Aslı Aydıntaşbaş New York Times a yazdı: Kürtleri siyasi olarak sisteme entegre eden bir Suriye, Türkiye için de örnek teşkil edebilir

Gazeteci Aslı Aydıntaşbaş, New York Times'a yazdığı yazısında, Suriye hükümeti ile Suriye Demokratik Güçleri (SDG) arasında yapılan anlaşmaya ilişkin olarak, "Kürtleri siyasi olarak sisteme entegre eden bir Suriye, Türkiye için de örnek teşkil edebilir ve PKK ile barış sürecinin yeniden ivme kazanmasına alan açabilir. PKK’nın Suriyeli Kürtlerle bağlantıları ortada. Suriye’de bir siyasi uzlaşma, sınırın her iki tarafında da istikrar sağlayabilir. Ankara, vakit kaybetmeden bir süredir Meclis gündeminde olan ve silah bırakan PKK’lıların dönüşüne imkân tanıyacak yasal düzenlemelerini geçirmelidir" değerlendirmesinde bulundu.

Gazeteci Aslı Aydıntaşbaş, New York Times'a "Suriye azınlıklarını korumak zorunda" isimli yazısında, Suriye hükümeti ve SDG arasında yaşanan çatışmaları ve son anlaşmaya dair çıkarımlarda bulundu. Aydıntaşbaş, Suriye-SDG ilişkilerinin yanında, Türkiye'nin Kürt sorununa ilişkin olarak da değerlendirmelerde bulundu.

"Hem Erdoğan hem de Barrack 'iyi niyetli hükümdarın,' kendi toplumu için zayıf bir demokrattan daha faydalı olabileceğine inanıyor gibiler"

Aydıntaşbaş, ulus devletlere yönelik iddialı açıklamalarıyla bilinen ABD'nin Ankara Büyükelçisi ve Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack'ın Cumhurbaşkanı Erdoğan ile "Osmanlı Devleti" üzerinden benzer düşüncelere sahip olduğunu ifade etti.

Aydıntaşbaş, "Hem Erdoğan hem de Barrack, Osmanlı tarihine ilgi duyan isimler. Sanki özünde, 'iyi niyetli hükümdarın,' kendi toplumu için zayıf bir demokrattan daha faydalı olabileceğine inanıyor gibiler. Ama bu, Osmanlı mirasının tek özelliği değil. Bir diğeri, farklılıkları zorla tek tipleştirmek yerine toplumlararası müzakere edilmiş ortak yaşam üzerinden kurulan yüzlerce yıllık bir istikrar. Erdoğan bu mirastan hareketle, bir zamanlar Osmanlı’nın parçası olan Suriye’de Kürtlerin siyasi vizyonlarını tümüyle yok etmenin, Türkiye’nin uzun vadeli çıkarlarına hizmet etmeyeceğini görmeli. Osmanlı’nın en iyi dönemlerinde olduğu gibi, Türkiye çevresinde yaşayan Kürtlerin ve diğer azınlıkların hak ve refahının güvencesi olmayı hedeflemeli" ifadelerini kullandı.

Aslı Aydıntaşbaş New York Times'a yazdığı yazısı şu şekilde:

"Bu ay Suriye hükümeti ile Suriye Demokratik Güçleri (SDG) arasında yaşanan çatışmalar, Kürtler açısından ağır bir yenilgiyle sonuçlandı. 2014’ten bu yana Amerikan askeri ve mali desteğiyle yönettikleri geniş bir coğrafya artık ellerinde değil.

Bu, sıradan bir yenilgi değil. Kürtlerin cesur ama büyük ölçüde doğaçlama kurgulanan özyönetim deneyinin de sonu. Bölgenin en muhafazakâr köşelerinden birinde ideolojik sol ve kadın özgürlüğünü harmanlayan bu model, Batı’da hayranlık uyandırmasına karşın, Arap topluluklar tarafından hiçbir zaman tam benimsenmedi. Kürtler daha sert bir gerçeği de görmek zorunda kaldı: Çıkarları değiştiği anda Amerika Birleşik Devletleri, kendisiyle savaşmış ve bedel ödemiş bir ortağı gözden çıkarmaya hazırdı. Trump’ın diliyle söylersek, Esad sonrası Suriye’de Kürtlerin ‘elinde kartlar yoktu.'

Ortaya çıkan yeni tablo, Cumhurbaşkanı Ahmed el-Şara’nın ülkenin büyük bölümünde gücünü pekiştirdiğini ve Türkiye’nin Suriye’nin kuzeyindeki nüfuz alanını genişlettiğini gösteriyor. Şimdi asıl soru şu: Buradan nasıl bir Suriye çıkacak? Çoğulcu bir cumhuriyet mi, yoksa siyasi ve etnik çeşitliliğe alan tanımayan, muhafazakâr ve aşırı merkeziyetçi bir düzen mi? Ve yıllarca çatışmayı yöneten Amerika, şimdi barışı şekillendirmekle ilgilenecek mi?

İlgilenmeli. Suriye’de barış, sadece iktidarın merkezileştirilmesiyle olmaz. Bugün başarının anahtarı, bir ölçüde Kürt haklarının nasıl güvence altına alınacağına ve Kürtlerin yalnızca Suriye’de değil, Kürt meselesinin hâlâ tartışıldığı Türkiye sınırının öte yanında da ikna edici bir siyasi seçeneğe sahip olup olmayacağına bağlı.

Suriye hükümeti ile SDG, Cuma günü bu istikamette önemli bir ilk adım attı, SDG savaşcılarının Suriye ordusuna katılmasını ve kurumların merkezi yönetimle eşgüdümlü hale getirilmesini öngören bir anlaşmaya varıldı. Şara’nın bu ay başında Kürt kimliğini tanıyan açıklaması da olumlu bir gelişmeydi. Ancak asıl sınav, yerel yönetim, dil, eğitim ve kültürel haklara ilişkin daha önce verilen sözlerin yasaya dönüşüp dönüşmeyeceği ve sahada tutarlı biçimde uygulanıp, uygulanmayacağı olacak. Ayrıca Kürtlerin sol siyasal vizyonu ile Suriye’nin yeni yöneticilerinin muhafazakâr-İslamcı yaklaşımının bir arada yaşayıp yaşayamayacağı sorusu...

(…) Bu aşamada Washington’un Suriye’de ortak değiştirdiği artık açık. ABD, Kürtlerle ittifaktan doğrudan Şam’daki yeni yönetime çalışmaya geçilmiş durumda. Başkan Trump’ın Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack, ABD’nin birleşik bir Suriye dışında gerçekçi bir alternatifi olmadığını defalarca söyledi. Yani Washington, özerk bir Kürt devleti ya da bir federasyonu desteklemeye niyetli değil.

Ancak Amerikan yetkililer, askeri entegrasyonun tek başına istikrar getireceğini düşünmekte yanılıyor. Suriye’nin yeniden birleşmesi, Kürtlerin ve diğer azınlıkların birer toplum olarak siyasi sisteme dahil edilmesini güvence altına alan anayasal düzenlemeler gerektiriyor. Bu da anayasaya ve yasalara, azınlıkların kendi dillerini kullanma, yerel işlerini yönetme ve eğitim ile kültürel politikalarını şekillendirme hakkının açıkça yazılması demek. Kürtler, Dürziler, Hristiyanlar ve diğer azınlıklar için gerçek bir idari özerklikle desteklenen bu tanıma, Suriye’yi birleştirmenin ve yeni gerilimleri önlemenin tek gerçekçi yoludur. Masaya siyasi bir ufuk koymadan silahlı gruplardan yok olmalarını isteyemezsiniz.

Amerika, Suriye’ye demokrasi dayatamaz, zaten bunu yapmamalı. Ama ülkenin toprak bütünlüğünü desteklerken, azınlık hakları olmadan birliğin yeni istikrarsızlıklara yol açacağını net biçimde vurgulayabilir.

Bölgesel dengeler bu anı daha da hassas kılıyor. Türkiye, dost Sünni rejimler ve ekonomi üzerinden bölgesel nüfuz kurma kurmak istiyor. İran’ın zayıfladığı ve Washington’un büyük ölçüde Ankara’yla uyumlu hareket ettiği bu dönemde, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın Orta Doğu’nun siyasi mimarisini şekillendirme fırsatı var. Bu mirası yalnızca askeri gücü genişleterek değil, kendi ülkesindeki Kürtlerle çatışmayı barışçıl biçimde sona erdirerek inşa etmeli.

Kürtleri siyasi olarak sisteme entegre eden bir Suriye, Türkiye için de örnek teşkil edebilir ve PKK ile barış sürecinin yeniden ivme kazanmasına alan açabilir. PKK’nın Suriyeli Kürtlerle bağlantıları ortada. Suriye’de bir siyasi uzlaşma, sınırın her iki tarafında da istikrar sağlayabilir. Ankara, vakit kaybetmeden bir süredir Meclis gündeminde olan ve silah bırakan PKK’lıların dönüşüne imkân tanıyacak yasal düzenlemelerini geçirmelidir.

Hem Erdoğan hem de Barrack, Osmanlı tarihine ilgi duyan isimler. Sanki özünde, 'iyi niyetli hükümdarın,' kendi toplumu için zayıf bir demokrattan daha faydalı olabileceğine inanıyor gibiler. Ama bu, Osmanlı mirasının tek özelliği değil. Bir diğeri, farklılıkları zorla tek tipleştirmek yerine toplumlararası müzakere edilmiş ortak yaşam üzerinden kurulan yüzlerce yıllık bir istikrar. Erdoğan bu mirastan hareketle, bir zamanlar Osmanlı’nın parçası olan Suriye’de Kürtlerin siyasi vizyonlarını tümüyle yok etmenin, Türkiye’nin uzun vadeli çıkarlarına hizmet etmeyeceğini görmeli. Osmanlı’nın en iyi dönemlerinde olduğu gibi, Türkiye çevresinde yaşayan Kürtlerin ve diğer azınlıkların hak ve refahının güvencesi olmayı hedeflemeli.

Sonuçta bu, her şeyden fazla Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın vereceği bir karar. Sık sık sözünü ettiği “Türkiye Yüzyılı”nın nasıl hatırlanacağı, sınırların ötesinde zorlamayı mı yoksa birlikte yaşamı mı tercih edeceğine de bağlı olacak. Washington’un da kendi payına düşeni yaparak Türkiye’yi Kürtlerle barış sürecini yeniden başlatmaya teşvik etmesi gerekiyor. Türkiye’nin güvenlik kaygıları meşru; ancak çoğulcu bir Suriye tehdit değil, istikrar kaynağı olarak görülmeli."