Bin yıl önce yapıldı hala çalışıyor: Ekmeği burada yapıp ağır taşları taşıyorlar Sözcü Gazetesi

Teknolojinin henüz adının bile anılmadığı bir çağda, insan zekasının sınırlarını zorlayan bir başyapıt inşa edildi. İran’ın Afganistan sınırına yakın, çölün ortasındaki Nashtifan (Neştifan) köyünde, zaman adeta bin yıl önce durdu.

Burada ne bir motor sesi duyabilirsiniz ne de elektrik kabloları görebilirsiniz. Ancak kulakları sağır eden bir uğultuyla dönen devasa ahşap yapılar, insanlığın en eski ve en kusursuz mühendislik sırrını saklıyor: Dünyanın çalışan en eski yel değirmenleri.

DONKİŞOT BİLE BÖYLESİNİ GÖRMEMİŞTİ

Yel değirmeni denince aklınıza hemen Hollanda’nın o meşhur devasa pervaneleri gelebilir. Ancak Neştifan’dakiler bildiğiniz her şeyi unutturacak türden. Batı dünyası rüzgarı yatay kanatlarla yakalamaya çalışırken, Pers mühendisleri bin yıl önce dikey eksenli değirmenleri icat etti.

Kil, saman, kerpiç ve ağaç dallarından yapılan bu dikey devler, rüzgar hangi yönden eserse essin enerjiyi kusursuzca yakalayacak şekilde tasarlandı. Modern mühendisler bile, bin yıl önce hiçbir teknolojik alet olmadan bu aerodinamik dengenin nasıl bu kadar hatasız kurulabildiğini hala hayretle inceliyor.

CEHENNEM RÜZGARLARINA KAFA TUTAN DEĞİRMENLER

Peki bu değirmenler neden bu köyde? Cevap, coğrafyanın sunduğu hem bir lanet hem de bir lütuf olan "120 Gün Rüzgarları"nda saklı.

Her yıl Mayıs ayından Eylül ayına kadar bölgede saatte 120 kilometre hıza ulaşan fırtınalar esiyor. Hayatı felç edebilecek bu doğa olayı, Neştifan halkı için bin yıldır bedava enerji anlamına geliyor. Fırtına başladığında dev ahşap kanatlar dönüyor, alt kattaki devasa taşları harekete geçiriyor ve bölgenin tüm buğdayı tamamen doğanın gücüyle una dönüşüyor.

MODERN DÜNYAYA BÜYÜK BİR DERS VERİYOR

Bugün milyarlarca dolarlık yatırımlarla kurulan rüzgar türbinlerinin atası sayılan bu yapılar, UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer alıyor. İşin en büyüleyici kısmı ise bu değirmenlerin bir müze objesi olmaması. Hala çalışıyorlar, hala öğütüyorlar.

Teknolojinin ömrünün birkaç yıl olduğu günümüzde, 1000 yıldır tek bir parça plastik veya metal kullanılmadan dönmeye devam eden Neştifan yel değirmenleri, insanoğlunun doğayla savaşmak yerine onunla uyum sağladığında neler başarabileceğinin en somut kanıtı.