Binlerce yıldır tek bir taşı bile oynamadı: Piramitlerin deprem savar sırrı belli oldu Sözcü Gazetesi

Mısır çölünün ortasında, zamana ve doğanın en yıkıcı güçlerine meydan okuyan Giza Büyük Piramidi (Hufu Piramidi), sismik direnciyle bilim dünyasını büyülemeye devam ediyor. 

MÖ 2600 civarında Firavun Hufu'nun mezarı olarak inşa edilen ve Antik Dünyanın Yedi Harikası'ndan günümüze neredeyse tamamen sağlam ulaşan tek yapı olan piramidin, binlerce yıldır yıkılmamasının sırrı nihayet sismik ölçümlerle ortaya çıkarıldı.

37 noktada titreşim ölçüldü

IFLScience’ın aktardığı araştırma verilerine göre bilim insanları, piramidin iç odaları ve altındaki zemin de dahil olmak üzere tam 37 farklı noktada çevresel titreşim analizi yaptılar.

Ölçümler sonucunda, devasa yapının tamamının ortalama temel titreşim frekansının 2.3 hertz olduğu ve bu değerin piramidin her yerinde neredeyse tamamen aynı (homojen) olduğu görüldü.

Uzmanlar, bu olağanüstü homojenliğin piramidin deprem dalgalarını ve mekanik gerilimi tüm gövdeye kusursuz bir şekilde dağıttığını kanıtladığını söylüyor. Bu sayede sarsıntı enerjisi tek bir noktada yoğunlaşmıyor ve çatlama/yıkılma riski ortadan kalkıyor. 

Modern binaları yıkan "rezonans" tuzağını nasıl aşırıyor?

Modern mühendislikte birçok binanın depremde kağıt gibi yıkılmasının arkasındaki ana neden, yer sarsıntısının frekansı ile binanın frekansının eşleşmesi, yani rezonans durumudur. Giza Piramidi bu tuzağı doğal bir izolasyonla aşıyor.

Piramidin etrafındaki zeminin titreşim dalgalanması sadece 0.6 hertz seviyesinde. Yapı ile zemin arasındaki bu devasa frekans farkı (2.3 hertz'e karşı 0.6 hertz), deprem dalgalarının yapıya yıkıcı bir rezonans etkisiyle aktarılmasını engelliyor. Bir nevi piramit, kendisini yerin sarsıntısından izole ediyor.

Ayrıca piramidin oturduğu sert kireçtaşı ana kaya tabakasının sismik hassasiyetinin çok düşük olması, zeminden gelen şok dalgalarını daha ilk adımda sönümsüyor.

Kral Odası'ndaki "şok odaları" amortisör görevi görüyor

Araştırma ekibi, sismik dalgaların yukarı doğru tırmanırken genliğinin arttığını ve yerden yaklaşık 48.68 metre yükseklikte bulunan Kral Odası'nda maksimum seviyeye ulaştığını tespit etti. Normal bir binada bu kırılma yaratabilecek bir durumken, antik mimari harika bir çözümü devreye sokuyor:

Kral Odası'nın hemen üzerinde üst üste inşa edilmiş olan "şok odaları" (boşluklu odalar), yukarı tırmanan bu tehlikeli salınımları ve enerjiyi emerek anında düşürüyor. Bu içi boş odalar, deprem anında yapının adeta bir hidrolik amortisör gibi çalışmasını sağlayarak stabiliteyi koruyor.

Mühendislik dehası mı, yoksa kusursuz bir tesadüf mü?

Mısır’daki Ulusal Astronomi ve Jeofizik Araştırma Enstitüsü'nden (NRIAG) Dr. Asem Salama, piramidin deprem direncini dört ana sütuna bağlıyor:

Tam asimetrik/simetrik geometrik şekil,

Kütlenin (taşların) rasyonel ve dengeli dağılımı,

Muazzam derecede sağlam kireçtaşı temeller,

Çevredeki zeminden frekans izolasyonu.

Ancak akıllardaki o büyük soru hala net değil: Eski Mısırlılar bu yapıyı kasıtlı olarak bir "deprem savar" olarak mı tasarladılar? Dr. Salama, bunu kesin olarak söylemenin imkansız olduğunu; bu muazzam dayanıklılığın, yüzyıllar boyunca deneme-yanılma yoluyla biriken inşaat tecrübesi, gözlem yeteneği ve teknik geliştirmenin bir sonucu olabileceğini savunuyor.