ABD İsrail İran Savaşı nda anlaşma sinyali: Trump anlaşma yakın dedi, İran ne dedi? Dış Haberler

ABD Başkanı Donald Trump, cumartesi günü yaptığı açıklamada, Pakistan arabuluculuğunda Körfez ülkeleri ve İsrail ile gerçekleştirilen görüşmelerin ardından İran'la bir barış anlaşmasının "büyük ölçüde müzakere edildiğini" öne sürdü.

Trump, sosyal medya platformunda yaptığı paylaşımda, bir "mutabakat zaptı"nın "nihai unsurları ve detaylarının" hala görüşüldüğünü ve "yakında açıklanacağını" söyledi. Anlaşmanın bir parçası olarak Hürmüz Boğazı'nın açılacağını da belirtti.

Trump paylaşımında, "Amerika Birleşik Devletleri, İran ve çeşitli diğer ülkeler arasında, son halinin verilmesine bağlı olarak bir anlaşma büyük ölçüde müzakere edildi" ifadelerini kullandı.

Bununla birlikte, İran Devrim Muhafızları Ordusu’na yakınlığıyla bilinen İran'ın Fars Haber Ajansı, Hürmüz Boğazı'nın ABD açısından kırmızı çizgi olan İran kontrolünde kalacağını bildirdi. Ajans, Telegram üzerinden yaptığı paylaşımda, "Boğazın yönetimi, güzergahın, geçiş zamanının ve yönteminin belirlenmesi ile izinlerin verilmesi, İran'ın tekelinde ve takdirinde olmaya devam edecektir" dedi.

Ayrıca Trump'ın anlaşmanın neredeyse tamamlandığı yönündeki açıklamasının "gerçeklikle örtüşmediğini" belirtti.

Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ise daha sonra Trump'ı barış çabalarından dolayı tebrik ederek Pakistan'ın ABD ile İran arasında yapılacak yeni bir görüşme turuna "çok yakında" ev sahipliği yapmayı umduğunu söyledi.

Şerif, ABD Başkanı'nın Türkiye, Suudi Arabistan, Katar, Mısır, BAE, Ürdün ve Pakistan liderleriyle yaptığı görüşmeleri "oldukça faydalı ve verimli" olarak nitelendirdi ve şunları ekledi:

"Pakistan, barış çabalarını en içten şekilde sürdürmeye devam edecek ve bir sonraki görüşme turuna çok yakında ev sahipliği yapmayı umuyoruz."

Pakistan Genelkurmay Başkanı Syed Asim Munir, müzakerelerde kilit isimlerden biri olarak öne çıkıyor. Munir, son dönemde Tahran'da İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ve Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf gibi isimlerle görüşmeler gerçekleştirdi.

Trump'ın açıklaması, Pakistanlı bir kaynağın Reuters'a İran ile Pakistan'ın savaşı sona erdirmek ve Hürmüz Boğazı'nı yeniden açmak için ABD'ye revize edilmiş bir teklif sunduğunu söylemesinin ardından geldi.

Pakistan öncülüğündeki arabuluculuk girişimlerine dair doğrudan bilgi sahibi bölgesel bir yetkili de cumartesi günü Associated Press'e yaptığı açıklamada, olası anlaşmanın savaşın resmen sona erdiğinin ilan edilmesini, İran'ın nükleer programı hakkında iki aylık müzakereleri, İran tarafından kritik deniz ticaret yolunun açılmasını ve ABD'nin İran limanlarına yönelik ablukasının kaldırılmasını içereceğini söyledi.

Üç üst düzey İranlı yetkili ise New York Times'a yaptıkları açıklamada, anlaşmanın İran ve Lübnan'daki çatışmaları durduracağını, yurtdışında dondurulmuş 25 milyar dolarlık İran varlığının serbest bırakılabileceğini ve 30 ila 60 gün içinde bir nükleer anlaşmanın müzakere edileceğini söyledi.

Açıklama öncesinde de ABD ile İran arasındaki dolaylı görüşmelerin son günlerde ilerleme kaydettiğine dair işaretler vardı. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Hindistan ziyareti sırasında Trump İran’ı vurmakla tehdit etmeyi sürdürürken bile "bugün ilerleyen saatlerde" bazı "haberler" gelebileceğini söyledi.

Trump paylaşımında, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Katar, Mısır, Ürdün ve Bahreyn liderlerinin yanı sıra Pakistan Genelkurmay Başkanı Munir ve Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile telefon görüşmeleri yaptığını belirtti. Trump ayrıca, "Ayrıca İsrail Başbakanı Bibi Netanyahu ile de görüştüm; bu görüşme de aynı şekilde oldukça iyi geçti" dedi.

Müzakerelerin tam ayrıntıları ise hala netleşmiş değil. Trump cumartesi günü yaptığı açıklamada, özel temsilci Steve Witkoff ve danışman Jared Kushner'ın yanı sıra JD Vance'in de bulunduğu Amerikalı müzakerecilerle son teklif turunu görüştüğünü söyledi.

Açıklama öncesindeki süreç gerginliğini korudu; Trump saldırı tehditlerini sürdürdü. CBS ve Axios'a konuşan Trump, yalnızca "istediğimiz her şeyi aldığımız" bir anlaşmayı imzalayacağını söylemiş, anlaşmaya varılamaması halinde ABDénin İranéa yeniden saldırılar başlatacağını ifade etmişti.

Drop Site News'in cuma gecesi yayımladığı habere göre, İran'ın arabuluculara sunduğu son teklif Hürmüz Boğazı'nın geçici olarak yeniden açılmasını içeriyordu. Ancak İran aynı zamanda ABD'nin İran limanlarına uyguladığı ablukayı sona erdirmesini, dondurulan milyarlarca dolarlık İran varlığının serbest bırakılmasını ve savaş sırasında uğranılan zararlar için tazminat planı hazırlanmasını talep etti. Drop Site'ın kaynağına göre İran'ın önerisi, Tahran'ın nükleer programına ilişkin herhangi bir anlaşma müzakere edilmeden önce savaşın kalıcı olarak sona erdirilmesini de içeriyordu. Trump'ın paylaşımında söz ettiği mutabakatta bu maddelerin kaçının yer aldığı ise bilinmiyor.