AVM lerde yeni dönem: Pandemiden sonra bir ilk yaşandı

Alışveriş Merkezleri ve Yatırımcıları Derneği (AYD) ile Akademetre Research iş birliğiyle hazırlanan 2025 AVM Endeksi raporu yayımlandı. Rapora göre, alışveriş merkezi sektörü geçen yıl nominal bazda yüzde 30’luk bir ciro artışı elde etti.

Rapora göre AVM sektörü 2025’te nominal olarak yüzde 30 ciro artışı kaydetti. Ancak ekonomist Fatih Keresteci, yüksek enflasyon oranları dikkate alındığında sektörde reel bir büyümenin söz konusu olmadığını, hatta kayda değer bir daralma yaşandığını ifade etti. Alışveriş Merkezleri ve Yatırımcıları Derneği (AYD) ve Akademetre Research tarafından hazırlanan AVM Endeksi 2025 yılı değerlendirme raporu, Raffles Istanbul’da düzenlenen basın toplantısında açıklandı.

2 dev AVM satıldı: 350 milyon euroluk ödeme peşin yapıldı

Toplantıda AYD Başkanı Nuri Şapkacı, AYD Başkan Yardımcısı Cem Eriç, Akademetre Research Kurucusu Halil İbrahim Zeytin ve ekonomist Fatih Keresteci değerlendirmelerde bulundu. AYD ve Akademetre iş birliğiyle hazırlanan endeks sonuçları, 2025 yılında AVM sektörünün ekonomik dalgalanmalara rağmen büyümesini sürdürdüğüne işaret ediyor. 2010 baz yılına göre 4063 puana ulaşan AVM Endeksi nominal bazda tarihi bir seviyeye çıkarken, yıllık bazda yüzde 30’luk artış kaydedildi.

Metrekare başına düşen toplam ciro Türkiye genelinde yüzde 30 artarak 191 bin 803 TL seviyesine ulaştı. Bu veri yalnızca toplam cirodaki yükselişi değil, aynı zamanda AVM’lerde alan verimliliğinin de güçlü bir performans sergilediğini ortaya koyuyor.

Bölgesel dağılım incelendiğinde büyümenin önemli ölçüde Anadolu şehirlerinden geldiği görülüyor. İstanbul AVM’lerinde metrekare başına ciro artışı yüzde 25 seviyesinde gerçekleşirken, Anadolu AVM’lerinde bu oran yüzde 35,3’e ulaştı. Bu tablo, perakende talebinin büyük metropollerin ötesine taşındığını ve Anadolu şehirlerinde tüketim dinamizminin daha güçlü bir ivme yakaladığını gösteriyor.

Ciro tarafındaki güçlü artışa karşın ziyaretçi sayısı endeksinde yüzde 3’lük bir düşüş yaşandı. Bu durum tüketici davranışlarında değişime işaret ediyor olabilir. Daha az ziyaretle daha yüksek ciro elde edilmesi; ortalama sepet tutarındaki artış, fiyat etkisi ya da tüketicilerin daha planlı alışveriş davranışlarıyla ilişkilendiriliyor.

Kategori bazında bakıldığında ise en yüksek artış yüzde 35 ile giyim kategorisinde gerçekleşti. Teknoloji kategorisi yüzde 31 artış gösterirken, yiyecek-içecek ve hipermarket kategorilerinde yüzde 30’luk artış kaydedildi. Diğer kategoriler yüzde 23 büyürken, ayakkabı ve çanta kategorisindeki artış yüzde 11 seviyesinde gerçekleşti.

AVM Endeksi 2025 yılı değerlendirme raporunu yorumlayan Ekonomist Fatih Keresteci şu ifadeleri kullandı:

“AVM ciro endeksi 2025 yılında nominal olarak yüzde 30 büyüdü. Ancak 2025 yılı ortalama TÜFE enflasyonu (yüzde 34,88) ile karşılaştırdığımızda reel bir büyüme olmadığı gibi önemsenecek düzeyde bir daralma bile var. Böylelikle, pandemiden bu yana istikrarlı olarak her yıl reel büyüyen alışveriş ekonomisi 2025’te ivme yitirmiş oldu. Bunun temel nedenini dezenflasyon politikaları ile tüketicinin satın alma gücünde yaşanan belirgin oranda erozyon olarak somutlaştırabiliriz. Kategori bazında eğilimler bize aynı zamanda nitelik ile ilgili de önemli değişimler yaşandığını gösteriyoruz. 2025’te, ufak oranda da olsa, reel büyüyen tek kategori giyim ve aksesuar. Tüketicinin maddi ve manevi kısıtlamaların arasında kaldığını düşünüyoruz. Maddi olarak; cüzdan küçülüyor, yani tüketebilme yetisi zayıflıyor. Manevi tarafta ise tüketmek suretiyle mutlu olma arayışı var. Bu iki kısıt tüketiciyi tercihlerini optimize etmeye yöneltiyor. Başka bir ifade ile daha az para harcayarak nasıl daha fazla mutlu olurumun arayışına girerken giyim ve aksesuara yöneliyor, ayakkabı almayı ise erteliyor.

Veri setinin İstanbul ve Anadolu ayrımı da bize önemli mesajlar sunuyor. Tıpkı 2024 gibi 2025 yılında da Anadolu’da ciro endeksi, İstanbul’a göre daha fazla bir büyüme kaydetmiş. Bu farklılaşmanın ilk nedeni İstanbul’da hayat pahalılığının Anadolu ile kıyaslandığında daha fazla olması gibi görünüyor. Enflasyon verileri de bize bu yönde bir tablo sunuyor: İTO’nun İstanbul için sunduğu 2025 yılı TÜFE artışı %37,7 iken bu oran Türkiye geneli hakkında bilgi sunan TÜİK’te %30,9 oldu. İkincisi, İstanbul’da yaşamanın maliyeti (maddi ve zamansal) Anadolu’dan her yönüyle daha fazla olurken bu da İstanbul’daki tüketicinin göreceli olarak daha az AVM ziyareti ve harcama yapmasını, kaçınılmaz olarak, beraberinde getiriyor. Veri setimiz, görüleceği üzere, otoritelerin sunduğu resmi verilerle büyük ölçüde tutarlılık arz ediyor.”