Antarktika buzlarının altında gizli bir dünya keşfedip ortadan kayboldu Sözcü Gazetesi

Antarktika'nın gizemli buzullarının altında keşif yapan insansız bir sualtı robotu, buzun altında daha önce hiç görülmemiş gizli bir dünyayı haritalandırdıktan sonra sırra kadem bastı. 

"Ran" adı verilen parlak turuncu renkli gelişmiş otonom sualtı aracı, Batı Antarktika'daki Dotson Buz Sahanlığı'nın altında gerçekleştirdiği kritik görev sırasında arkasında hiçbir iz bırakmadan ortadan kayboldu.

İnsanların ve geleneksel gemilerin ulaşmasının imkansız olduğu yüzlerce metre kalınlığındaki donmuş buz kütlelerinin altında faaliyet gösteren Ran, GPS ve radyo sinyallerinin çekmediği bu zifiri karanlık bölgede önceden programlanmış rotalar ve akustik navigasyon yardımıyla ilerliyordu. 

2022 yılındaki ilk seferinde buzun 17 kilometre içerisine sızarak yaklaşık 1000 kilometrelik bir gidiş-dönüş yolculuğunu başarıyla tamamlayan robot, Ocak 2024'te buzuldaki değişimleri gözlemlemek için bölgeye yeniden gönderildi. Ancak bu son dalışında buluşma noktasında yüzeye çıkamayan robotu bulmak için yürütülen helikopter, drone ve gelişmiş ses dalgası taramaları hiçbir sonuç vermedi.

Gelişmiş sualtı robotu, derinliklerde kaybolmadan hemen önce bilim dünyasında heyecan yaratan çok kritik verileri ve yüksek çözünürlüklü haritaları araştırmacılara aktarmayı başardı. Yukarıya bakan sonarları sayesinde yaklaşık 140 kilometrekarelik gizli bir alanı haritalandıran Ran, buzun alt yüzeyinin sanıldığı gibi pürüzsüz olmadığını ortaya çıkardı. Bilim insanları buzun altına oyulmuş basamaklı teraslar, devasa kanallar, derin çatlaklar ve gözyaşı damlası şeklindeki gizemli çukurlarla karşılaştı.

Göteborg Üniversitesi'nden oşinografi profesörü Anna Wåhlin, elde edilen bu büyüleyici manzarayı "Ayın uzak ve karanlık yüzünü ilk kez görmeye" benzetti. Araştırmacılar, bu yeni verilerin küresel ısınmaya bağlı buzul erimelerini tahmin etmek için kullanılan bilgisayar modellerindeki büyük eksiklikleri gidereceğini belirtiyor. 

Elde edilen haritalar, sıcak okyanus sularının ve akıntıların buzu tek düze bir tabaka halinde değil, gizli kanallar ve çatlaklar oluşturarak çok farklı şekillerde erittiğini kanıtlarken, Antarktika'nın geleceğine dair hayati ipuçları sunuyor.