ABD bu kez İran ın can damarını vurdu! Görüntü büyük ses getirdi

İran devlet medyasına dayandırılan haberlerde, ABD'nin ülkenin güneydoğusundaki Çabahar Limanı'nda bulunan deniz trafik kontrol kulesini cuma günü yeniden hedef aldığı belirtildi. Bir haftayı aşan süreçte aynı yapının üçüncü kez vurulduğu aktarılırken, saldırının ardından yayımlanan görüntülerde kulenin çöktüğü görüldü. ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth de sosyal medya hesabından kulenin yıkıldığı anı gösterdiği belirtilen bir görüntüyü paylaştı. Ancak saldırının yol açtığı hasarın tamamına ilişkin bağımsız ve ayrıntılı bir teknik rapor henüz açıklanmadı.

BİR HAFTADA ÜÇÜNCÜ SALDIRI

Çabahar'daki deniz trafik kontrol merkezi, daha önce düzenlenen saldırılarda da hasar görmüştü. İran Devrim Muhafızları'na bağlı kaynaklar, 8 Temmuz'daki saldırının ardından kulenin zarar gördüğünü duyurmuştu. Sistan ve Belucistan Limanlar ve Denizcilik İdaresi ise 15 Temmuz'daki saldırıda yapının yeniden vurulduğunu, ancak can kaybı ve ekipman kaybı yaşanmadığını açıklamıştı. Son saldırıyla birlikte kulenin bir haftadan uzun sürede üçüncü kez hedef alındığı bildirildi.

LİMAN FAALİYETLERİ DURDU MU?

İran makamlarının önceki saldırıların ardından yaptığı açıklamalarda, Şehid Beheşti ve Şehid Kalantari limanlarında yükleme ve boşaltma işlemlerinin sürdüğü belirtilmişti. Son saldırı sonrasında limanın tüm operasyonlarının durdurulduğuna ilişkin doğrulanmış bir açıklama bulunmuyor. Ancak deniz trafik kontrol kulesinin devre dışı kalması; gemi hareketlerinin izlenmesi, limana giriş-çıkışların koordinasyonu ve seyir güvenliği açısından ciddi bir operasyonel risk oluşturabilir. İran gazetesi Etemad da kulenin güvenli deniz ulaşımında önemli rol oynayan bir altyapı olduğunu vurguladı.

ÇABAHAR NEDEN BU KADAR ÖNEMLİ?

Umman Denizi kıyısında bulunan Çabahar, İran'ın doğrudan okyanusa açılan tek derin su limanı konumunda. Hürmüz Boğazı'nın dışında yer alması, limanı İran açısından yalnızca ticari değil, aynı zamanda stratejik bir alternatif haline getiriyor. Liman; İran'ın yanı sıra Hindistan, Afganistan ve Orta Asya ülkeleri arasındaki ticaret ve transit hatları bakımından kritik önem taşıyor.

Çabahar'ın bir başka önemli özelliği de Hindistan'ın Pakistan topraklarını kullanmadan Afganistan ve Orta Asya'ya ulaşmasını sağlaması. Bu nedenle liman, Yeni Delhi'nin bölgesel bağlantı planlarının merkezinde yer alıyor.

HİNDİSTAN'IN MİLYONLARCA DOLARLIK YATIRIMI VAR

Hindistan ile İran, Mayıs 2024'te Çabahar'daki Şehid Beheşti terminalinin geliştirilmesi ve işletilmesi için 10 yıllık anlaşma imzaladı. Anlaşma kapsamında Hindistan Ports Global Limited'in yaklaşık 120 milyon dolarlık yatırım yapması kararlaştırılmıştı. Hindistan hükümeti ayrıca terminalin genel kargo ve konteyner operasyonlarını 10 yıl boyunca yürütme sorumluluğunu üstlendi. Bu nedenle saldırı yalnızca İran'ın liman kapasitesini değil, Hindistan'ın bölgedeki uzun vadeli ekonomik ve jeopolitik çıkarlarını da doğrudan ilgilendiriyor.

ABD HEDEF LİSTESİNİ GENİŞLETTİ

Dış basında yer alan değerlendirmelere göre son saldırılar yalnızca askeri tesislerle sınırlı kalmadı. Çabahar'daki kontrol kulesinin yanı sıra İran'ın güneyindeki köprüler, demir yolu bağlantıları, elektrik altyapısı ve havaalanlarının da hedef alındığı bildirildi. Financial Times, ABD'nin art arda altıncı gece İran'daki hedeflere saldırdığını ve operasyonların giderek daha geniş bir coğrafyaya yayıldığını aktardı.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı'nın önceki açıklamalarında saldırıların; İran'ın füze, İHA, hava savunma ve kıyı gözetleme kapasitesini zayıflatmayı amaçladığı savunulmuştu. Washington, İran'ın Hürmüz Boğazı'ndan geçen ticari gemilere yönelik tehditlerini gerekçe gösterirken, Tahran saldırıları egemenliğine ve sivil altyapısına yönelik bir ihlal olarak nitelendiriyor.

İRAN: SİVİL ALTYAPI HEDEF ALINDI

İran medyası, Çabahar'daki saldırılarda liman altyapısının yanı sıra elektrik iletim hatlarının ve bazı sivil yapıların da zarar gördüğünü öne sürdü. Önceki saldırılarda üç enerji nakil hattının devre dışı kaldığı ve bölgede elektrik kesintileri yaşandığı aktarılmıştı. İran tarafı, ABD'nin kıyı gözetleme tesislerine yönelik saldırılarının daha önce varılan mutabakatı ihlal ettiğini savundu.

HEDEF, İRAN'IN DENİZ TRAFİĞİNİ KONTROL KAPASİTESİ Mİ?

Dış basındaki analizlerde, Çabahar kontrol kulesinin tekrar tekrar hedef alınmasının tesadüfi olmadığı görüşü öne çıkıyor. Deniz trafik kontrol merkezleri; limana yaklaşan gemilerin izlenmesi, güvenli rota oluşturulması, liman trafiğinin düzenlenmesi ve acil durum koordinasyonu açısından kritik rol oynuyor. Bu nedenle kulenin çökmesi, liman tamamen kapanmasa bile İran'ın deniz trafiğini merkezi biçimde takip etme ve yönetme kapasitesini zayıflatabilir.

Saldırının Hürmüz Boğazı'nın dışında bulunan Çabahar'a yönelmesi de dikkat çekiyor. Bu durum, ABD'nin operasyonlarını yalnızca Basra Körfezi ve Hürmüz çevresiyle sınırlamadığını; İran'ın Umman Denizi'ne açılan alternatif ticaret kapılarını da baskı altına almaya başladığını gösteriyor. Bu, mevcut haberler ve hedeflerin konumu üzerinden yapılan bir değerlendirmedir.

BÖLGESEL TİCARET İÇİN YENİ RİSK

Çabahar'ın zarar görmesi, yalnızca İran'ın dış ticaretini etkileme potansiyeli taşımıyor. Liman, Afganistan'a insani yardım ve ticari ürün taşınmasında, Hindistan'ın Orta Asya'ya ulaşmasında ve bölgesel transit ağlarının çeşitlendirilmesinde önemli bir merkez olarak görülüyor. Saldırıların devam etmesi halinde sigorta maliyetlerinin yükselmesi, gemilerin rotalarını değiştirmesi ve limana yönelik ticari talebin azalması ihtimali bulunuyor.