ABD Tahran’dan ‘tek ses’ bekliyor... Trump’tan ‘bekle gör’ stratejisi

ABD ile İran arasında Pakistan arabuluculuğunda yapılması planlanan kritik müzakereler daha başlamadan ‘askıda kalırken’, ABD Başkanı Donald Trump’ın; İran’ın Pakistan’a heyet göndermeyeceğini duyurmasının ardından ateşkesi uzatma kararı alması Washington’un ‘bekle-gör politikası’ olarak değerlendirildi. Wall Street Journal gazetesine göre Trump, Tahran yönetiminin görüşmelere katılmayacağının kesinleşmesinin ardından yakın ekibini Beyaz Saray’daki ‘Durum Odası’nda topladı. Toplantıda Trump’a, İran yönetiminin yekpare olmadığı, Tahran’daki sertlik yanlısı grupların başkanın taleplerine boyun eğmeyeceği aktarıldı. Yetkililere göre Trump, savaşı yeniden başlatmayı sorgulasa da düşen kamuoyu desteği sebebiyle temkinli davranarak ateşkesi uzattı ve İran somut bir teklif sunana kadar baskıyı süresiz sürdürme kararı aldı.

VANCE’İN UÇAĞI TÜM GÜN BEKLEDİ

Washington’da önceki gün Başkan Yardımcısı JD Vance’in Pakistan’ın başkenti İslamabad’a giderek İranlı yetkililerle görüşmesi ve yazılı bir anlaşma sağlaması bekleniyordu. Ancak gün ilerledikçe planlar altüst oldu. Vance’i taşıyacak Air Force Two uçağı Washington yakınlarında hazır bekletilirken, İran tarafının son anda geri adım atmasıyla ziyaret önce askıya alındı, ardından süresiz ertelendi. Habere göre İran tarafı, Pakistanlı yetkililere önce olumlu sinyal verdi ancak kısa süre sonra ABD’nin deniz ablukasının kaldırılmasını şart koşarak geri adım attı.

The New York Post gazetesi, Pakistanlı kaynaklara dayandırdığı haberinde Tahran ile Washington arasında müzakerelerin ikinci turunun gerçekleştirilmesine ilişkin 36 ila 72 saat içinde iyi haber gelebileceğini öne sürdü. Post, sözkonusu iddiayı Başkan Trump’a sordu. Trump, verdiği yanıtta “Bu mümkün!” ifadesini kullandı. Axios haber sitesine konuşan Trump yönetiminden bir yetkili de İranlıların işlerini yoluna koyabilmeleri için üç ila beş gün arasında zaman tanıdıklarını belirterek sözkonusu ateşkesin süresiz olmayacağını iddia etti. ABD’li yetkililer, diplomatik çözümün hâlâ mümkün olduğunu düşünse de İran’da karar alabilecek tek bir otoritenin bulunmamasından endişe ediyor. Tahran’daki güç mücadelesinin, özellikle İran Devrim Muhafızları içindeki sertlik yanlısı kanadın daha önce müzakere edilen şartları reddetmesiyle daha da derinleştiği belirtiliyor. İran İletişim Başkan Yardımcısı Mehdi Tabatabayi ise ülkedeki bölünme iddialarını reddetti.

ZAMAN KİMİN ALEYHİNE İŞLİYOR

İsrail devlet televizyonu KAN geçici ateşkesi uzatma kararı aldığını açıklayan Trump’ın İran ile pazar gününe kadar sadece müzakere etmek değil, bir mutabakata varmak istediğini iddia etti. The Economist’te kaleme alınan bir analizde ise Trump yönetiminin İran’a karşı yürüttüğü hava operasyonlarında hızlı bir sonuç almayı beklerken; kültürel dinamikleri ve direnç kapasitesini göz ardı etmesi nedeniyle stratejik bir kör noktaya düştüğünü yazdı. Öte yandan Trump, yaptığı bir diğer paylaşımda, İran’ın mali olarak çöktüğünü, nakit sıkıntısı çektiğini ve Hürmüz Boğazı’nın kapalı olması nedeniyle günde 500 milyon dolar kaybettiğini öne sürdü. İran Tarım Bakanı Gulamrıza Nuri ise güçlü yerli üretim ve alternatif ithalat yollarına sahip olduklarını belirterek, ABD’nin deniz ablukasının ülkenin temel mal ve gıda tedarik kabiliyetini çok az etkilediğini iddia etti. İran medyası da ülkede tarım ürünleri ve temel tüketim mallarının yaklaşık yüzde 85’i yurt içinde üretildiğini aktardı.

HÜRMÜZ’DE GERİLİM DÜŞMÜYOR... İRAN 2 GEMİYE EL KOYDU

ABD Başkanı Trump’ın diplomasiye daha fazla zaman tanımak amacıyla İran ile ateşkesi uzatmasının ardından, çifte abluka altındaki Hürmüz Boğazı’nda tansiyon tekrar yükseldi. İngiltere Deniz Ticareti Operasyonları, dün üç konteyner gemisinin silahlı saldırıya uğradığını açıkladı. Açıklamaya göre İran Devrim Muhafızları’na ait bir savaş botu, Umman’ın yaklaşık 27 kilometre kuzeydoğusunda seyreden Lübnan bayraklı konteyner gemisi olan Epaminondas’a yaklaşarak ateş açtı. Geminin köprü kısmı isabet eden roket güdümlü el bombaları nedeniyle hasar aldı. Panama bayraklı MSC Francesca da İran’ın yaklaşık 14 kilometre batısında ateş altında kaldı. Gemide hasar meydana gelmediği belirtildi. Panama bayraklı bir diğer konteyner gemisi Euphoria ise Boğaz’dan çıkış yönünde seyrettiği sırada İran açıklarında hedef alındı. İran basınında geminin karaya oturduğu öne sürüldü.

Tasnim Haber Ajansı’na göre Devrim Muhafızları saldırıları üstlenerek Francesca ve Epaminondas gemilerini ele geçirdiğini açıkladı. İki geminin de “gerekli izinler olmadan faaliyet gösterdiği ve seyrüsefer sistemlerine müdahalede bulunarak deniz güvenliğini tehlikeye attığı” öne sürüldü. Öte yandan açıklamada Francesca gemisinin İsrail ile bağlantılı olduğu iddia edildi. ABD, hafta başında İran bayraklı “Touska” adlı yük gemisine el koymuştu. Tahran sözkonusu operasyona misilleme ile yanıt vereceğini açıklamıştı.