Aileleri alarma geçirecek 12 riskli davranış

ŞANLIURFA ve Kahramanmaraş’ta okullarda yaşanan son olaylar saldırgan davranışların kökenine dair tartışmaları yeniden gündeme taşıdı. Saldırganlık çoğu zaman davranış bozuklukları ve bazı durumlarda psikiyatrik sorunlarla ilişkili olarak ortaya çıkıyor ve temeli büyük ölçüde çocukluk döneminde atılıyor. Erken yaşta fark edilmeyen riskler, ilerleyen yıllarda antisosyal davranışlara ve “psikopati” olarak tanımlanan tablolara zemin hazırlayabiliyor.

Yeditepe Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Yelkin Diker Coşkun ve Ege Üniversitesi Eğitim Fakültesi Psikolojik ve Rehberlik Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Elif Ulu ailelerin çocuklarını dikkatle gözlemlemesi gereken gelişme sürecinde sormaları gereken soruları özetledi. Coşkun ve Diker, “Çocuğunuzu dikkatle gözlemleyin ve aşağıdaki 12 soruyu kendinize sorun. Bunlardan birkaç tanesine değil bir tanesine bile ‘evet’ yanıtı veriyorsanız derhal bir uzmanla görüşmenizde fayda var” diyor.

 İÇE KAPANMA, ÖFKE

1- Çocuğunuz daha önce benimsediği dürüstlük, empati gibi ahlaki veya ailesel değerleri son dönemde reddetme eğiliminde mi? 

2- Çocuğunuz içe kapanma davranışları gösteriyor mu? Öfke kontrolünde zorlanıyor mu, kendine zarar verme eğilimi var mı?

3- Akran ilişkilerini sizinle paylaşıyor mu? Sosyal iletişimi yeterli mi yoksa giderek yalnızlaşıyor mu?

4- Telefon ve internet kullanımını sınırladınız mı, yoksa bu konuda tamamen özgür mü? Ailesi olarak bu süreci ne kadar takip ediyorsunuz, gizli kalan bir durum olabilir mi?

5- Son zamanlarda okuldan şiddet, zorbalık ya da zorbalığa maruz kalma yönünde bir bilgilendirme aldınız mı?

6- Çocuğunuzun akran grubu içinde yalnızca bir kişiye aşırı duygusal bağımlılık ya da tam tersi hiç kimseye güvenmeme gibi bir ilişki örüntüsü var mı?

7- Çocuğunuz üzüntü veya hayal kırıklığı sonrasında kendini toparlamak için mesela bir ya da birkaç gün gibi bir süreden daha uzun süreye mi ihtiyaç duyuyor?

8- Sosyal çevreden tamamen kopuk, var olan arkadaşlıklarını ani ve gerekçesiz bitirmiş ya da sadece çevrimiçi etkileşimle sınırlı bir yaşamı mı var?

9- Aile içinde daha önce olmayan düzeyde yalan, gizlilik ya da manipülatif davranışlar gelişti mi?

10- Daha önce başarılı olduğu alanlarda belirgin ve açıklanamayan bir performans düşüşü ve dikkat dağınıklığı var mı?

11- Ölüm, intihar veya başkalarına zarar verme temalı sözel ifadeler, karalamalar, müzik ya da dijital içerik tercihlerinde belirgin bir artış fark ettiniz mi?

12- Ev içinde kesici aletler, ilaçlar veya başka potansiyel zarar verici nesnelerin gizlendiğine dair ipuçları var mı?

UYARI SİNYALLERİ

Çocukların saldırgan davranışları çoğu zaman model alarak öğrendiği belirten Prof. Dr. Neslihan İnal şöyle konuştu:

“Aile içinde, arkadaş çevresinde ya da yakın sosyal çevrede saldırgan davranış sergileyen bir modelin varlığı, çocuk için önemli bir risk faktörü. Çocukta öfke problemi bulunması ve kendine ya da çevresine zarar vermesi durumunda bu bir risk göstergesi olarak değerlendirilmeli. Saldırganlık bazı çocuklarda duygusal düzeyde, öfkesini kontrol edememe şeklinde ortaya çıkarken, bazı çocuklarda daha davranışsal ve duygusuz bir biçimde görülebilir. Bu durumlar olumsuz yaşam koşullarına maruz kalma ya da dikkat eksikliği ve hiperaktivite gibi sorunlarla ilişkili olabilir. Öfkenin yönetilememesi durumunda profesyonel destek alınması gerekiyor.

EMPATİ EKSİKLİĞİ�

Buna ek olarak yalan söyleme, çalma, hayvanlara zarar verme, merhamet ve empati duygusunun gelişmemiş olması önemli belirtiler arasında. Bir başkasının acı çekmesinden rahatsızlık duymamak, empati eksikliği göstermek ve uzun süre kendini sakinleştirememe gibi durumlar dikkatle ele alınmalı. Bu çocukların tedavi edilme olasılığı var. Süreç; terapi, gerekli durumlarda ilaç tedavisi ve ebeveyn eğitimi ile birlikte yürütülebilir. Bu nedenle erken dönemde fark edilmesi önemli.

SALDIRGANLIĞIN KÖKENİNDEKİ 15 NEDEN

- Türkiye Çocuk ve Genç Pskiyatri Derneği Başkanı Prof. Dr. Neslihan İnal ise saldırganlığın gelişiminde çevresel faktörlerin belirleyici olduğuna dikkat çekiyor. 

Çocuklukta travmatik olaylara maruz kalmakDuygusal ihmal ve ebeveyn ilgisizliğiEv içinde şiddete tanıklık etme ya da maruz kalmaOlumsuz ve güvensiz çevresel koşullarAile içinde sağlıksız iletişim ve çatışma ortamıAile, arkadaş ya da yakın çevrede saldırgan rol modellerin varlığıÖfke kontrolünde güçlük ve sık öfke patlamalarıKüçük nedenlerle yoğun tepki verme ve kendini sakinleştirememeDikkat eksikliği ve hiperaktivite gibi nörogelişimsel sorunlarEmpati ve merhamet duygusunun gelişmemiş olmasıBaşkalarının acısına karşı duyarsızlıkYalan söyleme, çalma ve zarar verici davranış örüntüleriHayvanlara ya da çevreye zarar verme eğilimiAile ile zayıf bağ ve yetersiz ebeveyn takibiDenetimsiz dijital kullanım ve riskli sosyal etkileşimler

ACİL KODLU GÜVENLİK ZİRVESİ

İÇİŞLERİ Bakanı Mustafa Çiftçi ve Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin’in katılımıyla, 81 il valisi, il emniyet müdürleri, il jandarma komutanları ve il milli eğitim müdürleriyle okullar ve çevrelerindeki alınacak önlemler ele alındı. İçişleri Bakanlığı Güvenlik ve Acil Durumlar Koordinasyon Merkezi’nde (GAMER) yaklaşık bir saat süren toplantıda, güvenlik açısından okul ve çevreleri için atılacak adımlar gözden geçirildi. Toplantı sonrası İçişleri ve Milli Eğitim bakanlıklarından ortak açıklama yapıldı. Toplantıda, olayların tüm yönleriyle ele alındığı, okul güvenliğine ilişkin mevcut uygulamalar, risk alanları ve ilave tedbir ihtiyaçlarının ayrıntılı şekilde değerlendirildiği belirtildi.      

PROVOKATİF İÇERİKLERE İTİBAR ETMEYELİM

İÇİŞLERİ Bakanı Mustafa Çiftçi, son günlerde yaşanan okul saldırılarına ilişkin Hürriyet Ankara Temsilcisi Hande Fırat’a özel açıklama yaptı. Türkiye’nin bu sınamayı da birlik ruhuyla aşacağını belirten Bakan Çiftçi, sorumluluk bilinciyle hareket etmenin büyük önem taşıdığını söyledi: “Türkiye, son dönemde yaşanan elim hadiseler karşısında güçlü devlet refleksi ve toplumsal dayanışma iradesiyle hareket etmektedir. Yaşanan olaylar göstermektedir ki, okul güvenliği meselesi yalnızca fiziki tedbirlerle sınırlı değildir. Çocuklarımızın zihinsel ve duygusal dünyasını etkileyen dijital içerikler, sosyal izolasyon ve aile bağlarındaki zayıflama gibi unsurlar bu sürecin önemli parçalarıdır. Bu tablo karşısında devletimiz; güvenlik birimleriyle sahada, eğitim ve rehberlik mekanizmalarıyla okulda, sosyal politikalarıyla ailelerin yanında aktif bir şekilde yer almaktadır. Dijital platformlarda şiddeti teşvik eden, suçu normalleştiren içeriklere karşı gerekli düzenlemeler kararlılıkla hayata geçirilecek; çocuklarımızın dijital dünyada güvenle var olabilmeleri için denetim ve bilinçlendirme çalışmaları artırılacaktır.

BİRLİK RUHUYLA AŞILACAK

Aile yapısının güçlendirilmesi, çocukların sağlıklı iletişim ortamlarında yetişmesi ve erken uyarı mekanizmalarının etkinleştirilmesi temel önceliklerimizdir. Bu süreçte toplum olarak itidalimizi korumak, provokatif içeriklere itibar etmemek ve çocuklarımızın geleceği için ortak bir sorumluluk bilinciyle hareket etmek büyük önem taşımaktadır. Türkiye, bu sınamayı da aklıselim, kararlılık ve birlik ruhuyla aşacaktır.”

OKULLARDA POLİS NÖBETİ

İÇİŞLERİ Bakanlığı’nca, Şanlıurfa ve Kahramanmaraş’taki okullarda meydana gelen saldırıların ardından 81 ildeki tüm eğitim ve öğretim kurumlarında güvenlik tedbirleri artırıldı. Okul önleri ve çevrelerinde hazır bulunan polis ekiplerince yoğun denetimler gerçekleştirildi. Ankara Emniyet Müdürlüğü ekipleri, ilk, orta ve lise dereceli okulların çevrelerinde görev alarak şüphelilere yönelik GBT ve durum kontrolü yaptı. Okul önlerinde en az iki emniyet personelinin görevlendirildiği, eğitim saatleri boyunca öğretmen ve öğrencilerin güvenliği için gerektiğinde takviye ekiplerin de sürece dahil edileceği öğrenildi. Sözkonusu tedbirlerin, yurt genelinde yapılan risk analizi ve değerlendirmelerine göre belirlenecek stratejilerle aralıksız sürdürüleceği kaydedildi. İstanbul’daki bazı okul çevrelerinde de polis ekiplerince denetim gerçekleştirildi. Ekipler, araçları kontrol ederek sürücüler ve okul çevresindeki şüpheli kişilere yönelik GBT kontrolü yaptı.

SOSYAL MEDYADA OKULLARI HEDEF GÖSTERDİLER

ADALET Bakanı Akın Gürlek, Şanlıurfa ve Kahramanmaraş’taki okul saldırılarıyla ilgili soruşturmaların çok yönlü sürdüğünü açıkladı. Gürlek, yayın yasağına rağmen provokatif içerik yayan ve halkı paniğe sevk eden paylaşımlar nedeniyle hesaplar hakkında işlem başlatıldığını, çok sayıda kişinin gözaltına alındığını ve birçok hesaba erişim engeli getirildiğini bildirdi. Gürlek, okul ismi vererek tehdit paylaşımı yapanların gözaltına alındığını belirtti.

- ‘Bufalo58’ kullanıcı ismi ile ‘Yarın Sivas’ta yeni bir haber duyacaksınız’ paylaşımını sosyal medyada dolaşıma soktuğu tespit edilen 10’uncu sınıf öğrencisi E.A. tutuklandı.

- İstanbul Üsküdar’da bir okulu hedef göstererek yapılan paylaşımlarla ilgili 6 çocuk gözaltına alındı.

- Zonguldak’ta sınıf arkadaşlarıyla olan WhatsApp grubuna benzer şekilde saldırı yapacağı yönünde mesaj atan Fener Anadolu Lisesi öğrencisi B.T.A.’ya  ev hapsi terbiri uygulandı. 

- Bursa’da okul ismi vererek saldırı planladığını paylaşan Ü.O. (16) gözaltına alındı. 

- Okullarda meydana gelen saldırıların ardından bir paylaşıma “Sıra bende” şeklinde yorum yapan hesabın sahibini Y.İ. (19) Bursa’da gözaltına alındı. Y.İ’nin evinde yapılan aramalarda 2 kurusıkı tabanca, kurusıkı silahlara ait 24 mermi, 3 havalı tabanca ve 21 oyuncak tabanca ile tüfek ele geçirildi.

- Emniyet Genel Müdürlüğü, okul saldırılarına ilişkin, halkı yanıltıcı nitelikte paylaşımlar yapan, tehdit ve eylem çağrısında bulunan 127 kişinin gözaltına alındığını, 1115 internet adresine erişim engeli getirildiğini bildirdi.