Boyu traktör tekerleği kadar: Bu çiçeği koklayan bin pişman oluyor

Dünyanın en büyük çiçeği Rafflesia'nın nesli tükeniyor. Plants, People, Planet dergisinde yayımlanan ve türün küresel tehdit değerlendirmesini yapan ilk kapsamlı çalışmaya göre 42 türün tamamı tehdit altında. 25'i kritik tehlike, 15'i tehlike altında kategorisinde. Üçte ikisinden fazlası mevcut koruma programlarının kapsamı dışında.

Rafflesia, bilinen bitki tanımlarının neredeyse tamamını altüst eden bir canlı.

Yaprağı, kökü ve gövdesi yok, fotosentez yapmıyor. Mantar hücrelerine benzeyen ince filamentler aracılığıyla tropikal orman sarmaşıklarının içine yerleşen ve tüm besinini, suyunu bu sarmaşıklardan çalan bir parazit.

Yaşamının büyük bölümünü sarmaşıkların içinde gizli geçiriyor, çiçek açma döneminde ise çapı bir metreyi aşabilen, 9 ila 12 kg ağırlığında devasa bir çiçek oluşturuyor.

Önce lahanayı andıran bir tomurcuk oluşturuyor, ardından neredeyse traktör tekerleği kadar devasa, kauçuğumsu bir çiçeğe dönüşüyor.

Rafflesia çiçeğinin dünyaca ünlü olmasının nedeni dünyanın en büyük çiçek türü olması ve çürümüş et kokusunu andıran ağır kokusu. Bu nedenle zaman zaman kendisine "leş çiçeği" adı da veriliyor.

Bu koku insanlar için iğrenç olsa da bitkinin hayatta kalma stratejisinin temelini oluşturuyor. Amaç, leş sineklerini çekmek. Çiçeğin ürettiği yapışkan sıvı sineklerin üzerine yapışıyor ve kuruyor; sinekler bir çiçekten diğerine geçtikçe tozlaşma gerçekleşiyor.

Yaşam alanları Brunei, Endonezya, Malezya, Filipinler ve Tayland'daki tropikal ormanlarda yoğunlaşıyor. Bu bölgelerdeki orman tahribatı ise türü doğrudan tehdit ediyor.

Avrupalı kaşifler bu bitkiyle ilk kez 18. yüzyılın sonlarında karşılaştı. O günden bu yana Rafflesia, pek çok bilimsel araştırmanın odağı oldu.

Ancak bitkinin sarmaşıkların içinde gizlenen yaşam döngüsü, araştırmayı son derece zorlaştırıyor. Bitkinin hala yeni türleri keşfedilmeye devam ediyor, birçok türünün yalnızca birkaç yüz çiçekten oluştuğu tahmin ediliyor.

Araştırmacıların asıl endişesi ise şu: bazı türler bilim dünyası tarafından tanımlanmadan önce yok oluyor.

Uluslararası Doğa Koruma Birliği'nin (IUCN) tehlike altındaki türler listesinde şu an yalnızca tek bir Rafflesia türü yer alıyor. Araştırmacılar 42 türün tamamının bu listeye eklenmesini istiyor.