Bakan Şimşek: Sene sonu kira enflasyonu yüzde 30 35 aralığına iner

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, konuk olduğu bir canlı yayın programında ekonomik gündemine ilişkin dikkat çeken değerlendirmelerde bulundu.

Enflasyondaki düşüş trendinden konut arzına, kira fiyatlarından ihracatçılara yönelik tarihi desteklere kadar pek çok kritik başlığı değerlendiren Şimşek, küresel şoklara karşı Türkiye ekonomisinin dayanıklılığını artırdıklarını ve kararlı adımlarla yola devam ettiklerini vurguladı.

"ÖNEMLİ OLAN ENFLASYONUN AŞAĞI YÖNLÜ TRENDİNE DEVAM ETMESİ"

Bakan Şimşek'in açıklamalarından öne çıkan başlıklar şu şekilde: "2024 yılına gelirsek; bu şoklar ortaya çıkınca biz doğru tepki verdik. Finansal koşulları sıkılaştırdık, faizleri yükselttik ve gerekli tedbirleri aldık. Geçen yıl çok büyük şoklar yaşadık. Vatandaşın dövize yönelimi açısından örnek vereyim. 2024 Mart ayında, seçimlere doğru vatandaşın döviz talebi yaklaşık 9 milyar dolar seviyesindeydi.

Geçen yıl yaşanan ticaret savaşları ve içerideki gelişmeler sırasında ise bu rakam yaklaşık 5 milyar dolar oldu. Şimdi ise çok daha büyük bir savaş yaşandı. Cari açığın artması bekleniyor. Buna rağmen savaşın başlangıcından bugüne kadar vatandaşlarımız net döviz satıcısı konumunda. Yaklaşık 1,7 milyar dolar döviz satmış durumdalar. Yurt dışı yerleşikler, yani fonlar ve yabancı yatırımcılar elbette farklı davranıyor. Ancak onlarda da benzer bir tablo görüyoruz. Şokun boyutu büyümüş olmasına rağmen verilen tepki daha sınırlı ve daha yumuşak.

Neden? Çünkü siz doğru tepki verirseniz, kural bazlı hareket ederseniz ve öngörülebilirliği sağlayabilirseniz kredibilite inşa edersiniz. Kredibilite ise söylem ile eylemin uyumundan oluşur. Dolayısıyla burada en önemli faktörlerden biri tamponların inşa edilmesi, yani ekonominin dayanıklılığına yatırım yapılmasıdır. Bir diğer önemli unsur ise uzun soluklu, doğru politika tepkileri ve kredibilite inşasıdır.

Bakan olarak şahsi beklentim olmaz. Tahminim de olmaz. Doğru olmaz. Biz kurumsal kapasiteye inanıp sorumlu kurumların ürettiği rakamları referans alırız. MB yıl sonunda yüzde 26 olarak görüyor enflasyonu. Piyasa biraz daha yukarda görüyor. Burada önemli olan yön. 2022 sonunda enflasyon yüzde 64 küsür. 2023'te de aşağı yukarı aynı. 2024'te dezenflasyon başladı. Geçen sene yüzde 31 civarına indi. Çok büyük petrol şokuna rağmen savaşa rağmen enflasyon yüzde 32,6. Bizim için önemli olan enflasyonun aşağı yönlü trendine devam etmesi. Arz yönlü tedbir alıyoruz. Önemli olan enflasyonun aşağı yönlü hareketinin devam etmesi. Bu savaş bitecek. Bu savaş biter bitmez etkisini göreceğiz.

"KÖTÜMSER OLMAK İÇİN HİÇBİR SEBEP YOK"

Petrol arzı olursa petrol fiyatı bugünkü gibi olmaz. Son 23 yılda petrol ve doğalgaz ithalatına 1.1 trilyon dolar ödemişiz. Trilyon dolardan bahsediyoruz. Yani Türkiye'nin toplam özel sektör ve kamu dış borcunun yaklaşık iki katı kadar bir tutardan söz ediyoruz.

Bakın, biz bu kaynakları komşularımızdan ve dünyadan petrol, doğal gaz ve türevlerini ithal etmek için harcamışız. Dolayısıyla petrol fiyatları düştüğünde bundan en fazla olumlu etkilenecek ülkelerin başında Türkiye geliyor. Bu durum beklentileri iyileştirir. Cari açığa ilişkin beklentiler düzelir, kura ilişkin beklentiler iyileşir. Bu da hızlı bir şekilde enflasyon beklentilerine yansır. Dolayısıyla kötümser olmak için hiçbir sebep yok. Elbette bu ortamda kötümserliği pompalamak kolaydır. Bakın, tekrar söylüyorum; içinden geçtiğimiz konjonktür zor bir konjonktürdür. Savaşın etkisi ihmal edilemeyecek büyüklüktedir. Ancak bu, yönetilemeyecek bir durum değildir. Biz bunu yönetiriz, yönettik de. Şu ana kadar yönettik ve yönetilebilir görüyoruz. Hazırlıklı mıydık? Savaşa değil, Türkiye'yi şoklara karşı hazırlamıştık. Ben savaşı öngöremem. Enflasyon düşüş trendine devam edecek. Dolayısıyla kötümser olmak için bir sebep yok. Evet, enflasyon düşüyor. Ancak dünya ile kıyasladığımızda hâlâ yüksek seviyelerdeyiz. Hayat pahalılığıyla mücadelemiz henüz bitmiş değil. Hayat pahalılığıyla mücadele kararlılık ve süreklilik gerektiriyor.

"SENE SONU KİRA ENFLASYONU YÜZDE 30-35 ARALIĞINA İNER"

2025 yılına bakarsanız Türkiye ortalamasında 3 kalem yüzde 67'sini oluşturuyor. Kira-konut, gıda ve ulaştırma. Hatta en düşük gelir bareminde olan kişilerde yüzde 77'ye tekabül ediyor. Biz konut arzını artırıyoruz. Deprem bölgesinde bir ara kira enflasyonu yüzde 118'lere kadar çıktı. 2023 sonunda Türkiye çapında kira enflasyonu yüzde 109. Deprem bölgesinde daha yüksekti. 500 bin konut teslim edildi. 120 bin konut da bu sene teslim edilecek. Deprem bölgesinde yeni kiraların, kira enflasyonu yüzde 20'ye indi. Çünkü arz var. Ülke genelinde kira enflasyonu yüzde 50'nin bir tık altında. Önümüzdeki 2 yılda 750 bin konut devreye alındığında kira enflasyonu büyük oranda çözülecek. Bu sene sonu kira enflasyonu yüzde 30-35 aralığına iner.

Bugün Çin haricinde 2 yılda 650 bin konut üretecek kaç tane ülke sayabilirsiniz? Bunu devlet kaynaklarıyla yapıp milletimize arz ediyoruz. Biz bu sorunları çözeceğiz. Doğru yoldayız. Enflasyon dürüş trendinde. Dezenflasyonu önceliklendirdik. Bütçe yerine dezenflasyonu önceliklendirdik. Eşel mobil sistemini bu nedenle devreye aldık. Bütçeden feragat ettik. Enflasyon gelir dağılımı eşitsizliği çıkarır. Son 2 yılda gelir dağılımı eşitleniyor. Bu mücadeleyi bırakamazsınız. Biz bu konuda kararlıyız. Siyasi irade çok güçlü. Cumhurbaşkanımızın desteği çok önemli. Onun için sonuç alabiliyoruz.

"GIDA ARZINI ARTIRMAYA YÖNELİK CİDDİ BİR ÇABA VAR"

Gıda konusuna gelelim. Gıdanın mevsimsel boyutu var. Türkiye, gıda ithalatı konusunda muhafazakardır. Birçok ülke yapıyor. Gıda arzını artırmaya yönelik ciddi bir çaba var. Organize tarım bölgesi dediğimiz yapıyı 45 ilde başlattık. Sera üretimini ciddi şekilde artırma noktasında çaba var. Bu 2 günde çözülecek konu değil. Önümüzdeki 2-3 sene içerisinde organize tarım yerlerinden sonuç alırız. Tarladaki üretimin nihai tüketiciye ulaştırması bir zincirdir. Ülkemizde fire problemi var. Enflasyonda bazı alanlarda para politikası önemlidir. Ama gıda, arz ve tedarik zinciriyle ilgilidir. Enflasyon düşmeye devam edecek ama bazı boyutları yapısal dönüşüm gerektiriyor. Onun için de zamana ihtiyaç var.

Gıda konusuna gelelim. Gıdanın mevsimsel boyutu var. Türkiye, gıda ithalatı konusunda muhafazakardır. Birçok ülke yapıyor. Gıda arzını artırmaya yönelik ciddi bir çaba var. Organize tarım bölgesi dediğimiz yapıyı 45 ilde başlattık. Sera üretimini ciddi şekilde artırma noktasında çaba var. Bu 2 günde çözülecek konu değil. Önümüzdeki 2-3 sene içerisinde organize tarım yerlerinden sonuç alırız. Tarladaki üretimin nihai tüketiciye ulaştırması bir zincirdir. Ülkemizde fire problemi var. Enflasyonda bazı alanlarda para politikası önemlidir. Ama gıda, arz ve tedarik zinciriyle ilgilidir. Enflasyon düşmeye devam edecek ama bazı boyutları yapısal dönüşüm gerektiriyor. Onun için de zamana ihtiyaç var.

"DESTEKLERİ DEVAM ETTİRECEĞİZ, HATTA ARTIRACAĞIZ" 

Reel sektörümüzün finansmana erişimde sıkıntı yaşadığı bir gerçek. Biz bu sıkıntıları azaltmak için yoğun çaba içerisindeyiz. Cumhurbaşkanımızın ortaya koyduğu temel yaklaşım; yatırım, istihdam, üretim ve ihracattır. Şimdi ihracatçımıza bakalım. 2023 yılında günlük reeskont kredisi dediğimiz uygun maliyetli kredi hacmi 300 milyon liraydı. Biz bunu 4,5 milyar liraya çıkardık. Bakın, 15 katlık bir artıştan bahsediyoruz. Türk Eximbank'ın sermayesi 13,8 milyar liraydı. Bunu 100 milyar liraya çıkardık. Bugün hiçbir dönemde olmadığı kadar güçlü destek sağlıyoruz. Piyasada ticari kredi faiz oranlarının örneğin yüzde 50 seviyesinde olduğunu varsayalım. Biz ihracatçımıza çok daha uygun koşullarda finansman sağlıyoruz. Reeskont kredileri kapsamında ihracatçımıza yüzde 23,9 seviyelerinde kredi kullandırıyoruz. Bakın, enflasyon yüzde 32,6. Yani ihracatçımıza enflasyonun altında bir maliyetle kredi veriyoruz. Neden? Çünkü ihracat bizim için çok değerli ve çok önemli. Bu destekleri devam ettireceğiz, hatta artıracağız. Burada durmayacağız. Şartlar elverdiğinde finansman maliyetlerini daha da aşağı çekeceğiz. Bunu özellikle vurguluyorum. Dolayısıyla ihracatçımızın kaygılanmasına gerek yok."