Avrupa’dan Ankara’ya temsil istisnası

Avrupa ülkeleri arasında stratejik yakınlık, işbirliği, diyalog ve koordinasyon amacıyla oluşturulan Avrupa Siyasi Topluluğu (AST) toplantısının 8’incisi Ermenistan’ın başkenti Erivan’da yapıldı. Toplantı için 48 ülkeden devlet ve hükümet başkanları davet edildi. Davet edilen liderler arasında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan da vardı. Bununla birlikte Erdoğan katılmama kararı aldı. Hem Ermenistan hem de Avrupa Birliği, Türkiye’nin toplantıda temsil edilmesine büyük önem verdiğinden AST’nin kurallarında istisnai değişikliğe gidildi. Bu değişiklikle Türkiye’yi Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz temsil etti.

KURALI ESNETTİLER

AST, normal şartlarda sadece devlet ve hükümet başkanlarının katılımına açık. Lideri katılmama kararı alan ülke toplantıda temsil edilemiyor. Bakanlar düzeyinde ya da başka bir seviyede katılıma izin verilmiyor. Başta Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan olmak üzere Türkiye’nin katılımına, sembolik boyutu olması ve konjonktürün de etkisiyle, büyük önem verildiğinden ilk kez kurallar değiştirildi. Bulunan formülle Erdoğan yerine Yılmaz’ın katılımı sağlandı. Yapılan kural değişikliğine ilişkin bilgi veren bir AB yetkilisi, Yılmaz’ın katılımının da tarihsel açıdan dikkat çeken bir unsur olduğunu belirterek şunları söyledi: “AST’de normalde katılamayan liderlerin yerine başka birinin geçmesine izin verilmez. Ancak mevcut durumda, Ermenistan-Türkiye ilişkilerindeki benzersiz bağlam ve tarihi an nedeniyle bir istisna yapıldı.”

ALİYEV UZAKTAN BAĞLANDI

Türkiye, AST’nin 6 Ekim 2022’de Çekya’nın başkenti Prag’da yapılan ilk toplantısına katıldı. Erdoğan, 7 Kasım 2024’te Macaristan’ın başkenti Budapeşte’de ve 16 Mayıs 2025’te Arnavutluk’un başkenti Tiran’da yapılan toplantılara da katılım sağladı. 2023’te İspanya ve Moldova’da, 2024’te İngiltere’de ve 2025’te Danimarka’da düzenlenen toplantılara ise davetli olmasına rağmen katılmadı.

Toplantıya katılımı en çok merak edilen liderlerden biri olan Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, video konferans yöntemiyle katılım sağladı. Bir AB yetkilisi, “Uzaktan olsa da Aliyev’in Ermenistan’da düzenlenen bir toplantıya katılımı son derece önemli. Geçen yaz iki ülke arasında imzalanan barış anlaşmalarından bu yana kaydedilen ilerlemeyi yansıtıyor” dedi.

RUSYA’YA MESAJ ZİRVESİ

Sloganı, “Geleceği İnşa Etmek: Avrupa’da Birlik ve İstikrar” olan toplantı, seçimlere hazırlanan Paşinyan açısından gövde gösterisi halini alırken zamanlama ve yer açısından Rusya’ya mesaj içeren bir niteliğe büründü. Toplantıya Avrupa Birliği (AB) Konseyi Başkanı Antonio Costa ve Paşinyan başkanlık etti. Dünyanın jeopolitik dönüşüm geçirdiği bir dönemde yapılan toplantının konu başlıkları demokratik dayanıklılığı artırmak, bağlantısallığı geliştirmek, ekonomik ve enerji güvenliğini güçlendirmek oldu.