Avrupa’dan 93 milyarlık misilleme hazırlığı Dünya Haberleri

Trump, Norveç Başbakanı Støre’ye gönderdiği mektupta kendisine Nobel Barış Ödülü verilmediği için tepki gösterip “Artık kendimi yalnızca barışı düşünmekle yükümlü hissetmiyorum” dedi. ABD Başkanı artık Grönland’a odakla-nacağını ifade ediyor. Avrupalı liderler ise ABD’ye 93 milyar avroluk ek gümrük vergisi getirecek misillemeye hazırlanıyor.

ABD Başkanı Donald Trump, Nobel Barış Ödülü’nü alamamasını gerekçe göstererek Avrupa’ya yönelik söylemini sertleştirdi. Norveç Başbakanı Jonas Gahr Støre’ye gönderdiği ve daha sonra sızdırılan mektupta Trump’ın, “Artık kendimi yalnızca barışı düşünmekle yükümlü hissetmiyorum” ifadelerini kullanması, Avrupa başkentlerinde büyük yankı uyandırdı. Mektup, ABD ile Avrupa arasındaki gerilimin yeni ve tehlikeli bir aşamaya girdiği yorumlarına neden oldu. Trump mektubunda, Danimarka’ya bağlı özerk bölge Grönland’ın ABD’ye “devredilmesi” gerektiğini savunurken, bu talebini NATO’ya yaptığı katkılarla ve Nobel Barış Ödülü’nü alamamasıyla ilişkilendirdi.

GRÖNLAND TAM KONTROLÜMÜZDE OLMALI

ABD Başkanı mektupta, “NATO için kuruluşundan bu yana herkesten daha fazlasını yaptım. Artık NATO’nun da ABD için bir şey yapması gerekiyor” diyerek müttefiklerine açık bir baskı uyguladı. Trump'ın mektupta, "Ayrıca neden 'mülkiyet hakkına sahipler', yazılı bir belge yok, sadece yüzlerce yıl önce bir tekne oraya demir attı deniyor, ama bizim de oraya demir atan teknelerimiz vardı" sözleriyle Danimarka'nın egemenlik iddiasını hedef aldığı görüldü. Grönland’ın Rusya ve Çin tehdidine karşı korunamadığını öne süren Trump, “Dünya, Grönland üzerinde tam ve mutlak kontrolümüz olmadan güvende değil” sözleriyle tehdit dozunu artırdı.

NORVEÇ BAŞBAKANI DOĞRULADI

Avrupa cephesinde ise tepkiler sert oldu. Norveç Başbakanı Støre, mektubun gerçek olduğunu doğrularken, Nobel Barış Ödülü’nün Norveç hükümeti tarafından değil, bağımsız bir komite tarafından verildiğini Trump’a defalarca anlattıklarını söyledi. Finlandiya Cumhurbaşkanı Alexander Stubb ile gerginliğin azaltılması çağrısında bulunduklarını ve Trump ile telefon görüşmesi talep ettiklerini de belirten Store, mesajın telefon görüşmesi talebinden kısa bir süre sonra gönderildiğini belirtti.

TİCARET BAZUKASI DEVREYE GİRECEK Mİ?

Gerilim yalnızca sözlü açıklamalarla sınırlı kalmadı. Avrupa Birliği liderleri, Trump’ın Grönland çıkışı ve yeni gümrük tarifesi tehditleri karşısında ilk kez “ticaret bazukası” olarak bilinen sert misilleme mekanizmasını devreye sokmayı tartışıyor. Bu adımın, ABD’ye yaklaşık 93 milyar avroluk ek gümrük vergisi anlamına gelebileceği belirtiliyor. İngiltere Başbakanı Keir Starmer da NATO içinde “tehlikeli bir aşağı yönlü sarmal” uyarısı yaparak, transatlantik ilişkilerdeki kırılmaya dikkat çekti.

DANİMARKA'DA BOYKOT

Grönland’da ise halk sokaklara çıktı. “Grönland satılık değildir” yazılı pankartlarla ABD Konsolosluğu önünde yapılan protestolar, Trump’ın söylemlerinin sahadaki karşılığını gözler önüne serdi. Avrupa kamuoyunda giderek güçlenen görüş, Washington’ın artık müttefiklerine karşı açık tehdit dili kullandığı yönünde. Danimarka'da ABD mallarının boykot edilmesine yönelik bir kampanya başlatıldı. Kampanyaya 100 bine yakın imza toplandı.

YENİ DÖNEMİN HABERCİSİ

Son mektup krizi, ABD ile Avrupa arasında tehditlerin havada uçuştuğu, diplomatik nezaketin yerini güç gösterisine bıraktığı yeni bir dönemin habercisi olarak görülüyor. Trump’ın “barış” vurgusundan uzaklaşan açıklamaları, transatlantik ittifakın geleceği açısından ciddi soru işaretleri oluşturmuş durumda.

Kanada güvenlik riski oluşturuyor

ABD Başkanı Donald Trump'ın, özel görüşmelerde Kanada’ya yönelik endişeleri artmış durumda. Amerikan gazetesi Wall Street Journal'ın haberine göre Trump, Kanada’nın özellikle Arktik bölgedeki savunmasının Rusya ve Çin gibi ABD rakiplerine karşı yetersiz olduğunu düşünüyor ve Ottawa’nın savunma harcamalarını artırması gerektiğini savunuyor. Bu yaklaşım, ABD içinde daha kapsamlı bir Arktik stratejisi ve Kanada ile kuzey sınırının güçlendirilmesine yönelik olası bir anlaşma tartışmalarını hızlandırdı. Ancak yetkililer, Kanada’ya Amerikan askeri konuşlandırılması ya da Trump’ın Kanada’yı satın alma veya zorla alma gibi bir niyetinin olmadığını vurguluyor. ABD Başkanı, daha önce komşu ülke için "51. Eyalet" tanımı yapmıştı. Tüm bunlar, Trump’ın Batı Yarımküre’de ABD etkisini artırmaya yönelik daha geniş politikasının bir parçası olarak görülüyor. Öte yandan Kanada Başbakanı Mark Carney geçen hafta Pekin'e bir ziyaret gerçekleştirmiş ve Washington'ın hegemonik rakibiyle ticaret anlaşmalarına imza atmıştı.

AB olağanüstü toplanıyor

Avrupa Birliği (AB) liderleri, ABD Başkanı Donald Trump'ın Grönland'a destek sağlayan ülkelere ilave gümrük vergisi uygulama kararının ardından 22 Ocak Perşembe günü olağanüstü zirvede bir araya gelecek. AB Konseyi Başkanlığı Sözcülüğünden olağanüstü zirveye ilişkin yazılı açıklama yapıldı. Açıklamada, "AB Konseyi Başkanı Antonio Costa, transatlantik ilişkileri görüşmek için 22 Ocak 19.00'da özel AB Liderler Zirvesi düzenleyecek" bilgisi verildi. Öte yandan İngiltere Başbakanı Keir Starmer, Grönland konusunda Danimarka'nın tarafında durdukları için "ABD'nin uyguladığı gümrük vergisine karşılık verecek noktaya gelmemeyi" amaçladığını söyledi.