Bakan Gürlek: Sivil Toplum, hukuki denetimden kaçmanın kalkanı olamaz

Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğünce Ankara'daki bir otelde, 81 il başsavcısı ve adalet komisyonu başkanlarının katılımıyla "Adli Yargı Değerlendirme Toplantısı" düzenlendi.

Bakan Gürlek'in açıklamalarından öne çıkan başlıklar:

"Vatandaşımız işlenen suçun karşılıksız kalmadığını görmelidir"

Yaptığımız düzenlemelerin merkezinde daima insanı, mağduru ve vatandaşlarımızın adalet beklentisini ön planda tuttuk. Toplumda oluşan cezasızlık algısını ortadan kaldırmak amacıyla infaz sisteminde önemli değişiklikler yaptık. Hükümlülerin denetimli serbestlikten faydalanabilmesi amacıyla cezalarının belirli bir bölümünü ceza infaz kurumlarında geçirmesi şartını getirdik.

2 yılın altındaki hapis cezalarında cezaevinde geçirilmesi gereken asgari süreyi düzenledik. Tekrar suç işleyenler bakımından infaz oranlarını yeniden belirledik. Vatandaşımız işlenen suçun karşılıksız kalmadığını görmelidir. Suç işleyenin hukuk içinde yaptırımla karşılaşması yalnızca ceza adaletinin değil, toplumsal huzurun ve kamu düzeninin de bir gereğidir. Bununla birlikte ceza adaletinin yalnızca yaptırım boyutundan ibaret olmadığını da biliyoruz. Etkin soruşturma, adil yargılama, mağdur haklarının korunması ve hükümlünün yeniden topluma kazandırılması aynı sistemin birbirini tamamlayan unsurlarıdır.

"Yeni ve uzmanlaşmış daire başkanlıkları kurduk"

Değerli mesai arkadaşlarım, suç türleri ve suç örgütlerinin yöntemleri hızla değişmektedir. Dijital araçların, finansal sistemlerin, kripto varlıkların ve sosyal medya platformlarının suç amacıyla kullanıldığı bir dönemde eski yöntemlerle mücadele etmek artık yeterli değildir.

Bu nedenle Ceza İşleri Genel Müdürlüğümüz bünyesinde yeni ve uzmanlaşmış daire başkanlıkları kurduk. Faili meçhul suçlardan terör suçlarına, narkotik ve ekonomik suçlardan terörizmin finansmanına ve suç gelirlerinin aklanmasına, dijital ortam güvenliğinden dezenformasyonla mücadeleye kadar pek çok alanda daha çok güçlü bir kurumsal yapı oluşturduk. Cumhuriyet başsavcılıklarımız nezdinde koordinasyonu sağlamak amacıyla soruşturmaların daha etkin, hızlı ve ihtisaslaşmış bir biçimde yürütülmesini amaçlıyoruz.

19 faili meçhul cinayet aydınlatıldı

Adalet hizmetlerinin etkinliği daire başkanlığımızla adliyelerimizin işleyişini, mahkemelerin performansını ve insan kaynağımızın verimli kullanımını temel amaç olarak benimseyeceğiz. Amacımız yalnızca istatistik üretmek değildir. Dosya yükünün dağılımını doğru analiz etmek, ihtiyaç bulunan yerlere zamanında müdahale etmek ve vatandaşlarımızın adaletten duyduğu memnuniyetin artmasını sağlamaktır.

Değerli arkadaşlarım, yıllardır ailelerin yüreğinde bir yara olarak duran faili meçhul dosyalar konusunda güçlü bir irade ortaya koyduk. Her dosyanın arkasında cevabını bekleyen bir aile, yarım kalan bir hayat ve tecelli etmeyi bekleyen bir adalet duygusu bulunmaktadır. Bugüne kadar 19 dosyada faili meçhul cinayetlerin aydınlatılmasına yönelik işlemler tesis ettik.

Çalışmalarımız büyük bir titizlikle devam edecektir. Adli bilimlerdeki gelişmeleri, yeni teknik imkanları, dijital verileri ve kurumlar arası koordinasyonu kullanarak geçmişte aydınlatılmayan dosyaları yeniden ele alıyoruz. Aradan kaç yıl geçerse geçsin, hiçbir dosyayı zamanın karanlığına terk etmeyecek, hiçbir mağdurun hakkını sahipsiz bırakmayacak ve faillerin adalet önüne çıkarılması için tüm imkanlarımızı seferber edeceğiz.

"Sokaklarımızı suç örgütlerine bırakmayacağız"

Değerli Cumhuriyet Başsavcılarım, vatandaşlarımızın huzurunu tehdit eden sokak çeteleriyle mücadele öncelikli başlıklarımızdan birisidir. Çocukları ve gençleri kendi karanlık dünyalarına çekmeye çalışan, mahallemizde korku oluşturan, silahı ve şiddeti güç gösterisine dönüştüren hiçbir yapılanmaya asla müsaade etmeyeceğiz. Sokaklarımızı suç örgütlerine bırakmayacağız.

Bu yapılara yalnızca örgüt yöneticileri, silahlı örgüm mensupları bakımından değil; finans kaynakları, bağlantıları, silah temin ağları, uyuşturucu ticaretinden ve suçtan elde ettikleri mal varlıkları yönünden de kapsamlı soruşturmalar yürütülmektedir. Özellikle gençleri kolay para, şöhret ve güç vaadiyle suç örgütlerinin içerisine çeken sosyal medya üzerinden yürüttükleri propagandaya karşı da dikkatli olmalıyız. Cumhuriyet Başsavcılıklarımız ile kolluk birimlerimizin güçlü koordinasyonu sayesinde sokak çetelerinin hareket alanını daraltmaya, kaynaklarını kurutmaya ve gençlerimizi bu yapıdan uzak tutmaya kararlılıkla mücadeleye devam edeceğiz.

"Gençlerimizi korumak hepimizin hukuki, vicdani ve insani bir sorumluluğudur"

Kıymetli yargı mensupları, uyuşturucu yalnızca bireyi hedef alan değil, aynı zamanda aileyi dağıtan, gençlerin geleceğini çalan, toplumsal düzeni bozan büyük bir suç yapılanmasıdır. Ayrıca milletimizin geleceği, gençlerimizin geleceği için de bir tehdittir. Uyuşturucu tacirleri gençlerimizin umutlarını, ailelerimizin huzurunu hedef almaktadır. Bu kirli ticareti yürütenlere karşı hukuk içerisinde en kararlı mücadeleyi sonuna kadar vereceğiz.

Özellikle okul çevrelerinde, sosyal medya platformlarında, dijital haberleşme ağlarında gençlerimize ulaşmaya çalışan suç gruplarının tespiti, etkisiz hale getirilmesi bizim için büyük önem taşımaktadır. Uyuşturucu suçlarına ilişkin soruşturmalarda yalnızca sokaktaki satıcıya değil, organizasyonu yönetenlere, finansmanı sağlayanlara, sevkiyat ağlarına, suç gelirlerini aklayanlara da ulaşılmalıdır. Mal varlıklarına el koyma, finansal hareketleri takip etme ve örgüt bağlantılarını çözme imkanlarını etkin bir biçimde kullanmalıyız.

Bir tek gencimizin dahi uyuşturucu bataklığına sürüklenmesine seyirci kalmayacağız. Gençlerimizi korumak hepimizin hukuki, vicdani ve insani bir sorumluluğudur.

"FETÖ'yle mücadelemiz kesintisiz bir şekilde devam edecektir"

Değerli meslektaşlarım, milletimizin iradesine, devletimizin anayasal düzenine ve ülkemizin bağımsızlığına kasteden FETÖ'yle mücadelemiz kesintisiz bir şekilde devam edecektir. Bu yapı yalnızca bir terör örgütü değil, yıllarca devletin kurumlarına sızarak hukuku, eğitimi, güvenliği ve kamu düzenini kendi amaçları doğrultusunda kullanmaya çalışan bir ihanet şebekesidir.

FETÖ'nün güncel yapılanmasına, finans kaynaklarına, mahrem yapılanmasına, hücre evlerine, yurt dışı bağlantılarına karşı yürütülen soruşturmalarda rehavete yer verilmemelidir. Bu mücadelede her zaman kararlı ve hukuki titizliği birlikte korumalıyız. Suç ve suçsuzu birbirinden ayıran, somut delile dayanan ve adil yargılanma hakkını gözeten bir yaklaşım hukuk devletinin gereğidir. Delile dayalı, hukuk sınırları içerisinde yürüttüğümüz mücadeleyi devletimizin bütün kurumlarıyla koordinasyon halinde sürdüreceğiz.

Türkiye Cumhuriyeti, milletinin iradesi üzerinde hiçbir vesayete, hiçbir paralel yapılanmaya, hiçbir terör örgütüne asla izin vermeyecektir.

"Banka hesaplarının suç amacıyla kullanılmasını önlemeye yönelik tedbirleri artırıyoruz"

Değerli basın mensupları, yasa dışı bahis, sanal kumar, aileleri yıkan, gençlerimizi bağımlılığa sürükleyen, organize suç örgütlerinin finansmanını sağlayan çok yönlü bir tehdittir. Bu mücadele hedeflerimiz doğrultusunda yalnızca failleri yakalamak değildir. Suçun finansal kaynaklarını kurutmak, yasa dışı kazançlara el koymak, vatandaşlarımızı bu tehlikeden korumak da bizim amaçlarımız arasındadır.

Banka hesaplarının ve GSM hatlarının suç amacıyla kullanılmasının önlemeye yönelik tedbirleri arttırıyoruz. Cumhuriyet Başsavcılıklarımız bünyesinde bilişim suçları soruşturma bürolarını güçlendiriyoruz. Kripto varlıklar, elektronik para kuruluşları, sosyal medya reklamları üzerinden kurulan para trafiğini yakından takip ediyoruz. Vatandaşlarımızı hedef alan yasa dışı bahis ağlarının yalnızca görünen yüzünün değil, arka plandaki finansal organizasyonu ve suç gelirlerinin aklandığı kanalları da ortaya çıkarmakta kararlıyız.

"Geciken adalet, vatandaşın adalet duygusunu zedelemektedir"

Değerli mesai arkadaşlarım, adalet hizmetlerinin kalitesi kadar vatandaşın hakkına zamanında ulaşmasını sağlamak da çok önemlidir. Geciken adalet, vatandaşın adalet duygusunu zedelemektedir. Dosyaların hedef süreler içerisinde sonuçlandırılması, gecikmeye neden olan sorunların zamanında tespit edilmesi ve soruşturmaların gereksiz yere uzatılmaması hepimizin ortak sorumluluğudur. Vatandaşlarımızın yıllarca süren dava ve soruşturma süreçleri nedeniyle mağdur olmasına müsaade edemeyiz.

Uzlaştırma, seri muhakeme ve basit yargılama usulleri sayesinde milyonlarca dosyanın daha kısa sürede sonuçlandırılmasını sağladık. Bu açıdan bütün başsavcılarımıza ayrı ayrı teşekkür ediyorum. Bugüne kadar uzlaştırma müzakeresi tamamlanan dosyaların yüzde 83'ü uzlaşmayla sonuçlandırılmıştır. Seri muhakeme ve basit yargılama kapsamında ise yaklaşık 1 milyon 448 bin dosya karara bağlanmıştır. Masumiyet karinesini ve lekelenmeme hakkını korumaya yönelik düzenlemelerle de soyut ve dayanaksız şikayetler nedeniyle vatandaşlarımıza gereksiz yere şüpheli sıfatı verilmesinin önüne geçtik. İhbar ve şikayetleri titizlikle değerlendirmek kadar insanın şeref ve itibarını korumak da adaletin görevidir.

Değerli yargı mensupları, hayata geçirmeyi planladığımız 12. Yargı Paketi ile yargılamaların hızlandırılmasına ve yargının daha etkin işlemesine yönelik bir kısım düzenlemeler getirmeyi planlıyoruz. Yazılı yargılama usulüne tabi davalarda zorunlu haller dışında iki duruşma arasındaki sürenin 3 ayı uzamamasını öngörüyoruz.

Noterlik evraklarının doğrudan mahkemelere veya Cumhuriyet Başsavcılıklarına gönderilmesini sağlayarak inşallah bürokrasiyi azaltacağız. Bilirkişilik kurumunun amacı dışında kullanılmasının önüne geçecek, hukuki bilgiyle çözülebilecek konularda gereksiz bilirkişi incelemesi nedeniyle yargılamaların uzamasını engelleyeceğiz. IBAN kiralama olarak bilinen ve banka hesaplarının suç örgütlerinde kullandırılması şeklinde gerçekleşen eylemlere ilişkin daha açık, ölçülü ve caydırıcı bir yaptırım sistemi oluşturacağız. Kanun yollarını daha öngörülebilir hale getirecek istinaf ve temyiz denetimini daha da güçlendirecek, dijital materyallere, bulunan kişisel verilerin saklanmasına, imhasına ilişkin güvenceleri arttıracağız. 12. Yargı Paketi, daha hızlı, daha öngörülebilir bir vatandaş odaklı adalet sistemi kurma irademizin bir göstergesidir.

"Dolandırıcılık şebekeleri toplumun ekonomik güvenliğini tehdit etmektedir"

Kıymetli yargı mensupları, teknolojik imkanları kötüye kullanarak vatandaşlarımızı mağdur eden nitelikli dolandırıcılık şebekeleri toplumun ekonomik güvenliğini tehdit etmektedir. Sahte yatırım platformları, telefon dolandırıcılığı, sosyal medya ilanları, ele geçirilen banka hesapları üzerinden işlenen suçlar karşısında başsavcılarımız hızlı hareket etmelidir. Bankaların, finans kuruluşlarının ve GSM operatörlerinin sorumluluklarını arttıran tedbirleri hayata geçirdik. Yeni ihtiyaçlar doğrultusunda ilave düzenlemeler yapmayı sürdüreceğiz. Cumhuriyet Başsavcılıklarımız bünyesinde bilişim suçları bürolarını güçlendiriyor, yargı mensuplarımıza dijital delil, kripto suçlar, yapay zeka destekli analiz alanlarında eğitimler veriyoruz. Amacımız yalnızca teknik kapasiteyi geliştirmek değil, çağın gerisinde kalmayan güçlü bir yargı refleksi oluşturmaktır.

"Ağır suçlar karşısında adalet beklentisini de göz ardı edemeyiz"

Değerli mesai arkadaşlarım, kadına yönelik şiddet; aileye, çocuklara ve toplumsal yapımıza yönelmiş bir tehdittir. 6284 sayılı yasanın etkin uygulanmasına, koruma tedbirlerinin süratle alınmasına, mağdurların ikinci mağduriyet yaşamamasına, failler hakkında etkili soruşturma yürütülmesi bizim önceliğimizdir. Bu dosyalarda gecikmenin telafisi mümkün olmayan sonuçlara yol açabileceğini unutmamalıyız. Çocuk adalet sistemimizin temelinde ise çocuğun üstün yararı bulunmaktadır. Bununla birlikte toplumda derin infial oluşturan ağır suçlar karşısında adalet beklentisini de göz ardı edemeyiz.

Amacımız yalnızca cezalandırmak değil, çocukların yeniden suça sürüklenmesini önlemek, eğitim ve rehabilitasyon imkanlarını güçlendirmek, onları suç ortamlarından uzak tutmaktır. Çocuk mahkemelerini, çocuk ağır ceza mahkemelerini, çocuk bürolarını ve çocuk adalet merkezlerini güçlendirmeye devam edeceğiz.

"Hedefimiz adalete olan güvenin güçlendiği yargı düzenidir"

Kıymetli meslektaşlarım, Alo Adalet Hattı ile vatandaşlarımızın taleplerini, önerilerini ve karşılaştıkları sorunları doğrudan iletebilecekleri daha erişilebilir bir sistemin hazırlıklarını yapıyoruz. Çünkü vatandaşın sesini duyan, mağduru yalnız bırakmayan ve sorunlara zamanında çözüm üreten bir adalet sistemi ancak güven verir. Hedefimiz yalnızca dosyaları sonuçlandırmak değildir. Hedefimiz, mağdurun kendisini yalnız hissetmediği, vatandaşın hakkını zamanında kavuştuğu, suçlunun cezasız kalmadığı, adalete olan güvenin güçlendiği yargı düzenidir. Yargı reformunu dönemsel bir çalışma değil, sürekli bir iyileştirme süreci olarak görüyoruz. Teknoloji ne kadar gelişirse gelişsin, adaletin gerçek teminatı insan unsurudur.

Sizlerin bilgi, birikim, cesaret, vicdan ve yüksek sorumluluk anlayışı adaletin terazisini dengede tutan en önemli güçtür. Adalet Bakanlığı olarak görevimiz yalnızca politika belirlemek değildir. Sahadan gelen sesi dinlemek, ihtiyaçları tespit etmek ve çözümleri sizlerle birlikte geliştirmektir. Bu toplantımızın temel amacı da budur. Sorunları açık yüreklilikle değerlendirmek, iyi uygulamaları yaygınlaştırmak ve adalet hizmetinin kalitesini daha da yükseltmek; sizlerin tecrübesi, önerisi, gayreti ve reformlarımızın başarıya ulaşmasında vazgeçilmezdir. Her birinizin görev yaptığı şehirde, adliyede ve makamda ortaya koyduğu çalışma milletimizin adalet duygusuna doğrudan temas etmektedir.

Unutmayalım ki adalet yalnızca mahkeme salonlarında değil, hayatın her alanında ve vatandaşın gönlünde karşılık bulmaktadır.

"Şeffaf ve hesap verilebilir sivil toplum kuruluşlarımız en büyük zenginliklerimizdir"

Değerli mesai arkadaşlarım, sözlerime son verirken son günlerde kamuoyunun gündeminde yer alan sivil toplum faaliyetleri kapsamında toplanan bağışların kullanımına ilişkin iddialar üzerinde yürütülen adli soruşturmaya da değinmek istiyorum. Bu soruşturma, devletimizin vatandaşlarımızın iyi niyetine ve emanetine kararlılıkla sahip çıktığını göstermektedir. Elbette afetlerde, krizlerde ve toplumsal dayanışmada ihtiyaç duyulan alanlarda devletimizle omuz omuza çalışan, şeffaf ve hesap verilebilir sivil toplum kuruluşlarımız en büyük zenginliklerimizdir.

"Milletin emanetini hesap vermeksizin yönetmenin kalkanı olamaz"

İyiliği çoğaltan, milletimizin yarasına merhem olan her girişimin yanında olduk, bundan sonra da yanında olmaya devam edeceğiz. Ancak sivil toplum, hukuki denetimden kaçmanın, keyfiliğin veya milletin emanetine hesap vermeksizin yönetmenin kalkanı olamaz. Yardımlaşma duygusu istismar edilemez. Sivil toplum kuruluşları bakımından şeffaflık bir tercih veya lütuf değil, hukuki ve ahlaki bir zorunluluktur. Hukuk devletinde hiçbir makam, şöhret, unvan veya sosyal medya nüfuzunu kanunların, bağımsız yargının üzerinde değildir. Bağış olarak toplanan her kuruşun nerede ve hangi amaçla kullanıldığının hesabı verilebilmelidir. Milletimizin güveniyle faaliyet gösteren hiçbir yapı devletin denetiminden muaf olduğu düşünülemez.

"Türk yargısı, somut delillere, kanunlara göre hareket etmektedir"

Yine yargı süreçlerini ideolojik bir zemine çekerek bağımsız mahkemelerimizi baskı altına almaya çalışan her türlü girişim beyhudedir. Türk yargısı, sosyal medyada oluşturulan suni gündemlere, etiket kampanyalarına veya algı operasyonlarına göre değil, somut delillere, kanunlara göre hareket etmektedir. Elbette hiç kimse peşinen suçlu ilan edilmeyeceği gibi, hiçbir kimse de dokunulmaz değildir. Türk yargısı bu süreci hiçbir şüpheye yer bırakmayacak ve titizlikle tüm sonuçlarıyla aydınlatacaktır. Vatandaşlarımız müsterih olsun. İyi niyetle dişinden tırnağından artırarak yapılan hiçbir bağışın zayi edilmesine veya şahsi menfaatler uğruna kullanılmasına göz yumulmayacaktır. Milletimizin güvenini istismar eden her türlü eylemin karşısında olduk, hukuk içinde kararlılıkla sonuna kadar mücadele edeceğiz.

Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan'ın liderliğinde, İçişleri Bakanlığımızla, Hazine ve Maliye Bakanlığımızla ilgili tüm kurumlarımızla tam bir koordinasyon içerisinde kamu düzenini korumaya, sivil toplum alanında şeffaflığı, hesap verilebilirliği güçlendirme ve milletimizin emanetine sahip çıkma irademizden asla vazgeçmeyeceğiz. Bu vesileyle adaletin tecellisi için gece gündüz demeden çalışan hakim ve Cumhuriyet savcılarımıza, adalet teşkilatımızın bütün mensuplarına teşekkür ediyorum. Toplantımızın hayırlara vesile olmasını diliyor, hepinizi saygıyla, hürmetle selamlıyorum.