Birleşik Krallık’ta tarihi parçalanma: İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda dan bağımsızlık ittifakı Sözcü Gazetesi

Galler’deki son seçimlerde Plaid Cymru’nun İşçi Partisi’ni ezici bir zaferle mağlup etmesinin ardından, Birleşik Krallık tarihinde ilk kez üç özerk bölgede de ayrılıkçı partiler eş zamanlı olarak iktidara geldi. Cardiff’teki zirveye üç özerk yönetimin birinci bakanlarının (başbakanlarının) yanı sıra İrlanda’daki ana muhalefet lideri ve Sinn Féin Başkanı Mary Lou McDonald da katılacak.

Bağımsızlık taleplerinin yeniden ivme kazanmasında, Birleşik Krallık Başbakanı Andy Burnham’ın İskoçya’da yeni bir referandum için gereken şartlara değinmesi etkili oldu. Burnham, Kuzey İrlanda’daki Hayırlı Cuma Anlaşması’nın kamuoyu iradesine dayalı mekanizmasını İskoçya için emsal göstermişti. Bu tutum, 2014’teki referandumun konuyu onlarca yıl kapattığını savunan önceki başbakanların katı politikalarından belirgin bir sapmaya işaret ediyor.

İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda’nın ayrılması ve Birleşik Krallık’tan geriye yalnızca İngiltere’nin kalması durumunda; ülkenin nüfusu %15,5, gayrisafi yurt içi hasılası (GSYH) ise %13,5 oranında azalacak.

Ayrılığın gerçekleşmesi halinde Londra yönetimi 5 temel jeopolitik ve jeoekonomik krizle karşı karşıya kalacak:

1. Nükleer Caydırıcılık Merkezinin Kaybı

Birleşik Krallık’ın nükleer silahlı denizaltı filosunun tamamı İskoçya’nın batı kıyısındaki Clyde Kraliyet Deniz Üssü’nde konuşlanmış durumda. İngiltere sınırları içinde nükleer denizaltılara ve harp başlıklarına ev sahipliği yapabilecek coğrafi, lojistik ve siyasi açıdan uygun alternatif bir derin su limanı bulunmuyor.

2. GIUK Geçidindeki Kontrolün Yitirilmesi

Coğrafi olarak İskoçya, Kuzey Atlantik’in ve "GIUK Geçidi" (Grönland-İzlanda-Birleşik Krallık) olarak bilinen stratejik deniz yolunun güvenliğini sağlıyor. Bölge, Rus denizaltılarının Kuzey Rusya’dan Atlantik Okyanusu’na geçişini izlemek açısından hayati bir askeri boğaz niteliği taşıyor.

3. Askeri Eğitim Alanlarının Yetersizleşmesi

İngiltere, yüksek nüfus yoğunluğu nedeniyle canlı mühimmatlı tatbikatlara imkan vermiyor. İngiliz Silahlı Kuvvetleri; İskoçya Dağlık Bölgesi (Highlands), Galler’deki Sennybridge ve Kuzey İrlanda’daki Abercorn tesislerine bağımlı durumda. Bölünme halinde bu askeri eğitim altyapısı işlevsiz kalacak.

4. Kuzey Denizi Petrol ve Doğalgazının Kaybı

Bağımsız bir İskoçya, Birleşik Krallık’ın mevcut kuzey karasularının büyük bölümünü devralacak. İngiltere; Kuzey Denizi’ndeki petrol ve doğalgaz rezervlerinin yanı sıra İskoç ve Galler sularındaki devasa deniz üstü (offshore) rüzgar enerjisi alanlarının kontrolünü doğrudan kaybedecek.

5. Batı Cephesinde Yeni Güvenlik Açığı

Bir asırdan uzun süredir batı sınırını tamamen güvende gören İngiltere için durum tersine dönecek. Kuzey İrlanda’nın İrlanda ile birleşmesi, İskoçya ve Galler’in ayrılması durumunda İrlanda Denizi tamamen yabancı devletlerle çevrilecek. Yeni bağımsız devletlerin NATO yerine İrlanda gibi askeri tarafsızlığı seçmesi halinde, İngiltere’nin burnunun dibinde devasa bir güvenlik boşluğu oluşacak ve Londra tüm savunma konseptini sil baştan düzenlemek zorunda kalacak.