Ankara 2025’te de teknoloji lideri Sosyal Güvenlik Haberleri

Ankara Sanayi Odası (ASO), İllerin Teknolojik Gelişmişlik Endeksi’nin 2025 yılı sonuçlarını açıkladı. İlki geçen yıl yayımlanan ASO – İLTEK’in bu yılki raporunda 2023, 2024 ve 2025 yılı verileri topluca yayımlanarak karşılaştırma yapma imkânı sağlandı.

SORULARINIZ İÇİN: [email protected]

ASO – İLTEK projesinin başında Devlet Planlama Teşkilatı (DPT) kökenli olan ASO Genel Sekreteri Prof. DR. Mehmet Cansız bulunuyor. DPT kökenli Dr. Ahmet Dinçer ve Seda Aydın’ın yer aldığı proje ekibine Ankara üniversitelerinde görev yapan Prof. Dr. Nuri Yavan, Prof. Dr. İbrahim Semih Akçomak, Dr. Mustafa Ünsalan, Dr. Serkan Bürken, TEPAV Kalkınma Programı Direktörü Ekrem Cünedioğlu ile Buse Yılmaz danışmanlık yapıyor. Rapor, beş ana başlıkta 37 değişkene bakarak illerin teknolojik gelişmişlik düzeyini belirliyor.

ASO Başkanı Seyit Ardıç, araştırma sonuçlarının açıklandığı basın toplantısında ASO – İLTEK’i bir yayın değil, Türkiye’nin teknoloji navigasyonu olarak gördüklerini, Türkiye’nin teknoloji yolculuğuna bir ayna tuttuklarını söyledi. Ardıç, amaçlarının şehirleri yarıştırmak değil kapasiteleri ölçmek, başarıyı görünür kılmak, riskleri erkenden teşhis etmek ve Türkiye’nin katma değerli üretime geçişini hızlandırmak olduğunu belirtti.

Seyit Ardıç, teknolojinin artık yalnızca ekonomik bir rekabet alanı olmaktan çıkıp egemenliğin dili olduğunu vurguladı. Yarı iletkenlerden yapay zekâya, savunmadan yeşil teknolojilere kadar teknolojinin artık jeopolitik bir mesele olduğunu kaydeden Ardıç, küresel inovasyon endeksine göre Türkiye’nin 139 ülke arasında 43’üncü, üst - orta gelir grubunda ise Çin ve Malezya’nın ardından 3’üncü sırada olduğuna dikkat çekti. Ardıç, Türkiye’nin girişimcilikte, pazar büyüklüğünde ve üretim kapasitesinde güçlü konumda olduğunu ancak bilginin ticarileştirilmesi, yüksek katma değerli teknoloji ihracatı ve küresel ölçekte marka çıkarabilme konusunda henüz gidilmesi gereken uzun bir yol bulunduğunu ifade etti. Ardıç, şöyle devam etti:

“Türkiye küresel teknoloji liginde geride değildir ama eşiktedir. Bu eşiği ülkeler değil, şehirler aşacaktır. Bugünün dünyasında teknolojide rekabet edenler ülkeler değil, şehirler ve şehir ekosistemleridir. Bu şehirler bir gecede yükselmedi. Kendi ekosistemlerini, yatırımla, üretimle, yenilikle, veriyle ve en önemlisi sabırla inşa ederek bugüne geldiler.”

TEKNOLOJİDE ANKARA İLK SIRADA

Ardıç, ASO – İLTEK sonuçlarının Türkiye’nin teknoloji üretim üssünün Ankara olduğunu çok açık biçimde gösterdiğini söyledi. Ankara’nın araştırma ve yenilikçilik kapasitesinde ilk sırada olduğunu ve teknoloji üretiminde liderliğini güçlendirdiğini kaydeden Ardıç, Ankara’yı birinci sıraya taşıyan unsurun yalnızca üretim hacmi ya da mevcut sanayi ölçeği değil, üniversite – kamu – sanayi iş birliği, nitelikli insan kaynağı, teknoparkları, teknoloji geliştirme merkezleri ve savunma ile havacılık başta olmak üzere derin teknoloji üretim kabiliyeti sayesinde AR – GE’yi yenilikçiliğe, yenilikçiliği de ihracata ve katma değere dönüştüren güçlü ekosistemi olduğunu vurguladı.

Ankara’nın toplam ihracatı içinde yüksek teknoloji payının yüzde 13,3 ile diğer büyük sanayi illerinin ve Türkiye ortalamasının çok üzerinde gerçekleşmesinin de bu dönüşümün somut göstergelerinden biri olduğunu kaydetti.

Türkiye’nin kilogram başına ihracat değeri 1,57 dolar iken savunma ve havacılık sektöründe bunun 65 dolara çıktığını ifade eden Ardıç, “Bu başarıyı sürdürülebilir kılmak için yeni bir perspektife ihtiyacımız var: Teknolojiyi üretmek kadar, insan kaynağını çekmek ve elde tutmak da kritik hale gelmiştir. Endeks sonuçları, Ankara’nın yetenek havuzunu genişletmesi ve yaşam kalitesi unsurlarını güçlendirmesi gerektiğini açık biçimde göstermektedir” dedi.

SAVUNMA SANAYİİNDE İKİNCİ AŞAMA

Proje Direktörü Mehmet Cansız araştırma sonuçları hakkında bilgi verirken, bu yıl araştırmanın temasını savunma sanayii olarak belirlediklerini, Türkiye’nin savunma sanayiinde önemli başarılar sağladığını ama bu alandaki teknolojik yenilikleri sivil ihtiyaçlara yönelik üretime dönüştürerek bir ileri aşamaya geçilmesi gerektiğini vurguladı. Raporda politikacılar için bu tür amaçlara yönelik malzeme ortaya koyduklarını dile getirdi.

Türkiye’nin yapay zekâ konusunda geride kaldığına dikkat çeken Cansız, Türkiye’nin büyüklüğü ile inovasyon kapasitesinin örtüşmesi gerektiğini ifade etti.

ESKİŞEHİR VE KOCAELİ LİGDEN DÜŞTÜ, KAYSERİ SÜRPRİZ YAPTI

Raporda teknolojik gelişmişlik sıralamasında Ankara birinciliğini korurken, onu İstanbul, Eskişehir, Kocaeli, İzmir, Kayseri, Bursa ve Sakarya izledi. Eskişehir ve Kocaeli geçen yılki raporda Ankara ve İstanbul ile birlikte en üst kategoride yer alırken bu yılki raporda bir alt kategoriye düştü. Kayseri ise patent, tasarım ve teknoloji tescillerindeki performansı dolayısıyla bir sıra atlayarak 6’ncılığa yükseldi. Niğde bir yıl içinde 34 basamak atlayarak 22, Iğdır ise 30 basamak atlayarak 42’nci oldu.

YAPAY ZEKÂDA BEYİN GÖÇÜ UYARISI

Rapora göre Türkiye’de robotik ve mühendislik yetkinlikleri alanında kayda değer gelişmeler kaydedildi. 2022-2023 döneminde ABD, Çin, İtalya, Japonya, Fransa gibi ülkelerde kurulan endüstriyel robot sayısı azalırken, Türkiye’de yüzde 15 arttı. Bu veri, Türk imalat sektörünün otomasyon ve yapay zekâ destekli üretim teknolojilerine hızlı adaptasyon sağladığını gösteriyor.

Türkiye’de 2016-2024 döneminde yapay zekâ becerilerinin yüzde 198 artması, YZ için gerekli insan sermayesini yetiştirme kapasitesinin güçlendiğini gösteriyor. Ancak geçen yılki raporda da belirtilen net YZ becerisi göçünün Türkiye’nin öne çıkan problemlerinden biri olmaya devam ettiğine dikkat çekildi. Raporda verisi sunulan 48 ülke arasında 2024 itibarıyla YZ becerileri açısından en çok net dış göç veren ülke Türkiye oldu. Rapora göre Türkiye’nin ileri YZ araştırmalarına katkısı da sınırlı kaldı.

Türkiye özel sektör YZ yatırımları açısından da öncü ülkelerin oldukça gerisinde kaldı. 2023 verilerine göre özel sektör YZ yatırımları ABD’de 67,2 milyar dolar, Çin’de 7,76 milyar, İngiltere’de 3,78 milyar, Hindistan’da 1,39 milyar dolar iken Türkiye’de 151,2 milyon dolarda kaldı.

Raporda, Türkiye’nin ulusal YZ stratejisini somut eylemlere dökerek AR-GE yatırımlarını artırması, veri paylaşımı altyapısını kurması ve yetenekli araştırmacıların ülke içinde kalmasını sağlama yönünde adımlar atması gerektiği vurgulandı.

*Haberin görseli Anadolu Ajansı tarafından servis edilmiştir.