AYM den çocuğun üstün yararı na ilişkin hak ihlali kararı

Anayasa Mahkemesi (AYM), annesi Türkiye'de yaşayan çocuğun, babasının bulunduğu ABD'ye iadesine karar verilen davada, "çocuğun üstün yararı" ilkesinin ve "aile hayatına saygı hakkının" ihlal edildiğine hükmetti.

Resmi Gazete'nin bugünkü sayısında yer alan karara göre, S.D.N, Almanya vatandaşı M.N. ile 2016'da evlenip, ABD'de yaşamaya başladı. Çiftin bu evlilikten 2017'de çocukları dünyaya geldi.

S.D.N'nin eşiyle yaşadığı sorunların ardından çocukla 2023'te Türkiye'ye dönmesi üzerine M.N, müşterek çocuklarının kayıtlı adresinin bulunduğu ABD'ye iadesi için Türk makamlarına başvuruda bulundu.

Konuyla ilgili açılan davada anne S.D.N, baba M.N'nin ABD'de reçete ile satılması halinde yasal kabul edilen bir uyuşturucu madde kullandığını, şiddet eğilimi gösterdiğini ve akciğer kanseri olduğunu belirterek, iade talebinin reddini istedi.

Yargılama kapsamında aile mahkemesi, yapılan görüşmede, çocuğun, "babasıyla Türkiye'ye gelmesi halinde görüşmek istediğini" söylemesi üzerine, mutat adresinin bulunduğu ABD'ye iadesine karar verdi.

Anne S.D.N, yerel mahkeme kararına yaptığı temyiz itirazının reddedilmesi üzerine, "hak ihlali" iddiasıyla AYM'ye bireysel başvuruda bulundu.

Başvuruyu inceleyen Yüksek Mahkeme, Anayasa'nın 20. maddesinde güvence altına alınan "aile hayatına saygı hakkının" ihlal edildiğine, ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için karar örneğinin ilgili mahkemeye gönderilmesine hükmetti.

AYM'nin kararında, her çocuğun ebeveyni ile doğrudan ve düzenli olarak kişisel ilişki kurma hakkına sahip olduğu hatırlatılarak, Lahey Sözleşmesi uyarınca çocukların istisnai şartlar bulunmadıkça mutat meskenlerine iadesinde zorunluluk bulunduğu anımsatıldı.

Söz konusu istisnalardan birinin, "çocuğun psikolojik ve fiziksel zarar riskine sokulması" olduğuna işaret edilen kararda, ebeveyn ve çocuk arasındaki aile yaşamının tesisinde dikkate alınması gereken temel unsurun çocuğun üstün yararı olduğu vurgulandı.

Anneye bağımlılık çağındaki çocukların anneden koparılmasının, çocuklar üzerinde olumsuz etkiler doğurabileceği ifade edilen kararda, başvuruya konu çocuğun Türkiye'ye uyum sağladığı, babası ile görüntülü görüştüğü, bu görüşmelerinde de "ABD'ye gitmek istemediğini" söylediği kaydedildi.

Yerel mahkemenin, anne S.D.N'nin, "baba M.N'nin reçeteyle dahi satılsa uyuşturucu madde kullandığı" yönündeki iddialarını değerlendirmeden karar verdiğine dikkat çekilen kararda, bunun Anayasa'nın 20. maddesinde güvence altına alınan "aile hayatına saygı hakkının" ihlali anlamını taşıdığı belirtildi.