ABD’nin masasında risksiz plan kalmadı

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik açtığı savaş ilk ayını doldurduğu günlerde savaşın daha da şiddetlenmesi ile barış umudu; Başkan Trump’ın gelgitli açıklamaları arasında her geçen gün yer değiştiriyor. ABD’nin İran’a dayattığı şartların Tahran tarafından geri çevrildiği bildirilirken, Trump önceki gün olası bir anlaşma öncesi müzakere süresini 10 gün uzatarak 6 Nisan’ı işaret etse de tarafların olası uzlaşması “uzak ihtimal” olarak değerlendiriliyor.

HİÇBİR SENARYO GÜVENLİ DEĞİL

CNN, Trump’ın diplomasi girişimlerinin başarısız olması durumunda İran’a karşı savaşı önemli ölçüde tırmandırmak için çeşitli seçenekleri değerlendirdiğini ancak hiçbir senaryonun Washington için ideal görünmediğini yazdı. CNN’e göre Pentagon İran içindeki bazı stratejik hedeflerin kara birlikleriyle ele geçirilmesini içeren senaryolar hazırladı. Ancak görüşmelere katılan kaynaklara göre bu planlar ciddi can kaybı riski taşıyor ve çatışmayı sona erdireceği de kesin değil. Yine de bu kapsamda hazırlıklarını sürdüren ABD’nin amfibi gemileri USS Tripoli ve USS New Orleans’ın Hint Okyanusu’ndaki Diego Garcia üssüne yanaştığı, Pentagon’un ayrıca 10 bin askeri bölgeye sevk etmeyi planladığı haberleri geliyor.

İRAN HÜRMÜZ’DE ‘YENİLMEZ’ DURUYOR

Uzmanlara göre İran, düşük maliyetli dronlar ve deniz mayınları gibi “asimetrik savaş” yöntemleri ile coğrafi avantajını birleştirerek Hürmüz’de önemli bir üstünlük sağlıyor. Bu iki unsur, ABD ve müttefiklerinin gemileri korumasını veya boğazı askeri yöntemlerle güvence altına almasını zorlaştırıyor. İran’ın yaklaşık bin 600 kilometrelik kıyı şeridi boyunca konuşlandırılabilen mobil gemisavar füze sistemleri, tehdit alanını boğazın ötesine taşıyor. Dağlık arazi, adalar ve yerleşim alanları ise silah sistemlerinin gizlenmesini kolaylaştırarak tespit edilmesini zorlaştırıyor. Uzmanlara göre tankerleri korumak için klasik savaş gemisi konvoyları yeterli olmayabilir. Olası bir güvenlik operasyonunun uydu gözetleme sistemleri, devriye uçakları, dronlar ve mayınlardan temizlenmiş özel rotaları içeren çok katmanlı savunma yaklaşımı gerektireceği ifade ediliyor.

URANYUMU ÇIKARMAK MÜMKÜN MÜ

Yetkililer İran’ın nükleer tesislerinde bulunan zenginleştirilmiş uranyumun ele geçirilmesine yönelik özel operasyon ihtimalini de tartışıyor. Bazı danışmanlara göre bu tür bir operasyon Trump’a savaşın sona erdiğini ilan edebileceği net bir başarı sağlayabilir. ABD şimdiye kadar askeri kayıpları sınırlı tutmayı başardı, bu durum savaş için mevcut kamu desteğinin korunması açısından kritik görülüyor. Oysa olası bir kara harekâtının ciddi can kayıplarını da beraberinde getireceği tahmin edilirken, bunun ABD’de kamuoyu baskısını da arttıracağına kesin gözüyle bakılıyor.

BAŞMÜZAKERECİ VANCE OLACAK

ABD bir yandan bölgedeki çatışmayı tırmandıracak adımları hızlandırırken diğer yandan müzakere masasının hazırlığını yapıyor. Axios’un haberine göre ABD Başkan Yardımcısı JD Vance’in, önceki gün yapılan kabine toplantısında ABD Başkanı Donald Trump tarafından olası barış müzakerelerinde Washington’un baş müzakerecisi olarak belirlendi. Savaş öncesi Tahran’a saldırı konusunda temkinli olduğu bilinen Vance’in İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun yanı sıra Körfez ülkeleriyle temas kurduğu ve İran’la dolaylı iletişim sürecine dahil olduğu aktarıldı. ABD yönetimi, Pakistan, Mısır ve Türkiye’nin arabuluculuğunda yüz yüze görüşmeler organize etmeye çalışırken, İran tarafının da onaylaması halinde Vance’in İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf ile aynı masaya oturabileceği ifade edildi.

KALİBAF’TAN ABD’YE UYARI

İran’ın müzakere ekibinde bulunduğu öne sürülen Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, dün sosyal medya hesabı üzerinden yaptığı paylaşımda “ABD, bölgede kendi üslerindeki askerlerini bile koruyamazken ve onları üsler yerine otellerde ve parklarda saklamak zorunda kalırken, kendi topraklarımızda onları nasıl koruyabilir?” diye sordu.

BAE BASTIRIRKEN SUUDİLER TEMKİNLİ

Suudi Arabistan’ın ABD’ye İran’a yönelik askeri operasyonların sürdürülmesi ve yoğunlaştırılması çağrısında bulunduğu, ancak doğrudan savaşa katılıp katılmama konusunda temkinli bir değerlendirme süreci yürüttüğü belirtiliyor. Birleşik Arap Emirlikleri ise İran’ın askeri olarak kesin biçimde yenilgiye uğratılması gerektiğini açıkça savunuyor. Riyad’ın şu aşamada “temkinli tarafsızlık” politikası izlediği, İran ve Yemen’deki Husi güçlerinden gelebilecek saldırı riskini gözeterek tüm seçenekleri masada tuttuğu değerlendiriliyor. Diğer yandan enerji altyapısına yönelik tehditlerin artması Suudi yönetimini zor bir stratejik ikilemle karşı karşıya bırakıyor. Uzmanlara göre BAE’nin daha sert askeri sonuç çağrılarına karşın Suudi Arabistan, savaşın bölgesel ölçekte genişlemesi halinde ekonomik ve güvenlik maliyetlerinin ağırlaşmasından endişe ediyor; bu nedenle diplomatik çözüm ihtimalini tamamen dışlamadan ABD ile güvenlik ilişkilerini yeniden değerlendirebileceği bir yol izliyor.