Trump ın İsrail e yardımı kesme kararı Tel Aviv i sarstı

HABERLER DÜNYA

Trump'ın İsrail'e yardımı kesme kararı Tel Aviv'i sarstı ABD'nin İsrail'e sağladığı yıllık yaklaşık 4 milyar dolarlık güvenlik yardımının yıl sonunda durdurulacağının açıklanması, İsrail'de güvenlik ve ekonomi çevrelerinde tartışma yarattı.

GİRİŞ 04.11.2026 20:29 GÜNCELLEME 04.11.2026 20:44

Bu Habere 36 Yorum Yapılmış

NSosyal'de Paylaş Facebook'ta Paylaş X'te Paylaş

Washington'ın tarihsel askeri ve finansal desteğini aniden çekme sinyali vermesi, bütçe açığıyla boğuşan İsrail Hazinesinin sırtına milyarlarca dolarlık ek yük bindireceği endişelerini beraberinde getirdi.

Trump, "Fox News" kanalına 3 Kasım’da yaptığı açıklamada, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile daha önce vardıkları mutabakata dayanarak mali yardımların kesileceğini duyurmuştu. "Artık İsrail'e para vermeyeceğiz." diyen Trump, gelişmiş bir ülke olan İsrail'in bu kaynağa ihtiyacı bulunmadığını, ancak hayati bir kriz anında Amerikan desteğinin değerlendirilebileceğini eklemişti.

Netanyahu ise ABD siyasetindeki eksen kaymasına dikkati çekerek, "Buna alışın, bu yardımlar artık sürmeyecek. Sorun İsrail değil, Amerika'nın değişmiş olması. Bu süreç bitti ve sona erecek; artık sadece bir zaman meselesi." ifadeleriyle kararın kaçınılmazlığını daha önceden teyit etmişti.

TEL AVİV KARARI ŞAŞKINLIKLA KARŞILADI: BAKANLIKLAR HABERSİZDİ

İsrail basını, Maliye Bakanlığının Trump'ın yardımı kesme kararından önceden haberdar olmadığını ve gelişmenin bakanlıkta şaşkınlıkla karşılandığını duyurdu. Yardım kesintisiyle Savunma Bakanlığının yıllık yaklaşık 12 milyar şekel (yaklaşık 4 milyar dolar) kayba uğrayacağı ve hazinenin bu devasa bütçe açığını vergi mükelleflerinin cebinden karşılamak zorunda kalacağı belirtildi. Tel Aviv'deki güvenlik ve ekonomi çevrelerinde, Trump’ın nihai amacının 2028 sonuna kadar geçerliliği bulunan ikili güvenlik anlaşmasını tamamen feshetmek olduğu ileri sürüldü.

İsrail devlet televizyonu KAN'a konuşan üst düzey bir güvenlik yetkilisi de "Bu açıklamayı beklemiyorduk. Hele ki bugün hiç beklemiyorduk. Amerikalılarla sürekli diyalog halindeyiz ancak şaşırdığımızı söyleyebiliriz." ifadelerini kullanarak, resmi tebligatı henüz ulaşmayan kararın askeri ve finansal sonuçlarını inceleyeceklerini kaydetti.

İsrailli muhalif lider Yair Golan ise Trump'ın kararına tepki göstererek, Netanyahu'nun hanesine bir başarısızlık daha yazdırdığını belirtti. Golan, X hesabından yaptığı açıklamada, "Amerikan yardımının kesilmesi, İsrail'in güvenliğine ve yaşam kalitesine vurulmuş ağır bir darbedir. Savunma harcamalarının zirve yaptığı, silah stoklarının takviye edilmeye çalışıldığı ve İran saldırılarının ardından hava savunmasının yıprandığı bir süreçte güvenlik bütçesi tamamen halkın sırtına yüklenecek. Sorumlu bir başbakan yardımı kestirmez, artırılması için mücadele ederdi." değerlendirmesinde bulundu.

ABD'DEN İSRAİL'E 1948’DEN BU YANA 300 MİLYAR DOLARLIK DEVASA DESTEK

ABD merkezli bağımsız düşünce kuruluşu Dış İlişkiler Konseyinin (CFR) Ekim 2025 tarihli raporuna göre, İsrail’in kurulduğu 1948 yılından bu yana ABD’den aldığı ekonomik ve askeri yardımların toplam tutarı, enflasyon ayarlamasıyla birlikte 300 milyar doları aşıyor.

CFR raporunda, İsrail’in kurulduğu günden bu yana ABD dış yardımlarının tarihsel olarak en büyük alıcısı konumunda bulunduğu kaydedildi. Tel Aviv’in 1971-2007 yılları arasında devasa boyutlarda ekonomik yardım aldığı, günümüzde ise ABD yardımlarının neredeyse tamamının doğrudan İsrail ordusunun finansmanına aktarıldığı belirtildi.

ABD Dışişleri Bakanlığının Nisan 2025’te yayımladığı detaylı raporda ise 1948’den bu yana İsrail’e sağlanan ikili yardımların cari tutarının 130 milyar doları geçtiği bilgisine yer verildi. İki kurum arasındaki rakam farklılığı; CFR’nin enflasyon düzeltmeli tarihsel hesabı, Dışişleri Bakanlığının ise net cari rakamları esas almasından kaynaklanıyor.

GAZZE SOYKIRIMININ BAŞINDAN BU YANA 16,3 MİLYAR DOLARLIK DOĞRUDAN ASKERİ YARDIM

CFR raporunda, İsrail’in onlarca yıldır Hamas, Hizbullah ve İran dahil tüm bölgesel rakip ve düşmanlarına karşı Amerikan yapımı silahları kullandığı hatırlatıldı. Ayrıca Tel Aviv’in, ABD’nin 1980’lerden bu yana İsrail topraklarında konuşlandırdığı "stratejik stoklardan" kriz dönemlerinde acil silah sevkiyatı aldığı belirtildi.

Gazze Şeridi’ne yönelik saldırıların başladığı Ekim 2023’ten bu yana Washington yönetimi, kabul ettiği üç ayrı yasal düzenlemeyle İsrail’e en az 16,3 milyar dolarlık doğrudan askeri yardım sağladı. Bu bütçe kapsamına, Nisan 2024’te onaylanan 8,7 milyar dolarlık paket ile 2024 ve 2025 yılları için yıllık 3,8 milyar dolarlık tahsisatlar dahil edildi. Bu toplam desteğin 6,7 milyar doları füze savunma sistemlerine ayrıldı.

2028 MUTABAKATI VE TRUMP’IN ERKEN KESİNTİ KARARI

ABD Dışişleri Bakanlığı verilerine göre İsrail, ABD güvenlik yardımlarında dünyada bir numaralı alıcı durumunda. Bu askeri destek, 2019-2028 yıllarını kapsayan 10 yıllık bir mutabakat muhtırası ile resmi çerçeveye bağlanmıştı.

Söz konusu mutabakat uyarınca ABD, İsrail’e her yıl 3,3 milyar doları Yabancı Askeri Finansman (FMF) programından, 500 milyon doları ise ortak Füze Savunma Programlarından olmak üzere toplam 3,8 milyar dolar veriyordu. Trump’ın açıkladığı yıl sonu kesintisi, yürürlükteki 10 yıllık mutabakatın normal şartlarda bitiş tarihi olan 2028’den çok daha önce askeri yardımların sonlandırılması anlamına geliyor.

ABD, 2009 mali yılından bu yana İsrail’in füze savunmasına 3,4 milyar dolar kaynak aktarırken, bu miktarın 1,3 milyar doları 2011’den itibaren "Demir Kubbe" sisteminin tedarik ve geliştirilmesinde kullanıldı. FMF programı kanalıyla Washington, İsrail’in F-35 savaş uçakları başta olmak üzere dünyanın en gelişmiş askeri teknolojilerine erişimini sağladı.

751 AKTİF ASKERİ SATIŞ DOSYASI VE 39,2 MİLYAR DOLARLIK HACİM

ABD Dışişleri Bakanlığının Nisan 2025 verilerine göre, iki ülke arasında Yabancı Askeri Satışlar (FMS) kapsamında yürürlükte bulunan 751 aktif savunma tedarik dosyasının toplam değeri 39,2 milyar dolara ulaşıyor.

ABD Kongresine bildirimi yapılan dev sözleşmeler arasında F-35 savaş uçakları, CH-53K ağır nakliye helikopterleri, KC-46A yakıt ikmal uçakları ile hassas güdümlü mühimmatlar yer alıyor.

Bunun yanı sıra Washington, 2018-2022 yılları arasında Doğrudan Ticari Satışlar (DCS) kanalıyla İsrail’e 12,2 milyar doları aşan savunma ekipmanı ve hizmetinin kalıcı ihracatına onay vermişti. Bu satışlarda uçak motorları, füze sistemleri, roketler, torpidolar, bombalar ve mayınlar da yer aldı.

İsrail, nakit akışı finansmanından yararlanma hakkına sahip bulunuyor. Ayrıca program kapsamında kendisine tahsis edilen yıllık ödeneği, Yabancı Askeri Satışlar (FMS) sistemi, Doğrudan Ticari Satış (DCS) anlaşmaları veya ABD dışından tedarik mekanizması (OSP) aracılığıyla savunma ekipmanı, hizmet ve eğitim satın almak için kullanabiliyor.

Mevcut mutabakat zaptı, son mekanizma kapsamında İsrail'e, yıllık ödeneğinin bir bölümünü ABD menşeli ürünler yerine İsrail menşeli savunma ekipmanı satın almak için kullanma imkanı tanıyor. Bu kapsamda İsrail'in söz konusu alımlara ayırabildiği pay, 2019 mali yılında yüzde 25'e ulaştı.

ABD İLE İSRAİL ARASINDA İKİLİ ANLAŞMALARIN TARİHSEL GELİŞİMİ

ABD ile İsrail arasındaki askeri işbirliği silah yardımı ve satışlarıyla sınırlı kalmayıp ortak askeri tatbikatlar, araştırmalar ve silah geliştirme faaliyetleriyle devam ediyor. İki ülke arasında 1952 Karşılıklı Savunma Yardımı Anlaşması, 1982 Genel Güvenlik Bilgileri Anlaşması, 1991 Karşılıklı Lojistik Destek Anlaşması ve 1994 Kuvvetlerin Statüsü Anlaşması bulunuyor.

İsrail ile ABD arasında ilk kez 1998'de imzalanan güvenlik anlaşması yaklaşık 10'ar yıllık aralarla yenilendi. ABD, varılan anlaşmalar kapsamında İsrail'e 1998'deki 10 yıllık süreçte 21,3 milyar dolar, 2008'deki 10 yıllık süreçte 32 milyar dolar, 2016'daki anlaşmada da 10 yıllık süreçte (2019-2028) 38 milyar dolar askeri yardım yapmayı kabul etmişti. Washington yönetimi, 2016'da imzalanan anlaşma kapsamındaki 38 milyar doların 33 milyar dolarını askeri teçhizat alımı, 5 milyar dolarını ise füze savunma sistemleri için ayırmıştı.

KAYNAK: AA

Ömer Faruk Aktaş Haber7.com - Editör

Editör Hakkında 1991 yılında Bayburt’ta doğdu. Kocaeli Üniversitesi İletişim Fakültesi Radyo Televizyon ve Sinema bölümünden mezun oldu. 2016 yılında Anadolu Ajansı'nda stajını yaptı. Yeni Şafak ve Akşam Gazetesi'nde çalıştı. Nisan 2021'den bu yana Haber7.com'da ‘Gündem Editörü’ olarak görev yapmaktadır.

YORUMLAR 36

Bir Yorum Yapın

GÖNDER

Bilirkişi 3 saat önce Şikayet Et

Aptal adam dik dursaydin Filistinlilerin yanında olsaydın kaybetmezdin, İran'la savasmazdin, seni kullanıp attılar bir kenara

Beğen Cevapla Toplam 2 beğeni

Hasan 4 saat önce Şikayet Et

Yahudi Zionist bir yol bulur. Mesela, Para yerine direkt silah verir.

Beğen Cevapla

Daha fazla yorum görüntüle