ABD aidat ödemiyor, BM malî çöküşün eşiğinde: Genel merkez kapatılabilir hatta Genel Kurul yapılamayabilir!

T24 Dış Haberler

Birleşmiş Milletler (BM) başta ABD olmak üzere ülkelerin milyarlarca doları bulan yıllık aidatlarını ödememesi halinde temmuz ayına kadar parasının tükeneceğini ve örgütün yakın bir malî çöküşle karşı karşıya olduğunu açıkladı. Ayrıca üst düzey BM yetkilileri, nakdin tükenmesi durumunda kurumun ağustos ayına kadar New York’taki simgesel genel merkezini kapatmak zorunda kalacağını belirtti.

Uluslararası barış ve istikrarın korunmasından sorumlu 15 üyeli Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi (BMGK), toplantılarını BM genel merkezinde yapıyor.

Genel Kurul bile iptal edilebilir!

BM ayrıca, eylül ayında dünya liderlerinin katılımıyla düzenlenen yıllık Genel Kurul toplantısının iptal edilmek zorunda kalacağını ve çatışmalar ve doğal afetler gibi küresel acil durumlara müdahale eden İnsani İşler Koordinasyon Ofisi’nin kapatılacağını bildirdi.

Öncekilere benzemiyor

BM Genel Sekreteri António Guterres, perşembe günü 196 üye ülkenin büyükelçilerine gönderdiği mektupta, ülkeleri “yakın mali çöküş” konusunda uyardı. Guterres, örgütün bu kez içinde bulunduğu mali sıkıntıların önceki hiçbir döneme benzemediğini ifade etti.

Guterres mektubunda, “Kriz derinleşiyor, programların uygulanmasını tehdit ediyor ve mali çöküş riskini artırıyor,” diye yazdı ve “Durum yakın gelecekte daha da kötüleşecek. Karşı karşıya olduğumuz durumun aciliyetini abartmam mümkün değil.” diye ekledi. 

3,45 milyar dolarlık ödenek onaylanmıştı

30 Aralık’ta Genel Kurul, Birleşmiş Milletler’in barış ve güvenlik, sürdürülebilir kalkınma ve insan hakları olmak üzere üç temel çalışma sütununu kapsayan 2026 bütçesi için 3,45 milyar dolarlık ödeneği onayladı.

Borcun yüzde 95'inden ABD sorumlu!

New York Times'a bilgi veren üst düzey bir BM yetkilisine göre, Birleşmiş Milletler’e olan borcun yaklaşık yüzde 95’inden ABD sorumlu. BM yetkilisi, bu tutarın ABD’nin henüz ödenmemiş 2025 yıllık aidatı ile 2026 aidatının birleşiminden oluştuğunu söyledi.

BM’ye yıllık aidatlar zorunlu ve ülkelerin gayrisafi yurt içi hasılasına göre belirleniyor; bir üye devlet, aidatlarını ödememesi halinde Birleşmiş Milletler’deki oy hakkından mahrum bırakılabiliyor. 

BM yetkilisine göre, 2025 yılı için 38 milyon dolarlık ödenmemiş aidatla ikinci sırada yer alan Venezuela oy hakkını kaybetti ve yaptırımlar nedeniyle dünya örgütü Güney Amerika ülkesinden bir ödeme beklemiyor. Yetkili, Meksika’nın 2025 için 20 milyon dolar borçla üçüncü sırada olduğunu, ancak gecikmeli de olsa ödeme yapmasının beklendiğini söyledi. 

ABD uluslararası kuruluşlardan çekilmişti 

ABD Başkanı Donald Trump, kötü yönetim, israf ve mükerrerlik gerekçelerini öne sürerek ocak ayı başında Nüfus Fonu gibi bazı BM kuruluşları da dahil olmak üzere düzinelerce uluslararası örgütten ABD'yi çekmişti.

Trump daha önce de ülkeyi BM’nin kültür ajansı UNESCO’dan; Dünya Sağlık Örgütü’nden ve BM İnsan Hakları Konseyi’nden çıkarmıştı. Ayrıca ABD’nin barışı koruma operasyonlarına yönelik finansmanı azaltacağı duyurulmuştu. 

ABD yıllık aidatlarına ek olarak Birleşmiş Milletler’e aktif barışı koruma misyonları için yaklaşık 1,9 milyar dolar, kapatılmış misyonlar için 528 milyon dolar ve Uluslararası Adalet Divanı ile Uluslararası Ceza Mahkemesi gibi mahkemeler için 43,6 milyon dolar borçlu.