Beyninde şarapnel parçası taşıyan 6 yaşındaki Gazzeli Raseel in yaraları antibiyotiklere direnç gösteriyor

Gazze'deki Nasır Hastanesi'nin bir karantina koğuşunda, ağır yaralı altı yaşındaki Raseel adlı kız çocuğu yatakta ağlıyor. Raseel sürekli acı çekiyor. Sağ bacağında ciddi kırık, bacaklarında ve elinde enfeksiyonlu yaralar ve beynine saplanmış bir şarapnel parçası var.

Yaralarının kapanması için acilen deri nakline ihtiyaç duyuyor. Fakat bunun için öncelikle yaralarının iyileşmesi gerekiyor ve Gazze'de bulabildikleri antibiyotikler yaralarını tedavi edemiyor. Bu da doktorların sürekli yaralarını açıp temizlemekten başka seçeneklerinin olmadığı anlamına geliyor. Bu işlemi 20'den fazla kez yaptılar.

Raseel'in babası Mahmud el-Balawi eğilip kızını öpüyor. "Ağlama" diyor kızına ama onun da gözlerinde yaşlar var.

KIZ KARDEŞİ VE KUZENİ HAYATINI KAYBETTİ

Görgü tanıklarının ifadelerine göre, Raseel 30 Temmuz'da Han Yunus yakınlarındaki yerinden edilmiş Filistinliler için kurulan El-Mawasi kampında ailesiyle birlikte uyurken, bir İsrail helikopteri çadırlarını hedef aldı. Dokuz yaşındaki kız kardeşi Rateel ve 20 yaşındaki kuzeni öldü. Raseel'in annesi ve erkek kardeşi ağır yaralandı. İsrail ordusu saldırının gerçekleştiği zaman ve yerde herhangi bir saldırı kaydının bulunmadığını açıkladı.

Raseel iki aydır Nasır Hastanesi'nde yatıyor ama onu tedavi eden Sınır Tanımayan Doktorlar yardım kuruluşundan doktor Avni el-Caafaravi'ye göre yaralarında ilaca dirençli bakteriler var.

Antimikrobiyal direnç (AMR), bakteri, virüs, mantar ve parazitlerin zamanla değişmesi ve bunları öldürmek için tasarlanmış antibiyotik ilaçlara artık yanıt vermemesi durumunda ortaya çıkıyor. Dünya Sağlık Örgütü tarafından küresel ölçekte en büyük sağlık tehditlerinden biri olarak kabul ediliyor. Antibiyotiklere dirençli enfeksiyonların tedavisi daha zor ve maliyetli. Ciddi hastalıklara, sepsise ve hatta ölüme yol açabiliyor.

Doktor El-Caafaravi, "Kız çocuğu hastanede daha uzun süre kalmak zorunda kalacak ve bu da iyileşme sürecini daha da zorlaştıracak daha fazla enfeksiyon kapmasına neden olacak" diyor.

Ancak antibiyotiklere yanıt vermeyen sadece Raseel'in yaraları değil. Doktor El-Caafaravi, Gazze'deki hastanelerde antibiyotik dirençli enfeksiyon oranlarının yüksek olduğunu gözlemlediğini söylüyor. "Şu anda birçok vakada, taşıdıkları bakterilerin hastaneyi uzun vadede etkileyeceği ve bu özel önlemler gerektireceği için bu hastaları izole edip karantinaya almaya çalışıyoruz" diyor.

GAZZE'DE YAYGIN BAKTERİ DİRENCİ

Dr. el-Caafaravi'nin hastanelerde gördükleri, BBC Dünya Servisi'yle paylaşılan yeni bir çalışmayla da destekleniyor. Çalışma, Gazze'de önemli antibiyotiklere karşı yaygın bakteri direnci olduğunu gösteriyor.

Araştırmacılar, 2015-2025 arasında 11 hastaneden toplanan yaklaşık 80 bin bakteri örneğine dayanan 10 yıllık çalışmalarının, Gazze'de bugüne kadar yapılmış en büyük antimikrobiyal direnç analizi olduğunu söylüyor. Gazze merkezli araştırmacılar tarafından yürütülen ve Imperial College London'daki Fleming Girişimi ile Beyrut Amerikan Üniversitesi'nden çok disiplinli bir araştırmacı grubunun desteklediği bu çalışma, henüz bir hakem heyetinin değerlendirmesinden geçmedi. Bulgular ön bulgu niteliğinde ele alınıyor.

Araştırmacılar, Gazze'deki durumun enfeksiyonların yayılması için ideal koşullar yarattığını söylüyor. Imperial College London'daki Fleming Girişimi'nden Dr. Aula Abbara, "Çatışmalar sırasında su ve arıtma sistemleri sıklıkla tahrip oluyor. Bu, enfeksiyonu önlemek ve dirençli bakterilerin bulaşmasını engellemek açısından gerçekten çok önemli" diyor ve anlatıyor: "Hastalar üzerindeki etkisi çok ciddi. Örneğin, normalde tedavi edilebilir enfeksiyonları olan hastaların rahatsızlıkları daha da şiddetlenebilir ve tedavi edilemez hale gelebilir. Ciddi vakalarda sepsis ve hatta ölüme yol açabilir."

Gazze'deki yaralılar için bir tehlike de enfeksiyonların kemiğe yayılması nedeniyle daha çok sayıda insanın ampüte edilmesi. Dr. el-Caafaravi, "Önümüzdeki yıllarda, savaş dursa bile, ampütasyon vakalarının sayısının her gün arttığını göreceksiniz" diyor.

İsrail ile Hamas arasında geçen yıl Ekim ayında varılan ABD öncülüğündeki ateşkes anlaşmasına rağmen, her hafta İsrail saldırıları sonucu yaralanan insanları görmeye devam ettiğini belirtiyor. Gazze'deki Sağlık Bakanlığı, Ekim 2025'te başlayan ateşkesten bu yana 1421 Filistinlinin öldürüldüğünü açıkladı. İsrail ordusu, bakanlığın rakamlarını reddediyor. Ordu, BBC'ye yaptığı açıklamada, "sivillere verilen herhangi bir zarardan üzüntü duyduğunu ve bunu mümkün olan en aza indirmek için harekete geçtiğini" belirtti.

Gazze savaşı, 7 Ekim 2023'te Hamas önderliğindeki saldırının ardından başladı. Bu saldırıda yaklaşık 1200 kişi öldü ve 251 kişi rehin alındı. Sağlık Bakanlığı verilerine göre, savaşın başlamasından bu yana Gazze'de 74 binden fazla Filistinli öldürüldü.

SU ALTYAPISININ NEREDEYSE YÜZDE 90'I ZARAR GÖRDÜ

Enfeksiyonların yayılmasında en önemli etkenlerden biri, temiz suya ve etkili sanitasyona yetersiz erişim. Birleşmiş Milletler'e göre İsrail, Gazze'deki su ve sanitasyon altyapısının neredeyse yüzde 90'ını ya tahrip etti ya da hasar verdi. Bu altyapı unsurlarına tuzlu su arıtma tesisleri, boru hatları ve kanalizasyon sistemleri de dahil.

Temmuz'daki bir BM raporuna göre, Gazze'deki ailelerin yüzde 80'inden fazlasının su güvencesi yok ve ailelerin yüzde 70'e yakını, BM'nin içme ve yemek pişirmek için kişi başına günde altı litre su olarak belirlediği mutlak minimum miktarı bile temin edemiyor. Gazze'nin sınır kapılarını kontrol eden İsrail'in Bölgesel Hükümet Faaliyetleri Koordinatörü (Cogat), BBC'ye yaptığı açıklamada Gazze'ye sağlanan su miktarının BM tarafından belirlenen insani yardım eşiğini aştığını savundu ve bu iddiayı reddetti.

Bazı yerel su kaynakları hala mevcut ama Gazzelilerin çoğu, suyu dağıtım noktalarından temin etmek zorunda. 42 yaşındaki Salem Ebu Nahla, her gün yeterli suya ulaşmakta zorlananlar arasında. Ebu Nahla'nın eskiden bir süpermarketi ve bir kasap dükkanı vardı ama evi bombalandı. Kendisi, karısı ve üç çocuğu altı kez yerlerinden edildiler ve şimdi El-Mawasi kampında yaşıyorlar.

Salem, su almak için yaklaşık 1 kilometre yürümek zorunda kalıyor. İnsani yardım kamyonunun karıştığı bir kazada sırtından yaralandığı için bu zor bir durum. Su dağıtım noktalarında, su tankerinin gelmesini beklerken bazen insanların kuyrukta tartışma ve kavga çıkardığına şahit olduğunu söylüyor. Kampa döndüklerinde, karısının bulaşıkları yıkaması için bir kaba su dolduruyor. Eşine "Yeter artık. Çok az suyumuz var. Bugün hiç su bulamayabiliriz ve tekrar su taşımak zorunda kalabiliriz" diyor.

Gazze'nin kanalizasyon sisteminin hasar görmesi ve temiz suya erişimin azalmasının yanı sıra, çöp ve atık toplama hizmeti de büyük ölçüde durdu. Sonuç olarak, evlerinden edilmiş Gazzeliler için kurulan çadır kentlerin yanında çöpler, insan atıkları ve kirlenmiş su birikintileri bulunuyor. Bu çadır kampları fare ve gelincik istilasına uğramış durumda. Bazen bu hayvanların insanların yaşadığı çadırların içinde ve çevresinde koşuşturdukları görülebiliyor.

Birleşmiş Milletler kuruluşları tarafından da referans gösterilen ve Gazze'deki kampların çoğunu denetleyen Saha Yönetim Kümesi grubu tarafından Nisan ayında yayınlanan bir araştırmaya göre, yerinden edilmiş ailelerin yaşadığı yerlerin yüzde 81'inde kemirgenler veya haşereler sıklıkla görülüyor. Bu durum yaklaşık 1,45 milyon insanı etkiliyor. Uyurken fare veya gelinciklerin insanları ısırdığı çok sayıda vaka kayıtlara geçti. Bu tür saldırılar sadece enfeksiyona değil, ciddi yaralanmalara da yol açabilir.

Kızı Rana'nın anlattığına göre, Basel el-Dahnoun gece uyurken gelinciklerin saldırısına uğradı ve sonra sağ bacağı diz altından kesilmek zorunda kaldı. 14 yaşındaki Rana, bir gece uyandığında uyudukları hasırların her yerinde kan olduğunu ve babasının ağır yaralandığını gördüğünü söylüyor.

Babasını hemen hastaneye götürdü, ancak tıbbi malzeme yetersizliği nedeniyle yarayı tedavi edemediler, hatta pansuman bile yapamadılar. Gazze genelindeki insani yardım kuruluşları ve sağlık personeli BBC'ye temel ilaç ve ekipman konusunda büyük eksiklikler olduğunu bildirdi. Sonuç olarak, doktorlar Basel'in bacağını dizin hemen altından kesmek zorunda kaldılar. Rana, 60'lı yaşlarındaki, başka sağlık sorunları da bulunan babasının hayatına devam edebileceğini umuyor. "Allah'ın izniyle iyileşsin" diyor.

İsrail merkezli Cogat kuruluşu, antibiyotikler de dahil, ilaçların Gazze'ye kısıtlama olmaksızın girişine izin verdiğini iddia ediyor.

MISIR'A TEDAVİ İZNİ ÇIKTI

Nasır Hastanesi'ndeki Raseel'in sağlık durumu kötü. Enfeksiyonu ve deri nakli ihtiyacının ötesinde, başka birçok sıkıntısı da var. Doktorlar şu an için kafasındaki şarapnel parçalarını güvenli bir şekilde çıkaramayacaklarını söylüyor. Raseel yürüyemiyor ve nöbet geçiriyor.

Ayrıca Raseel gibi çocukların, yakınlarını kaybetmenin yarattığı boşluğa nasıl uyum sağlayacakları sorusu da var. BM uzmanları, Gazze'deki çocukların neredeyse tamamının acil ruh sağlığı ve psikososyal desteğe ihtiyaç duyduğunu tahmin ediyor. Dr. el-Caafaravi, "Burada sadece çocuğun yaralanması söz konusu değil, bir insanın hayatının tamamen değişmesi de önemli" diyor.

Raseel'in babası için kızının hayatta kalması her şeyden önemli. Mahmud, "Kızım Gazze'de kalırsa onun için endişeleniyorum. Burada kalırsa ölebilir" diyor.

Sağlık Bakanlığı'na göre, şu anda yaklaşık 5600 çocuk Gazze dışında tedavi edilmek üzere tıbbi tahliyeyi bekliyor. Gazze dışında tedavi görmek için sağlık bakanlığından tıbbi sevk, ev sahibi ülke tarafından kabul ve İsrail güvenlik onayı gerekiyor.

Ancak Raseel için iyi haberler de var. İsrail yetkililerinden haftalarca onay bekledikten sonra, Dünya Sağlık Örgütü'nün desteğiyle, kendisi ve babasına Eylül sonlarında acil tıbbi tedavi görmek üzere Mısır'a seyahat izni verildi. Babası, kızının Kahire dışındaki bir hastaneye götürüldüğünü ancak başkentteki daha iyi imkanlara sahip bir hastaneye nakledilmeyi beklediğini söylüyor. Kızının artık ihtiyacı olan tedaviyi alabileceğini umuyor.

Raseel, Nasır Hastanesi'nde kaldığı süre boyunca kuzeni ona bir oyuncak bebek getirdi. Raseel, bebeğe kız kardeşinin adını verdi; bebeğin adı Rateel oldu.

Orijinali İngilizce olan bu makalenin çevirisinde yapay zekadan yararlandık. Yayınlanmadan önce çeviriyi bir BBC gazetecisi kontrol etti.