Amerikan paraşüt birliği Ortadoğu’ya sevkediliyor... Müzakere mi indirme harekâtı mı

ABD ile İsrail’in İran’a yönelik açtığı savaş ilk ayını doldurmak üzereyken ABD Başkanı Donald Trump’ın Tahran yönetimi ile barış görüşmelerinin başladığını açıklamasının ardından gözler müzakere masasına çevrildi. Görüşmelerin Türkiye veya Pakistan’da gerçekleştirileceğine yönelik iddialar uluslararası medyada yer alırken ABD’nin bölgeye yeni bir hava indirme tümeni gönderme kararı alması ‘kara harekâtı mı geliyor’ yorumlarına sebep oldu. Bazı uzmanlar sevkıyatın müzakerelerde Tahran üzerinde bir baskı oluşturmayı amaçladığını vurgularken bazıları da Beyaz Saray’ın daha önce olduğu gibi görüşme bahanesiyle olası bir operasyon öncesi zaman kazanmaya çalıştığını öne sürüyor.

MÜZAKERE ZEMİNİ ARANIYOR

İran’ın Pakistan Büyükelçisi Reza Amiri-Moghaddam, arabuluculuk çabalarının devam ettiğini ancak ABD ile doğrudan veya dolaylı hiçbir görüşme yapılmadığını açıkladı. İranlı büyükelçi, “Dost ülkeler Tahran ile Washington arasında diyaloğun temelini atmaya çalışıyor, umarım bu savaşın sonunu getirir” derken Pakistan Dışişleri Bakanlığı kaynakları daha önce Amerikan heyetinin olası görüşmeler için bir veya iki gün içinde İslamabad’a geleceğini ancak İran’ın duyduğu güvensizlik nedeniyle görüşmelere hazır olmadığını bildirmişti. Bakanlık kaynağı ayrıca İran’ı müzakerelere ikna etmek için Türkiye, Pakistan ve Mısır’ın ortaklaşa arka kanal diplomasisi yürüttüğünü aktarmıştı. Dün ayrıca İran’ın Press TV kanalında ABD’nin taleplerinin aşırı bulunduğu ve reddedildiği iddiası da yer aldı.

EN HIZLI ABD BİRLİĞİ YOLDA

Müzakere masası kurma çalışmaları sürerken Pentagon, ABD ordusunun en hızlı müdahale gücü olarak bilinen 82’nci Hava İndirme Tümeni’nden yaklaşık 2 bin askerin Ortadoğu’ya konuşlandırılması emrini verdi. Birlikler, dünyanın herhangi bir yerine 18 saat içinde sevk edilebilen “Hızlı Müdahale Gücü” bünyesinden seçildi. ABD medyası bu hamlenin Trump’a İran karşısında ek askeri seçenekler sunmayı amaçladığını belirtti. Halihazırda Ortadoğu’ya doğru yolda olan yaklaşık 4 bin 500 deniz piyadesi ile birlikte değerlendirildiğinde, savaşın başlamasından bu yana bölgeye gönderilen ek kara kuvveti sayısı yaklaşık 7 bine ulaştı. Kriz öncesi bölgede 50 bin ABD askerinin bulunduğu değerlendiriliyordu.

HARK ADASI UZAK İHTİMAL

Askeri sevkıyatla İran’ın Basra Körfezi’ndeki ana petrol ihracat merkezi olan Hark Adası’nın ele geçirilmesi askeri senaryolar içinde öne çıkarken uzmanlar Hark adasının olası işgalinin Hürmüz’de normalleşmeyi sağlamaya yetmeyeceğini söylüyor. Hürriyet’e konuşan İran Araştırmaları Merkezi’nden akademisyen Oral Toğa’ya göre Hark’ın Hürmüz Boğazı’nın 500 km kuzeyinde olduğunu belirterek, “Burayı almak boğazı açmıyor. Boğazı fiilen kontrol eden yapılar Ebu Musa, Tunb Adaları, Kişm ve Larak adalarında. Amfibi kuvvetlerin adaya ulaşması için “ölüm vadisi” olarak tanımlanan Hürmüz Boğazı’ndan geçmesi gerekiyor. Ada, İran anakarasına 25 km mesafede ve Fatih-110, Zilzal, Fecr-5 füzeleri ile kamikaze insansız hava araçlarının menzilinde bulunuyor” diye konuştu.

KALİBAF: ABD İŞGALE HAZIRLANIYOR

Toğa’ya göre Hark yerine Ebu Musa, Büyük Tunb ve Küçük Tunb adalarına dikkati çekiyor. Boğazın ağzında yer alan üç ada, derin su şerit yollarının tam üzerinde konumlanıyor. Bu arada İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf’ın, dün “Düşmanlar bir bölge ülkesi aracılığıyla İran adalarından birini işgale hazırlanıyor” sözleri bu adaları akıllara getirirken, diğer bir unsur ise bu bölgeye Abraham Lincoln uçak gemisinden hava desteği doğrudan sağlanabilir olması. Bu üç adayı ele geçirmek için Hark’ın aksine uçak gemisinin boğaza girmesi gerekmiyor. İran’ın dün, Abraham Lincoln gemisini füzelerle hedef alması ve bölgeye yaklaştırmak istememesi de bu seçeneğin öne çıktığını gösteriyor.

OPERASYON CUMARTESİ GÜNÜ MÜ

Amerikan Wall Street Journal’a konuşan ABD’li yetkililer, Tahran’ın talepleri gerçekçi değil ve gülünç derken “İran’ın bu tutumu nedeniyle bir anlaşmaya varmak, savaş öncesinde olduğundan daha zor olacak” ifadesini kullandı. Tarafların taleplerinin birbirinden çok uzak olması, Trump’ın cumartesi günü dolacak mühletinin ardından ABD’nin İran’a ‘oyun değiştirici’ bir harekata girişme ihtimalini güçlendiriyor. Diğer yandan İsrailli Kanal 12 televizyonu da Trump’ın cumartesi günü ateşkes edebileceğini öne sürdü. ABD, müzakerele sürerken 28 Şubat cumartesi günü İran’a saldırmıştı.

GÖRÜŞ AYRILIĞI DERİN

Müzakereler öncesi ABD’nin 15 maddelik teklifi basına sızarken İran’ın Press TV’si taleplerin aşırı bulunup reddedildiğini bildirdi, buna karşılık Tahran’ın kendi taleplerini içeren 5 maddelik bir öneri getirdiği iddia edildi.

ABD NE ÖNERİYOR

- Mevcut nükleer kapasitenin ortadan kaldırılması, Natanz, İsfahan ve Fordo tesislerinin devre dışı bırakılması.

- İran’ın asla nükleer silah elde etmeye çalışmayacağına dair taahhüt vermesi.

- Zenginleştirilmiş uranyumun Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı’na teslim edilmesi.

- İran’ın vekil güçler doktrinini terk ederek bu grupları finanse etmeyi ve silahlandırmayı durdurması.

- Hürmüz Boğazı’nın açık kalması, serbest bir deniz bölgesi olması ve kimsenin bunu engellememesi.

- Füze programının sayı ve menzil açısından sınırlandırılması.

- Taleplerin karşılanması halinde tüm yaptırımların kaldırılması.

İRAN NE İSTİYOR

Saldırı ve suikastlara tamamen son verilmesi.İran’a tekrar savaş dayatılmayacağına dair somut güvenceler.Garantili ve açıkça tanımlanmış savaş tazminatları.Bölgedeki tüm direniş grupları da dahil olmak üzere, tüm cephelerde savaşın sona ermesi.İran’ın Hürmüz Boğazı üzerindeki egemen yetkisinin uluslararası alanda tanınması.