Avrupa Merkez Bankası ndan halka nakit para bulundurun çağrısı Sözcü Gazetesi

Ortadoğu’daki bölgesel gerilimlerin enerji maliyetleri üzerindeki etkisi sürerken, dijital ödeme sistemlerine olan bağımlılık yeni bir tartışmayı beraberinde getirdi. Siber saldırılar, enerji kesintileri veya olası çatışma durumlarında dijital altyapının zarar görme ihtimali, nakit parayı yeniden "güvenli liman" konumuna taşıdı.

Avrupa Merkez Bankası tarafından yayımlanan veriler; 2008 finansal krizi, 2014 Yunanistan borç krizi, Covid-19 pandemisi ve 2022 yılında başlayan Rusya-Ukrayna savaşı gibi dönemlerde halkın nakit edinme eğiliminin "ani ve aşırı" bir artış gösterdiğini ortaya koyuyor. Özellikle Estonya, Letonya, Litvanya, Slovakya ve Finlandiya gibi jeopolitik risklere yakın ülkelerde bu talep çok daha belirgin hissediliyor.

ECB raporunda, nakit paranın kriz anlarındaki rolünü tanımlarken, "Nakit; nominal değeri, anında erişilebilirliği ve gizliliği konusunda kesinlik sunar. Kriz dönemlerinde artan risk hassasiyeti, bireyleri doğrudan likidite güvencesi olarak nakde yönlendirmektedir" ifadelerine yer verildi. 

Siber güvenlik uzmanları ve finans kurumları, olası bir sistemik arıza durumunda ana altyapının toparlanması için yaklaşık 72 saatlik bir süre öngörüyor. Bu süreci temel ihtiyaçları karşılayarak geçirebilmek adına uzmanlar, her bireyin veya ailenin erişilebilir bir noktada küçük bir nakit rezervi bulundurmasını tavsiye ediyor.

Önerilen para miktarı, Kişi başı ortalama 70 € (yaklaşık 3.500 TL) ile 100 € (yaklaşık 5100 TL) arası. Gerekçesi ise dijital sistemlerin devre dışı kaldığı (elektrik kesintisi veya siber saldırı) senaryolarda temel gıda ve ulaşım ihtiyaçlarının karşılanması.

Uzmanlar, nakit bulundurmanın bankacılık sistemine bir alternatif olmadığını, aksine sistemin geçici olarak aksadığı durumlar için bir "ihtiyat payı" olduğunu vurguladı. Bankalardaki likidite oranlarının sınırlı olduğuna dikkat çeken ekonomistler, toplu nakit çekimlerinin finansal istikrarı bozabileceği ve sermaye kontrollerine yol açabileceği konusunda uyarıda bulundu. 

Bu kapsamda vatandaşlara, birikimlerini nakde çevirmek yerine, sadece birkaç günlük acil ihtiyacı karşılayacak kadar tutarı güvenli ve ulaşılabilir bir yerde saklamaları önerildi.