ABD Ara Seçimleri nde Mavi Tsunami: Trump neden kaybetti? Demokratlar ne yapacak? Dış Haberler

Tüm dünyanın merakla takip ettiği ABD Ara Seçimleri'nde beklenen 'Mavi Tsunami' gerçekleşti ve Demokratlar Kongre'nin alt kanadı Temsilciler Meclisi ve üst kanadı Senato'da çoğunluğu aldı. Demokratlar 1990 yılından beri gösterdiği en yüksek performansa ulaştı. Donald Trump, şaşkınlık içinde.

Tsunaminin boyutu devasa. Projeksiyonlara göre Demokratların 435 sandalyeli Temsilciler Meclisi'nde tam 255 sandalyeye ulaşması bekleniyor. Demokratlar, 1990 yılında ulaştığı 267 sandalyenin ardından en yüksek temsil sayısına ulaşıyor. 36 yıl sonra gelen zafer.

Seçim öncesinde Demokratları en yüksek gösteren projeksiyonda bile 239'a ulaşmaları bekleniyordu.

Bir diğer beklentileri aşan Mavi zafer de Kongre'nin üst kanadı Senato'da yaşandı.

100 sandalyeli Senato'nun 35'i için yapılan seçimlerde Demokratlar ellerindeki koltukların hepsini koruyup, salıncak bölgelerin hepsini kazandı. En iyi projeksiyonda bile 54 sandalyeye ulaşması beklenen Demokratlar, tahminlere göre 56 sandalyeye ulaşarak Senato'da da kesin bir çoğunluk kazandı.

Demokratlar, yine Temsilciler Meclisi'nde olduğu gibi 1990 yılında Senato'da 56 sayısına ulaşabilmişti.

Bu Mavi Tsunami'de Cumhuriyetçilerin neredeyse tüm kaleleri yıkıldı. Iowa, North Carolina, Georgia, Ohio, Texas, South Carolina ve Kansas; tamamını Demokrat adaylar kazandı.

2024 Başkanlık Seçimleri'nde Trump, Demokrat rakibi Harris'e Iowa'da tam 13 puan fark atmıştı. Bu seçimde Demokrat aday Cumhuriyetçi rakibinin 3.5 puan önünde zafere ulaştı.

Trump'ın 3.2 puan farkla kazandığı North Carolina'da Demokrat aday, rakibine tam 18 puan fark attı.

2024'ün salıncak eyaletlerinden Georgia'yı da Trump yaklaşık 2.2 puan farkla kazanırken, bu seçimlerde Demokrat aday rakibine yine 18 puan fark attı.

Trump'ın 2024'te 11 puan fark attığı Ohio'da Demokrat aday yaklaşık 3.5 puan önde.

ABD'nin en büyük eyaletlerinden Texas'ı Trump tam 13.7 puan farkla kazanmıştı. Bu seçimlerde ise Demokrat aday neredeyse 10 puan farkla eyaleti kazandı. Texas'tan seçimle Senato'ya giren bir Demokratın üzerinden tam 38 yıl geçti.

South Carolina'da Cumhuriyetçilerin adayı, geçtiğimiz aylarda ölen Lindsey Graham'ın kız kardeşi Darline Graham'dı. Uzun bir süredir Cumhuriyetçilerin kalesi konumundaki eyalette Demokrat aday her geçen gün yükselttiği ivmesini sürdürdü ve Graham'ı 4 puan farkla saf dışı bıraktı. 2002 yılından beri ilk defa Senato'da bir Graham olmayacak.

Demokratların en büyük sürprizlerinden biri de Kansas oldu. 2024 Başkanlık Seçimleri'nde Trump, rakibi Harris'e tam 16 puan fark atmıştı. Bu seçimlerde Demokrat aday Adam Hamilton, Cumhuriyetçi rakibine karşı 5 puan farkla seçimi kazandı. Kansas en son bir Demokratı Senato'ya 1932 yılında göndermişti. Tam 94 yıl önce.

Bir diğer kritik seçim de Michigan'da yaşandı. ABD'nin Müslüman, Arap ve İsrail karşıtı Demokrat adayı Abdul el-Sayed, eyaletin yarısından fazlasının oyunu alarak, yaklaşık 5 puan farkla Senato'ya girmeye hak kazandı. Bu seçim zaferi, seçime 1 hafta kala Cumhuriyetçi adaya destek vereceğini açıklayan İsrail yanlısı Demokrat senatör aday adayı Haley Stevens'a rağmen geldi.

Kongre'nin Demokratların elinde olması ne demek?

Hem Temsilciler Meclisi, hem de Senato'yu Demokratların ezici bir zaferle kazanmasıyla birlikte ABD yasama gücü Demokratların eline geçti.

Artık Demokratlar Trump’ın bakan, yargıç ve Yüksek Mahkeme adaylarını bloke edebilir. Komite başkanlıkları ve celp yetkisi Demokratlara geçiyor. Komite başkanları Cumhuriyetçi bakanlar ve bürokratlar için celp çıkarıp Temsilciler Meclisi'ne çağırabiliyor.

Bütçenin kontrolü de Demokratların elinde olacak. Federal hükümetin kapanması durumunun yaşanması oldukça muhtemel. Bu da Trump yönetiminin sorumluluğundaki borç yükünde artış demek.

Temsilciler Meclisi'nin Epstein dosyaları, Donald Trump'ın Başkanlığı ve devlet ilişkileri arasında çıkar çatışmaları yarattığı ve Kongre'den onay alınmadan başlatılan İran Savaşı'na dair derin soruşturmalar yürütmesi ve bu soruşturmalar sonucunda Trump'ı Başkanlıktan azletmesi bekleniyor.

Ancak mahkumiyet kararının onay mercii Senato ve gerekli sandalye sayısı 67. Yani Demokratlar beklendiği gibi 56 sandalye alsa bile 11 Cumhuriyetçinin de bu azil kararına destek vermesi gerekiyor.

Donald Trump neden hüsrana uğradı?

Başkan Donald Trump, ABD Ara Seçimleri'nin kendisi için ne kadar kritik olduğunu, Başkanlığının son iki yılını nasıl geçireceğini doğrudan belirleyeceğini biliyor. Bu sebeple kampanya sürecini çok sıkı tuttu ve bu seçimi kendi söylemleriyle kendisi için bir güvenoyuna dönüştürdü. Tüm seçmenlere, "Pusulada bana oy veriyormuş gibi sandığa gidin" mesajını çokça kez verdi.

Ancak özellikle İran Savaşı'nın ABD için başarısızlıkla sürmesi, enerji fiyatlarının rekor kırmasının Amerikan halkının günlük hayatına ve ekonomisine doğrudan etkisi, Trump'ın 2024 yılında verdiği sözlerin neredeyse hiçbirini hayata geçirmemesi; Trump'a bir hezimet olarak geri döndü. Öyle ki, enerji fiyatlarını dizginleyerek olası bir seçim hezimetini engellemek için Rusya'dan dizel satın alarak küresel dengleri alt üst etti ancak yine de hezimetten kurtulamadı.

Trump, üç gün içindeki dördüncü siyasi mitingini gerçekleştirdiği sırada, yakın çevresindeki birine bir süredir zihnini kurcalayan o soruyu yöneltti: Cumhuriyetçi Parti nasıl bu kadar kötü bir duruma düştü? Bu özel görüşmeye vakıf bir kaynak, "İnanılmaz derecede yoğun bir seyahat temposu var. Sürekli olarak 'Buraya nasıl geldik?' diye sorup duruyor." dediğini aktarıyor.

Başkanın bu durumu geç de olsa fark etmesi, çevresindeki Cumhuriyetçilerin aylardır düzeltmek için çabaladığı vahim tabloyu gözler önüne serdi.

Kendi kendine açtığı yaralar, Trump'ın onay oranlarını rekor düşük seviyelere çekti. Öfkeli ve hayal kırıklığına uğramış bir seçmen kitlesiyle karşı karşıya kalan Cumhuriyetçi adaylar, Trump'ın hızla azalan popülaritesinden kendilerini kurtaramadı.

Sonuç olarak, Cumhuriyetçi Parti çok ağır bir siyasi bedel ödedi. Demokratlar daha birkaç hafta önce hayal bile edilemeyecek bir sayıya ulaştı.

Bu tablonun ardından Trump’ın ciddi ölçüde zayıflaması ve görevdeki son iki yılını, gündemini tamamen durma noktasına getirebilecek yoğun Demokrat soruşturmaları ve muhalefetiyle mücadele ederek geçirmeye hazırlanması bekleniyor.

Diğer taraftan, Cumhuriyetçi Parti’nin geneli bir anda yönünü kaybetmiş durumda. Parti içi tartışmalar giderek yükseliyor.

Ülkeler arası olan ilişkileri şahsına indirgeyen Donald Trump, her ne kadar Başkanların dış politikadaki yetkileri Kongre'den bağımsız olarak güçlü olsa bile, uluslararası alanda da birçok zorlukla karşı karşıya kalacak. ABD'nin ülkelere olan silah satışları ve yaptırım kararları Kongre tarafından alınıyor. Ayrıca Trump'ın müttefiklerinden Bolsonaro Brezilya'da, Orban Macaristan'da, Vucic Sırbistan'da seçimleri kaybetti. Kanada, Trump'ın sert yaklaşımı nedeniyle ABD ilişkilerinde tarihi dipte.

Tüm bunların yanında, Trump yönetimi ve İsrail Başbakanı Netanyahu koalisiyonu arasındaki ortaklık, 1 hafta içinde derin bir yara aldı. Netanyahu ülkedeki seçimlerde ilk sırada yer alsa da yüzde 15 oranında oy kaybetti ve koalisyonu da çoğunluğu kaybetti. Demokratlar içinde İsrail karşıtı kanat, ara seçimlerde tarihi zirveye çıktı. Batı dünyasında İsrail-Filistin politikalarında hükümetlerle toplumların derin ayrışması, ABD Ara Seçimleri'nde biraz daha birbirine yaklaştı. İsrail'in işlediği savaş suçlarının toplumlar tarafından ifade edilirken hükümetler tarafından dile getirilmemesi, bu seçimlerde toplumun kararıyla sandığa yansıdı. Öyle ki Donald Trump oy kullanma işlemi devam ederken İsrail'e 4 milyar dolarlık silah anlaşmasını iptal ettiğini duyurdu.

ABD Ara Seçimleri'nin ardından Netanyahu'nun aradığı koalisyon fırsatı büyük ölçüde yara aldı. Muhalefet, Eisenkot'un arkasında birleşmiş durumda ve Netanyahu'yu bu girdaptan çıkaracak bir Trump yok.

Seçimlerdeki marj o kadar büyük ki, Trump'ın daha agresif bir tutum sergileyerek dış politikada şahin duruş gösterebileceği düşüncesi de bir noktada güç kaybetti. Zira Kongre'nin her iki kanadının da güçlü baskısı altında Trump'ın majör politikaları hayata geçirme ihtimali oldukça zor.

Merakla beklenen seçimlerde ABD halkı Trump'a, "Yeter" dedi.