Avrupa’dan asker çekmek kolay değil: Trump’tan yine kurusıkı atış

Tehdit etmeyi iyi beceriyor, ama pratiğe dökmekte sıkıntılı biri ABD Başkanı Donald Trump. İsrail’in yaptığı hesaplara inanıp savaşa tutuştuğu İran’dan beklenmedik bir karşılık aldığında, ardarda sıraladığı hiç bir tehdidi yaşama geçiremedi, malum. Dolayısıyla sözkonusu savaşta ABD’ye yeterince destek vermedikleri için Almanya, İtalya ile İspanya’dan ABD askeri varlığını çekme tehdidi de gerçekleşecekmiş gibi görünmüyor pek. Hatırlayalım; başkanlığının ilk döneminde yine benzeri tehditler savurmuş ama bir şey yapamamıştı.

ABD’nin 40 bine yakını Almanya’da olmak üzere Avrupa genelinde 100 bin askeri bulunuyor. Doğu Avrupa’daki asker sayısını da 2022’den beri arttıran ABD’nin en önemli üsleri İlalya, İngiltere, Polonya ile İspanya’da. Yani kıtada komuta merkezlerinden, tesislere kadar onlarca üssü var ABD’nin.

Trump’ın “önümüzdeki kısa süre içinde” netleştireceğini söylediği asker çekme kararı ABD ile bazı Avrupa ülkeleri arasında İran krizi nedeniyle başgösteren anlaşmazlıkların arttığı bir döneme denk geldiği için gündem oldu aslında. Yoksa bu tehditler Trump’la sınırlı değil. Bilindiği gibi önceki Başkan Joe Biden da Avrupa’dan asker çekebileceğini söylemiş ama bu konuda adım atamamıştı.

Trump, İran karşısında Avrupa tarafından “yalnız bırakılmaktan” yakınıyor ama Almanya Başbakanı Friedrich Merz’in dediği gibi İran’la yaptığı müzakelerde ABD heyetinin aşağılanmış olduğunu görmüyor bile. Merz’in Tahran’la yapılan müzakerelerde ABD yönetiminin düşürüldüğü konuma kendilerinin de düşmek istemediğini ima etmiş olmasından “yalnız bırakıldığı” sonucunu çıkarması ilginç tabii ki Trump’ın.

Gerçeklik duygusunu yitirdiği biliniyor Başkan’ın. Şu son tehdidinin de gerçekleşemeyeceğinin farkında değil haliyle. Nedenlerini sıralayalım: Öncelikle, özellikle ABD’nin geniş bir bölge için olası operasyonları açısından son derece önemli Amanya’daki askeri varlığı geri çekmesi hem yıllarca sürer hem de milyarlarca dolara mal olabilir. Bu şu anki İran operasyonlarını da etkiler doğal olarak.

İkincisi, ABD iç siyasetinde de kargaşaya yol açabilir, çünkü bazı Cumhuriyetçiler de Trump’ın Almanya/Avrupa’dan asker çekmesine karşı.Kaldı ki ABD Savunma Bütçe Yasası gibi kanunlar Avrupa'daki asker sayısını minimum seviyede tutuyor. Tam çekilme anayasal sorunlar yaratır. Üçüncüsü vereceği stratejik zarar da hiç az olmaz. ABD kendi küresel gücünü zayıflatmış olur. Almanya lojistik üs, İtalya ile İspanya da Akdeniz ile Afrika erişimi için önemli. Kimi uzmanların Trump’ın asker çekme niyetini "aptallık" olarak nitelendirmesinin nedeni bu.

Kendi adıma Trump’ın bu kez bu tür bir adımı atarak ABD’nin küresel gücünün zayıflamasına yol açmasını memnuniyetle karşılarım. Ama, Trump’a bunu yaptırmayacak mekanizmalar var ülkede. Adını Savaş Bakanlığı olarak değiştirdiği Savunma Bakanlığı’ndaki askerlerle arasındaki gerilim hala sürüyor bir kere. Trump’dan hiç hoşlanmayan askeri kadrolar bu çekilme kararının hayata geçmesiyle Başkan’a karşı muhalefetlerini daha da sertleştirebilirler.

Yani Trump’ın “asker çekme” tehdidi, etkisi olup olmayacağı belli olmayan bir blöf gibi görünüyor gerçekte. Taviz koparmaya yönelik bir blöf yani. Çünkü gerçek bir çekilme Avrupa savunmasını tamamen değiştirir ki bu ABD için de zararlı olur. Ama bu hiç adım atmayacağı anlamına gelmiyor yine de. Asker çekmek yerine kısmi bir indirime gidebiir örneğin.

Yani ABD ile Avrupa arasında ipleri koparacak girişimlere bel bağlayanlar varsa bu konuda beklenti içinde olmasalar iyi olur.

Çıkarlar gerektirdiğinde yine dünyanın başına sorun çıkarmaya devam ederler.

Tarihte örneği çoktur.