Başkanlık sistemi faizi patlattı Sözcü Gazetesi

Parlamenter sistemden Cumhurbaşkanlığı Hükümet sistemine geçiş Türkiye ekonomisini kemiren faiz için adeta doping oldu. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı tarafından yayımlanan 2025 Yılı Genel Faaliyet Raporu’na göre, Cumhurbaşkanlığı hükümet sisteminin başladığı 2018 yılında bütçeden faize ayrılan pay yüzde 8.9 iken bu oran her yıl artarak 2025 yıl sonunda yüzde 14’e, 2026 yılının 5 aylık döneminde ise yüzde 17.2’ye fırladı.

YOKSULLUĞU BÜYÜTTÜ

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’ne ilk olarak 9 Temmuz 2018 yılında geçildi. Yeni sistem 8 yılını tamamladı, 9’uncu yılına adım attı. O tarihten bu yana geçen sürede ekonomide en belirgin kırılma faiz ile enflasyonda yaşandı. Merkez Bankası faizlerine yönelik alınan yanlış kararlar enflasyonu bir anda yüzde 75’lerin üzerine çıkarıp yoksulluğu büyütürken artan faiz yükü bütçeyi kemiren canavara dönüştü.

KAYNAĞI YUTTU

2018’deki Cumhurbaşkanlığı seçimleri öncesi 19 Haziran’da yaptığı miting konuşmasında dönemin Başbakan’ı olan Tayyip Erdoğan, “Siz bu kardeşinize yetkiyi verin, ondan sonra bu faizle, şunla bunla nasıl uğraşılır göreceksiniz” ifadelerini kullanmıştı.

Ancak faizde son dönemde yaşanan büyük artış Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı’nın raporunda net bir şekilde yer aldı. Rapordaki tabloya göre, yeni sistemin ilk başladığı 2018’de 830.8 milyar liralık bütçenin 73.9 milyar lirası faize gidiyordu. Diğer bir ifadeyle her 100 liralık bütçe harcamasının 8.9 lirası faize akıyordu. Faizin yuttuğu kaynağın oranı sistemin ilk yılının sonunda, yani 2019’da yüzde 10’a çıktı. Sonraki yıllarda artış trendi devam etti ve 2025 sonunda yüzde 14’e tırmandı.

Raporda yer almayan 2026’da ise (Ocak-Mayıs dönemi) 7 trilyon 334 milyar liralık bütçenin 1 trilyon 263 milyar lirası faize aktı.  Cumhurbaşkanlığı sisteminin başladığı dönemde her 100 liralık 8.9 lirasını yutan faiz Mayıs 2026’ya gelindiğinde 17.2 lirasını yutan bir canavara dönüştü.

Raporda, Cumhurbaşkanlığı sistemine geçişle birlikte tırmanışa geçen faiz harcamalarının nedeni kamuoyuna açıklanmak yerine 2002’deki verilerle karşılaştırma yapılarak kritik tablo gizlenmeye çalışıldı. Strateji ve Bütçe Başkanlığı, artışı gizlemek için karşılaştırmayı 24 yıl öncesine götürüp “2002 yılında faiz harcamalarının bütçe giderleri içindeki payı yüzde 43.2 iken 2025 yılı bütçesinde bu oran yüzde 14 seviyesinde gerçekleşmiştir” dedi. 
Ancak faiz yükünün 2018’deki yüzde 8.9’luk seviyeden 2025’teki yüzde 14’lük seviyeye neden yükseldiğine ilişkin hiçbir açıklama yapılmadı.