Almanya dan Türkiye ye silah satışında yeni rekor

Almanya'da savunma sanayi ihracatına verilen hükümet izinleri, iki yıl üst üste rekor seviyeye çıkmasının ardından bu yıl belirgin bir şekilde düştü.

Almanya Ekonomi Bakanlığı'nın Sol Parti Milletvekili Ulrich Thoden'in soru önergesine verdiği yanıta göre, hükümet 1 Ocak-8 Aralık 2025 tarihleri arasında, 8,40 milyar euro değerinde silah ve diğer savunma malzemesi ihracatına onay verdi. Onaylanan teslimatların hacmi 2024'te 13,33 milyar euro, 2023'te ise 12,15 milyar euro ile rekor seviyelere ulaşmıştı.

Türkiye'ye ihracat 1999'dan beri en yüksek seviyede

Toplam ihracat izinlerinin 5,39 milyar euro'luk kısmı, görevi Mayıs ayında devralan yeni hükümet tarafından gerçekleştirildi. Buna göre savunma ürünü ihraç edilen ülkeler arasında 1,31 milyar euro ile Norveç öne çıkarken, Türkiye 726 milyon euro ile 483 milyon euro savunma ihracatı yapılan Ukrayna'nın da önünde, ikinci sırada yer aldı. Bu, Türkiye için 1999'dan bu yana kaydedilen en yüksek değer oldu.

Türkiye'de insan haklarına ilişkin durum ve Ankara'nın Suriye ve Doğu Akdeniz gibi konulardaki tutumu nedeniyle, NATO müttefikine yapılan savunma ihracatları Alman kamuoyunda tartışmalı. 2016'da Türkiye'nin Suriye’nin kuzeyine düzenlediği askeri harekatın ardından, ihracat izinleri önemli ölçüde düşmüş ve sonraki yıllarda düşük iki haneli ya da tek haneli milyon euro seviyelerinde gerçekleşmişti.

Ancak son dönemde karşılıklı ilişkiler, pragmatik bir düzlemde iyileşme trendine geçti. Olaf Scholz hükümeti döneminde savunma ihracatı için verilen izinlerin tutarı 230 milyon euroyu aşmıştı. Friedrich Merz hükümeti de Temmuz ayında Eurofighter savaş uçaklarının Türkiye'ye ihracatınayeşil ışık yakarak politikayı tamamen değiştirdi.

İnsan hakları eleştirisi

Sol Parti Milletvekili Thoden hükümetin bu tutumunu sert şekilde eleştirerek, "Savunma ihracatları, hükümet tarafından stratejik olarak kullanılıyor. Bu, müttefiklerin insan haklarına nasıl yaklaştığına bakılmaksızın desteklendikleri anlamına geliyor. Sol Parti, savunma ihracatlarının sona ermesini talep ediyor" diye konuştu.

Ukrayna'ya izinlerde belirgin düşüş

Güncel verilerde ilgi çeken noktalardan biri, Türkiye'nin gerisinde kalan Ukrayna'ya yapılan savunma ihracatında ciddi bir düşüş olması oldu. Toplam ihracat değeri, 1,14 milyar euro olarak kaydedildi. Geçen yıl bu değer 8,15 milyar euro seviyesindeydi.

Ekonomi Bakanlığı sözcüsü, Ukrayna'ya yapılan mevcut desteğin kısmen daha önce verilmiş izinlere dayandığını belirtti. Sözcü, "Öte yandan, Ukrayna'ya aktarılan fonlar uzun vadeli projelere yönlendiriliyor. Bu projeler ihracat izinlerine hemen yansımıyor ancak zamanla etkisini gösteriyor" diye konuştu.

Bazı savunma teslimatları artık yayımlanmıyor

Sözcü ayrıca, her askeri destek için ihracat izni gerekmeyebileceğine dikkat çekerek, Ukrayna'nın giderek daha fazla savunma malzemesini kendi üretimiyle sağlamaya başladığını vurguladı.

Hristiyan Birlik (CDU/CSU) ile Sosyal Demokrat Parti'nin (SPD) oluşturduğu koalisyon hükümeti, Almanya'dan Ukrayna'ya yapılan savunma teslimatlarının ayrıntılı listesi artık yayımlanmıyor. Yeni hükümet, Rusya'nın Ukrayna'ya yapılan askeri desteğin boyutundan haberdar olmaması için bu politika değişikliğine gittiğini belirtiyor.

İhracatların yüzde 60’ı savaş silahı

Yeni hükümetin ihracat kararları kapsamında en büyük alıcı ülke, büyük farkla Norveç oldu. Bu durumun tank ve denizaltı gibi büyük siparişlerden kaynaklandığı tahmin ediliyor.

Onaylanan savunma ihracatlarının yüzde 60'ı ise savaş silahları için verildi. Bu oran, geçen yılın tamamıyla neredeyse aynı seviyede.

Sadece yüzde 28'i üçüncü ülkelere

AB veya NATO üyesi olmayan üçüncü ülkelere yapılan ihracatın payı, Aralık başı itibarıyla yüzde 28 olarak kaydedildi. 2024'ün tamamında bu oran yüzde 85'ti. Dramatik düşüş, özellikle Ukrayna'ya yapılan ihracatın ciddi biçimde azalmasından kaynaklanıyor.