Bir Adam Yaratmak, sarsıcı bir keşfe davet ediyor

Türk edebiyatının ve düşünce dünyasının en etkili yazarlarından biri olan Necip Fazıl Kısakürek, ardında bıraktığı geniş külliyat içerisinde bir eseri diğerlerinden keskin bir çizgiyle ayırıyor. Kendi ifadesiyle; "En bağlı olduğum eserim" dediği 'Bir Adam Yaratmak', Türk tiyatrosunda felsefi derinliğin, psikolojik tahlilin ve varoluşsal sancıların zirve noktası olarak kabul ediliyor. İlk kez 1937'de Muhsin Ertuğrul tarafından sahneye konulan bu eser, yazılışının üzerinden geçen 89 yıla rağmen seyircileri sarsıcı etkisi altına alıyor.

Necip Fazıl Kısakürek (1904 - 1983) TESLİMİYETİN ESTETİK BİR BİÇİMDE DIŞA VURUMU

'Bir Adam Yaratmak', Türk tiyatro tarihindeki herhangi bir oyun olmanın çok ötesinde olup; insanın kendi varlık sınırlarını zorlamasının, 'Yaratma' iddiasının trajik sonunun ve nihayetinde teslimiyetin estetik bir biçimde dışa vurumu. Necip Fazıl Kısakürek’in bu başyapıtı, insan ruhuna tuttuğu o dev aynayla her dönemde yeni baştan keşfedilmeyi ve ruhsal yaralara merhem olmayı sürdürüyor. Eserin başarısı, sadece dilindeki ustalıkta değil, insanın en mahrem acılarına dokunabilme cesaretinde gizli.

BİR YÜZLEŞME SEANSI

Necip Fazıl Kısakürek'in edebi dehasını tüm çıplaklığıyla gözler önüne seren 'Bir Adam Yaratmak', sadece teknik bir başarı değil, aynı zamanda ruhsal bir anatomi olma özelliğine sahip. Eserin ana karakteri olan 'Hüsrev' üzerinden yürütülen kurgu; insanın kaderle olan kavgası, yaratma sancısı ve ölümün mutlaklığı gibi kadim meseleleri masaya yatırıyor. Kısakürek, kelimelerini birer neşter gibi kullanarak insan ruhunun en karanlık dehlizlerine iniyor. Bu bağlamda 'Bir Adam Yaratmak', seyirciler için dışarıdan bakılan bir hikâye olmaktan çıkarak, bir yüzleşme seansı haline geliyor.

TV FİLMİNE UYARLANMIŞTI

'Bir Adam Yaratmak', 1978'de Yücel Çakmaklı tarafından televizyon filmine uyarlandı. Ahmet Mekin, Süleyman Turan, Suna Yıldızoğlu ve Kenan Pars, başrolleri paylaştı.

MİSTİK BİR KÖPRÜ

'Bir Adam Yaratmak'ın her dönemde yoğun ilgi görmesinin temelinde, Necip Fazıl Kısakürek'in her cümleyle seyircinin iç dünyasına kurduğu o mistik köprü yatıyor. Kısakürek, insanın en büyük zaafı olan kendinden kaçış dürtüsünü ustalıkla kırıyor. Replikler, bir noktadan sonra seyirci için sarsıcı bir aynaya dönüşüyor. Bu ayna, bireyin toplumdan, ailesinden ve hatta kendisinden bile sakladığı bastırılmış duyguları, korkuları ve arzuları tüm çıplaklığıyla yansıtıyor.

YENİ BİR BOYUT KAZANDI

Bu durum, seyircilerde sadece bir hayranlık uyandırmakla kalmayıp; aynı zamanda derin bir ruhsal iyileşme sürecini de tetikliyor. Aristoteles'in 'Katarsis' olarak adlandırdığı ruhsal arınma, 'Bir Adam Yaratmak'ta Necip Fazıl Kısakürek'in mistik ve felsefi dokunuşlarıyla yeni bir boyut kazanıyor. Seyirciler, sahnede kendi acizliğini, kibrini ve nihayetinde kabullenişini görüyor.

'HÜSREV'İN PSİKOLOJİK SAVAŞI

Metafizik gerilim türünün en önemli örneği olarak kabul edilen 'Bir Adam Yaratmak', başarılı bir oyun yazarı olan 'Hüsrev'in, yazdığı son eserle kendi hayatının birbirine karışmaya başlamasını konu alıyor. 'Hüsrev', 'Bir Adam Yaratmak'ta, annesini öldüren bir adamın dramını işliyor. Ancak bu yaratım süreci, sadece bir sanat eseri üretmekten çıkarak, 'Hüsrev'in kendi kaderini ve var oluşunu sorguladığı bir psikolojik savaşa dönüşüyor.

METAFİZİK BİR YAPIT

'Bir Adam Yaratmak', senarist ve yönetmen Murat Çeri'nin vizyonuyla bu kez beyazperdede hayat buldu. Başrolünde 'Hüsrev' karakterine derinlikli bir yorum getiren Engin Altan Düzyatan'ın yer aldığı film, geçtiğimiz günlerde Atatürk Kültür Merkezi'nde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve eşi Emine Erdoğan'ın teşrifleriyle gerçekleştirilen gala sonrasında izleyicilerle buluştu.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile eşi Emine Erdoğan, 'Bir Adam Yaratmak'ın senarist - yönetmeni Murat Çeri ile oyuncularını tebrik etti.

'Bir Adam Yaratmak', sadece bir tiyatro oyununun sinemaya uyarlanması değil; eserin felsefi ağırlığının günümüzün sinematik estetiğiyle ustalıkla harmanlandığı metafizik bir yapıt niteliği taşıyor.

Engin Altan Düzyatan - Mırat Çeri O İNCE ÇİZGİYİ EN SAHİCİ YERDEN YAKALIYOR

Murat Çeri, 'Bir Adam Yaratmak'ın o sarsıcı ayna metaforunu beyazperdeye yansıtırken, izleyicileri hikâyenin tam merkez noktasına, 'Hüsrev'in zihnindeki o labirentin içine çekiyor. Engin Altan Düzyatan ise 'Hüsrev'in varoluşsal sancılarını; akılla, cinnet arasındaki o ince çizgiyi o kadar sahici bir yerden yakalıyor ki, karakterin yaşadığı içsel buhran perdeden taşarak salonun atmosferine siniyor.

İÇSEL YOLCULUĞA ÇIKARIYOR

'Bir Adam Yaratmak', izleyicileri beklenen o derin içsel yolculuğa çıkarmayı başarıyor. Filmin bendeki en somut etkisi, zamanla kabuk bağlamış, kimini paylaştığım kimini ise sonsuza dek sessizliğe mahkûm ettiğim yaralarımla beni tek tek yüzleşmeye zorlaması oldu. Ancak bu yüzleşme, alışılagelmiş trajedilerin aksine bir yıkımla değil, beklenmedik bir şifayla sonuçlandı. Eserin özündeki o 'Yaratma' sancısı ve insanın mutlak hakikat karşısındaki çaresizliği, modern insanın bugün en çok ihtiyaç duyduğu şeyi; yani kendi gerçeğine ayna tutma cesaretini veriyor. Film, insanın kendi kaderiyle ve varoluşuyla girdiği o büyük kavgayı anlatırken, aslında o kavganın içindeki teslimiyetin huzuruna kapı aralıyor.

SİNEMANIN TEFEKKÜR HALİ

'Bir Adam Yaratmak', sinemanın sadece bir eğlence aracı değil, bir tefekkür vesilesi olabileceğini de gözler önüne serdi. Murat Çeri'nin rejisi ve Engin Altan Düzyatan'ın performansı, Necip Fazıl Kısakürek'in felsefi mirasını 21'inci yüzyılın görsel diliyle buluşturarak, izleyicileri ruhunun karanlık dehlizlerinden çıkarıp aydınlık bir yüzleşmeye taşıyor. 'Bir Adam Yaratmak', beyazperdede yansıyan o sarsıcı aynada, kişinin kendisini görmesi için eşsiz bir fırsat sunuyor.

YÜZLEŞMEK EN BÜYÜK ÖZGÜRLEŞME

Özünde insanın kaderle olan beyhude savaşını ve bu savaşın yarattığı ontolojik sancıyı işleyen 'Bir Adam Yaratmak', yüzleşmenin aslında en büyük özgürleşme olduğunu gözler önüne seriyor. Doğası gereği durağan, felsefi derinliğiyle ağırbaşlı görünen metin, Engin Altan Düzyatan'ın performansıyla içten içe fırtınalı bir ruhsal dehlize dönüşüyor.

DÜZYATAN'IN KARİYER FIRSATI

Engin Altan Düzyatan, 'Hüsrev'in zihnindeki gelgitleri sadece sözcüklerle değil, bizzat fiziksel performansıyla ete kemiğe büründürüyor. Düzyatan'ın pes ve tok ses tonu, metnin felsefi ağırlığını yankılatırken; monologlar sırasında kullanılan dramatik ışık - gölge oyunları, karakterin zihnindeki aydınlık ve karanlık bölgeleri keskinleştiriyor. Bu performans, Engin Altan Düzyatan'ın epik ve tarihi rollerdeki başarısının ötesinde, psikolojik derinliği en yüksek karakterlerin de altından kalkabileceğini gösteren bir olgunluk dönemi imzası niteliği taşıyor.

‘Bir Adam Yaratmak’ta başrolleri; Engin Altan Düzyatan, Ismail Hakkı, Altan Erkekli, Deniz Barut, Hakan Meriçliler ve Gülper Özdemir paylaştı.

Murat Çeri, sahne görselliğini minimalist bir düzeyde tutarak tüm odağı 'Hüsrev'in iç dünyasına yönlendiriyor. Bu tercih, metnin ruhuna sadık kalırken modern bir sahne dili oluşturulmasına olanak tanıyor. Çeri'nin sinemadaki başarısı, özellikle ödüllü filmi 'Bir Düş Gördüm'deki zihinsel inşa süreciyle paralellik gösteriyor.

'Bir Düş Gördüm', 38 ülkede 65 uluslararası festivalde 19 ödüle lâyık görüldü.

'Bir Düş Gördüm'de hikâyenin ruhunu izleyicinin zihninde yeniden inşa etme çabası, 'Bir Adam Yaratmak'taki 'Hüsrev'in kendi kaderini yazdığı oyunla birleştirmesiyle benzer bir düzleme oturuyor. Çeri, manevi bir gerçekçiliğin peşinde koşarken; geleneksel Türk irfanını ve görselliğini modern tekniklerle harmanlıyor.

Murat Çeri, Habertürk'e verdiği röportajda; "Yapılamayacağını söylediler ama yaptık" dedi. Çeri, röportajında; 'Hüsrev'i canlandırması için Sean Penn veya Javier Bardem ile çalışmayı hayal ettiğini ama finansal şartların büyüklüğü nedeniyle hayalinin girişime dönüşemediğini dile getirdi. Murat Çeri, ayrıca Engin Altan Düzyatan'ın başarısının, Penn ve Bardem hayalinin gerçekleşmemiş olmasının kendisini üzmediğini dile getirdi.