Bilim insanları araştırdı: İnsanların yüzde 90 ı neden sağ elini kullanıyor? Cevap milyonlarca yıl öncesine uzanıyor!

Dünya nüfusunun yaklaşık yüzde 90’ının sağ elini baskın olarak kullanması uzun yıllardır bilim insanlarının dikkatini çeken konular arasında yer alıyor. Çünkü bu kadar güçlü bir el baskınlığı, diğer primat türlerinde aynı ölçüde görülmüyor. Oxford Üniversitesi araştırmacılarının yeni çalışması ise insanların neden büyük ölçüde sağlak olduğuna dair dikkat çekici ipuçları sundu. Araştırmaya göre bu durum, insan evriminde yaşanan iki önemli değişimle bağlantılı olabilir.

PRİMAT DÜNYASINDA İNSAN KADAR BASKIN BİR EL TERCİHİ YOK

Araştırma kapsamında bilim insanları, şempanze ve gorillerin de dahil olduğu 41 farklı primat türünden 2 binden fazla bireyi inceledi. Çalışmada yemek yeme, nesne taşıma, tırmanma ve araç kullanımı gibi farklı hareketlerdeki el tercihleri analiz edildi.

Araştırmanın sonuçlarına göre diğer primat türlerinde de belirli el tercihleri görülüyor. Ancak hiçbir türde, insanlar kadar belirgin bir sağ el baskınlığına rastlanmıyor. Araştırmacılar, bunun insan evriminde yaşanan bazı kritik değişimlerle ilişkili olabileceğini düşünüyor.

İKİ AYAK ÜZERİNDE YÜRÜMEK HER ŞEYİ DEĞİŞTİRMİŞ OLABİLİR

Araştırmacılara göre bu durumun arkasında, insan evrimindeki en önemli değişimlerden biri yatıyor olabilir: İki ayak üzerinde dik yürümek.

Bilim insanları, atalarımız dik yürümeye başladığında ellerin yalnızca hareket etmek için değil; taşıma, alet kullanma ve daha karmaşık görevler için de kullanılmaya başlandığını düşünüyor. Bu süreçte beynin bazı bölgelerinde görev dağılımının daha belirgin hale gelmiş olabileceği değerlendiriliyor.

Araştırmaya göre beynin sol yarım küresi ile sağ el kullanımı arasında da güçlü bir bağlantı bulunuyor olabilir. Beynin sol tarafı genellikle dil, planlama ve ince motor beceriler gibi işlevlerle ilişkilendiriliyor.

BEYİN BÜYÜDÜKÇE SAĞ EL KULLANIMI DAHA BELİRGİN HALE GELMİŞ OLABİLİR

Çalışmanın dikkat çeken bulgularından biri de insan beyninin büyümesiyle birlikte el kullanımındaki baskınlığın daha belirgin hale gelmiş olabileceği yönündeki değerlendirme oldu.

Araştırmacılar, dik yürümenin getirdiği denge ihtiyacı ile hassas motor becerilerin zamanla el kullanımındaki uzmanlaşmayı artırmış olabileceğini düşünüyor.

SOLAKLIK NEDEN TAMAMEN ORTADAN KALKMADI?

Dünya genelinde daha az görülse de solaklık tamamen ortadan kaybolmuş değil. Bilim insanları, bunun nedeninin insan evrimindeki “denge” mekanizmalarıyla bağlantılı olabileceğini düşünüyor.

Bazı araştırmalar, solak bireylerin özellikle rekabet gerektiren durumlarda avantaj sağlayabildiğini gösteriyor. Bu nedenle solaklığın evrimsel süreç boyunca tamamen ortadan kaybolmadan günümüze kadar ulaşmış olabileceği değerlendiriliyor.

EL TERCİHİ ANNE KARNINDA BAŞLIYOR

Uzmanlara göre el tercihi anne karnında başlayan ve çocukluk döneminden ergenliğe kadar şekillenmeye devam eden bir süreç.

Bilim insanları, genetik faktörlerin yanı sıra çevresel etkilerin ve çocukluk dönemindeki gelişim süreçlerinin de el tercihinde önemli rol oynadığını belirtiyor.

Özellikle çocukluk döneminde bir elin daha sık kullanılması, zamanla kas gelişimi ve fiziksel kullanım alışkanlıklarında bazı farklılıklar oluşturabiliyor.

BİLİM İNSANLARI YENİ İPUÇLARININ PEŞİNDE

Oxford Üniversitesi araştırmacılarının elde ettiği bu bulgular, insanların neden çoğunlukla sağ elini tercih ettiğine dair önemli ipuçları sunsa da uzmanlar evrimsel sürecin tamamen aydınlatılması için daha fazla çalışmaya ihtiyaç duyulduğunu belirtiyor.

Yine de bu yeni veriler, günlük hayatta fark etmeden yaptığımız sıradan bir alışkanlığın, insanlığın evrimsel geçmişine dair dikkat çekici bilgiler taşıyabileceğini ortaya koyuyor.

Haber kaynak: PLOS Biology, Oxford Üniversitesi

Görsel kaynak: iStock