar, mürettebatın bedeninde korkunç tahribatlara yol açtı. Diş etlerinde başlayan kanamalar, aniden açılan eski yaralar ve şiddetli eklem ağrılarıyla baş gösteren rahatsızlık, yüz binlerce denizcinin hayatını kararttı. Dönemin tıbbi yetersizlikleri nedeniyle bir tür "gemi laneti" veya durdurulamaz bir salgın olarak görülen bu durum, tarihin en büyük kitlesel kayıplarından birine dönüştü.

O İKİ MUCİZEVİ GIDAYA İŞARET EDİLDİ

Yapılan incelemeler ve tıp tarihinin ilk klinik araştırmaları sonucunda, mürettebatı adeta biçen bu rahatsızlığın C vitamini eksikliğine bağlı Skorbüt (İskorbüt) hastalığı olduğu tespit edildi. Denizcilerin sırf tüketemedikleri için kitleler halinde can verdiği o iki temel gıdanın ise taze meyve (özellikle narenciye türleri) ve taze sebze olduğu açıklandı. Kaptan James Cook ve İngiliz Kraliyet Donanması'nın gemi ambarlarına uzun süre tazeliğini koruyan limon suyu ile lahana turşusunu (sauerkraut) zorunlu stok olarak eklemesiyle, denizcilik tarihine damga vuran bu toplu ölümler tamamen engellenmiş oldu.