Bir savaş İki farklı Tahran

İran ile ABD arasında bir barış anlaşması ve ateşkesin geleceğine ilişkin soru işaretleri sürerken, İran’ın başkenti Tahran’da birbirinden tamamen farklı iki gerçeklik yan yana yaşanıyor. Kentte aynı caddede bir yanda artan hayat pahalılığı ve işsizlik nedeniyle ayakta kalmaya çalışan İranlılar yaşam mücadelesi verirken, diğer yanda rejim yanlısı kalabalıklar ‘direniş’ sloganlarıyla ABD ve İsrail karşıtı gösteriler düzenliyor.

BİR KRİZDEN DİĞERİNE

Uzun bir ortak geçmişi paylaşan çok sayıda halktan oluşan İranlılar, Haziran 2025’te İsrail ile patlak veren 12 Gün Savaşı’nın yarattığı yıkımın etkilerini atlatamadan bir krizden diğerine savruldu. 28 Aralık 2025’te döviz kurunun rekor seviyelere ulaşması ve Tahran’daki ticaret merkezlerinde esnafın kepenk kapatmasıyla alevlenen protestolarla sarsılan İran, yalnızca iki ay sonra İsrail ve ABD’nin düzenlediği ortak hava saldırıları ile kendini yeni bir savaşın içinde buldu. Middle East Eye’ın analizine göre ABD ve İran arasında ateşkes ilan edilmesine rağmen ülkedeki ekonomik sorunlar çözüm bulamadı. Özellikle ilaç ve gıda fiyatlarında ciddi artış yaşanırken, sanayi ve petrokimya tesislerine ardı ardına düzenlenen saldırılar nedeniyle işsizlik de hızla yükseldi. Tahranlı bir öğretmen yaşananları “Son aylar çok ağır geçti. Önce protestolar, sonra savaş. Ondan sonra her şey yavaşladı. Bazı günler o kadar yavaş geçiyor ki, hiç bitmeyecekmiş gibi geliyor” ifadeleriyle anlattı.

PROTESTOCULAR SOKAKLARDA

Tahran’ın bir başka caddesinde ise bambaşka bir atmosfer hâkim. Analize göre son iki ayda rejim yanlısı etkinlikler belirgin biçimde artmış durumda. ABD ve İran’ın savaşını bir kriz olarak değil, dayanıklılık sınavı olarak gören göstericiler, meydanları düzenli olarak İran bayrakları, marşlar ve ABD ile İsrail karşıtı sloganlarla dolduruyor. Devlet kurumları tarafından düzenlendiği belirtilen etkinliklerde genellikle müzik ve yiyecek dağıtımı eşliğinde sık sık mücadele mesajları veriliyor. Protestolara katılan İranlılar ekonomik sıkıntılara rağmen geri adım atılmaması gerektiğini savunuyor. Ancak ağır baskı altında ezilen İranlılar ise bu gösterileri halkın gerçek sorunlarını perdelemeye çalışan organizasyonlar olarak değerlendiriyor.

İNTERNET SORUNU SÜRÜYOR

Öte yandan 73 gündür süren internet kısıtlamaları da Tahran’daki “iki farklı gerçeklik” hissini güçlendiren unsurlardan biri. Tahran yönetimi internetin “güvenlik gerekçesiyle” kapatıldığını savunsa da az sayıda İranlı, pahalı ya da resmi olarak; yasaklanmış yollarla internete erişebiliyor. İşletme lisansı sahibi olan bazı İranlılar, “pro internet” olarak adlandırılan ayrıcalıklı paketlere kayıt yaptırabiliyor. Ancak 50 gigabaytlık bir paket yaklaşık 2,8 milyon tümene (yaklaşık 100 TL) mal olurken, aylık maaşı 20 milyon tümene ulaşmayan pek çok işçi için bu maliyetin karşılanamaz seviyede olduğu belirtiliyor. İki ayrı cephenin nasıl ve hangi şartlarda yeniden huzura kavuşacağı ise belirsizliğini koruyor.