Besin piramidi tersyüz oldu

ABD’nin gerek sosyal medyada gerek televizyon programlarında sıklıkla eleştirilen beslenme politikası, 7 Ocak’ta Sağlık ve İnsan Hizmetleri Bakanlığı ve Tarım Bakanlığı tarafından 2025-2030 yılları için yayımlanan ‘Yeni Amerikan Beslenme Rehberi’ ile köklü bir değişim geçirdi. Rehberde, klasik Amerikan gıda piramidi tersine çevrildi. Yeni piramitte et ve sebzeler en geniş alanda yer alırken, şekerli ve yüksek derecede işlenmiş gıdalar listenin en altına itildi. Yeni rehber, yetişkinlerin vücut ağırlıklarına göre günde kilogram başına 1.2-1.6 gram protein almasını önerirken, yemeklere yağ eklerken “zeytinyağı gibi temel yağ asitleri içeren yağlara öncelik vermeleri” de istendi. Öte yandan tereyağı ve sığır yağı gibi doymuş yağ oranı yüksek seçenekler de “alternatif” olarak sunuldu.

İLAVE ŞEKERE SAVAŞ AÇILDI

Yeni rehber, Beyaz Saray’da Tarım Bakanı Brooke Rollins ile birlikte düzenlenen basın toplantısında aşı karşıtlığıyla bilinen Sağlık Bakanı Robert F. Kennedy Jr. tarafından tanıtıldı. Kennedy, yaptığı açıklamada “Bugün hükümetimiz ilave şekere savaş ilan ediyor. Katkı maddeleri, ilave şeker ve aşırı tuzla dolu, yüksek oranda işlenmiş gıdalar sağlığa zarar verir ve bunlardan kaçınılmalıdır. Sağlık ve İnsan Hizmetleri Bakanı olarak mesajım açık: Gerçek gıda tüketin” ifadelerini kullandı.

PROTEİN AĞIRLIKLI BESLENME

Beslenme ve Diyet Uzmanı Prof. Dr. Barış Öztürk: “Aslına bakacak olursanız bildiğimiz besin piramidi geçerliliğini uzun yıllar önce kaybetti. 10 yıl olmuştur. Bu piramidin tabanında günlük kalori alımımızın yüzde 60’ı karbonhidrattı. Ortalama yüzde 15’i proteindi. Proteinli besinler üstlerde kalıyordu. Bu piramidi ters çevirerek protein ağırlıklı beslenmemiz isteniyor. Bunu DSÖ kabul etmedi. İnsanların günlük protein alımı, 50 kilo bir insan için 50 ile 75 gram arasında olmalı. Daha fazla alınan proteinler karaciğer ve böbrek üzerinde bir yük oluşturacaktır. Karbonhidratların azaltılmasını ben de savunuyorum. Diyetimizde sağlıklı yağların artması gerekiyor ama protein ağırlıklı beslenme önerdikleri için sağlıklı yağ tüketimi düşük kalıyor.”

YENİ PİRAMİT TARTIŞMALI

Uzman Diyetisyen Mehtap Ersin Bayrak: “Yeni açıklanan besin piramidi gerçek gıdaya ulaşmayı hedefliyor. Besin açısından zengin doğal gıdaların oluşturduğu bir beslenme piramidini diyetlerin merkezleri olarak sunuyor. Ancak burada daha fazla protein tüketimi şeker ve yüksek derecede işlenmiş gıdaların daha az alınması söyleniyor. Yani bizim eskiden alışık olduğumuz piramit tam tersine çevrilmiş. Protein vurgusu yüksek, özellikle kırmızı et, tavuk, yumurta, tam yağlı süt ürünleri önceki rehberlere göre daha az kısıtlı. Bizim sağlıklı beslenme için önceliğimiz, bitkisel bazlı proteinler, deniz ürünleri ve yağsız etler olmakta. Bitkisel proteinler büyük avantaj. Çünkü aynı zamanda hem lif, hem vitamin, hem mineral, hem de antioksidan içeriğine sahip. Ayrıca bu kadar yüksek protein yendiği zaman doğasında bulunan doymuş yağın alınma miktarı da artıyor. Oysa rehberde yine ‘günlük enerjinin yüzde 10’dan fazlası doymuş yağdan gelmesin’ diyor bu da bir çelişki. Meyve günde iki porsiyonu, sebze üç porsiyonu geçmesin diye değiştirilmiş. Normal piramidimizde beslenmemizin 4’te biri bu gruptan mutlaka alınması gerektiğini söylüyorduk. Tahıl grubu da işlenmiş olduğundan son derece azaltılmış. Beslenme önerileri toplumlara göre değişir. Tek bir yaklaşım sunmak doğru değil.”