Acil durumda bile önyargılar devrede... Hayat memat meselesinde de mi bu ayrım? Bu bilgi beni çok ürküttü

Tıpta bildiklerimizin büyük çoğunluğunun erkeklerle ilgili olduğu gerçeği son yıllarda sıkça tartışılıyor. Kalp stentlerinin boyunun erkeklerin damarlarına daha çok uyması, ideal uyku süresinden kastın aslında erkekler için ideal süre olması gibi bilgiler, kadın sağlığı hakkında genel geçer bilgilerimizi güncellememize neden oluyor. Bu konuda yürütülen bir araştırma da kadınlarla ilgili kültürel önyargıların da kadınların sağlığını etkilediğini ortaya koydu. 

St. John Ambulance isimli dernek tarafından geçen yıl yürütülen çalışmada, bin kişinin 250’si kamusal alanda kalp krizi geçiren bir kadına kalp masajı yapmaktan çekindiğini itiraf ederken, erkeklerin ise üçte biri kalp masajı yaparken bir kadına dokunmayı uygunsuz bulduğunu belirtti.

Araştırmada, kadınların yüzde 68’ine, erkeklerinse yüzde 73’üne acil durumda çevredekiler tarafından kalp masajı yapılma olasılığı olduğunun altı çizilerek, kadınların göğüsleriyle ilgili tabuların acil tıbbi müdahale konusunda endişe verici bir cinsiyet eşitsizliğine neden olduğu kaydedildi.

Daha önce yürütülen bir araştırmada ise, 2003-2013 yılları arasında elde edilen verilerin analizi yapıldı. Analize göre, İngiltere ve Galler’de kalp krizi sırasında kadınlara da erkeklerle aynı şekilde müdahale edilseydi sekiz bin 200 kadının daha hayatı kurtarılabilirdi. St John Ambulance derneğinde ilk yardım ve acil tıbbi müdahale eğitimi veren Jordan Davison, “Cinsiyetten bağımsız olarak, mesele kalp masajı olduğunda herkes hayatta kalmak için en iyi şansı hak ediyor” dedi.

İngiltere Kalp Derneği’nin aktardığına göre ise, ülkede her yıl 30 binden fazla insan hastane dışında kalp krizi geçiriyor ve bu kişilerin hayatta kalma oranı 10’da bir bile değil.

ELEKTRO ŞOKTA DA DURUM BENZER

Bilindiği üzere bazı ülkelerde ilk yardım dolabı gibi dolapların içinde, acil durumlarda kullanılması için şok cihazları bulunuyor. Söz konusu araştırmada bu şok cihazlarının kullanımına ilişkin de bilgiler yer alıyor. Katılımcıların yüzde 38’i, şok cihazının pedlerinin göğüs bölgesinde çıplak tene yapıştırılması gerektiği için kalp krizi geçiren bir kadına şok cihazıyla müdahale etmeye çekindiğini belirtti. Neredeyse erkeklerin yarısı da kıyafetlerin çıkarılması gerektiği için kadınlara müdahale etmekten rahatsızlık duyacaklarını kaydetti. Bu çekinceyi dile getiren kadınların oranı ise yüzde 31.

‘BİZDE İLK YARDIM EĞİTİMİ BU ORANI İYİLEŞTİREBİLİR’

Acil Tıp Uzmanı Prof. Dr. Özgür Karcıoğlu, konuyla ilgili değerlendirmesine kadınların aynı yaş grubundaki erkeklere oranla daha az kalp krizi geçirdiği bilgisini hatırlatarak başladı.

Karcıoğlu, “Dini ve kültürel unsurlar söz konusu. Acil durumda kadının göğsünü açıp masaj yapmanız gerekir. Avrupa da dahil olmak üzere bütün ataerkil toplumlarda kamusal alanda kadınlara her türlü müdahale daha zor olacaktır” açıklamasını yaptı.

“Bir erkek kalp masajı yapılması gerektiğini düşünerek, atak davranıp bir kadının göğsünü açıp masaj yaptığında, diyelim ki ileride bir sıkıntı olması veya etraftan bir tepki gelmesi halinde kendini korumak ve savunmak konusunda da bir sıkıntı hissedebilir” diyen Karcıoğlu, “İleride başıma ne gelir diye tereddüt ediyor olabilirler” dedi.

“Bu konuda profesyonel olan kişilerin, bir doktorun ya da sağlıkçının daha atak olmasını bekleriz ama sıradan bir insanın oradaki çekincesini anlamak gerek diye düşünüyorum” şeklinde konuşan Karcıoğlu, acil tıp eğitiminin tabloyu değiştirebileceğine vurgu yaparak, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Tabii ki bunun üzerine eğitimle gidilmesi lazım. İlkokuldan başlayıp, lise ve üniversitede belirtileri anlama ve ne yapılacağını bilme konularında ilk yardım eğitimleri verilmesi bu oranı düzeltir. Bizde birisine yardımcı olmayla ilgili iyi bir ilk yardım eğitimi verilmiyor. O nedenle zaten insanlarda kalp masajı yapayım mı yapmayayım mı diye bir çekiniklik olacaktır. Bir de bunun üstüne cinsiyet farkı eklendiğini düşünün.

Daha hızlı müdahale edilmediğinde ölüm riski de olmak üzere birçok riskle karşı karşıya kalıyor kadınlar ve o nedenle daha mağdur tarafta yer alıyorlar. Ama kalp krizi ve ilk yardım gerektiren bütün taraflarda toplumumuz da dezavantajlı tarafta. Bizde acil yardım konusunda eğitim eksikliği de var. Ama bunların üzerine kadınların da cinsiyetten ötürü ekstra mağduriyetinden bahsedilebilir.”

“BU BİLGİ BENİ ÇOK ÜRKÜTTÜ”

Diğer yandan, 45 yaşındaki Bilge, sağlık söz konusu olduğunda cinsiyet ayrımı yapılmaması gerektiğini dile getirdi. “Bu bir sağlık durumu, o nedenle burada cinsiyet fark etmemesi ve acil müdahale edilmesi gerektiğini düşünüyorum” diyen Bilge sözlerini şöyle sürdürdü:

“Ben kalp krizi geçirsem bir erkeğin göğüslerime dokunmaya çekineceğini hiç düşünmezdim, o yüzden bu bilgiye inanamadım. Aynı durumda bir erkek olsa onun cinsiyeti benim hiç aklıma gelmez. Hayati bir durum söz konusu olduğunda kesinlikle müdahale edilmeli. Bu konuda farkındalık artarsa daha az insan çekinir ve daha çok kadının hayatı kurtarılabilir.”

34 yaşındaki İrem de cinsiyetle ilgili tabuların kadınlara daha az kalp masajı yapılmasına neden olduğu bilgisinin kendisini ürküttüğünü söyledi. “Benim çevremde 35-45 yaşında insanlar çoğunlukta ve son bir yılda çevremden en az beş kişi kalp krizi geçirdi. Bu insanlara birilerinin müdahale etmediğini düşünmek bile istemiyorum” diyen İrem, “Sırf kadın olduğu için insanların o kişiye kalp masajı yapmaya çekinmesi beni çok ürküttü” ifadesinde bulundu. İrem biraz da şakayla karışık bir şekilde “Bu bilgiyle nasıl başa çıkacağımı bilmiyorum” dedi ve sözlerine şu şekilde devam etti:

“Çünkü insanların sana kalp masajı yapmaması senin önlem alabileceğin bir şey değil. Ayrıca ben zannetmiyorum ki haftanın beş günü 09-18.00 birlikte çalıştığım bir erkek sırf kadın olduğum için bana kalp masajı yapmaktan geri dursun. O insan geri durmayacaktır.”