Ülkeler aidatlarını ödemiyor: Birleşmiş Milletler finansal çöküşün eşiğinde Sözcü Gazetesi

Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri António Guterres, üye ülkelerin aidatlarını ödememesi sebebiyle teşkilatın bir finansal çöküş riskiyle karşı karşıya olduğu uyarısında bulundu.

Guterres 193 üye ülkeye gönderdiği mektupta mali krizin derinleştiğini ve programların yürütülmesini tehdit ettiğini belirtti.

Nakit paranın Temmuz ayına kadar tükenebileceğini vurgulayan Genel Sekreter mevcut durumun geçmişteki krizlerden çok daha farklı olduğunu vurguladı.

Guterres mektubunda "Bütçenin önemli bir kısmını finanse eden tahakkuk etmiş katkı paylarının ödenmemesi" sebebiyle durumun son derece ciddi olduğu belirtildi.

Sistemin bütünlüğünün BM Kuralları kapsamındaki ödeme yükümlülüklerine bağlı olduğunu hatırlatan Guterres, 2025 yılında borcun sadece yüzde 77'sinin ödendiğini ve bunun rekor düzeyde ödenmemiş bakiye anlamına geldiğini vurguladı.

Teşkilatın en büyük bağışçısı olan Amerika Birleşik Devletleri düzenli bütçeye ve barış gücü operasyonlarına katkı payı ödemeyi reddederek pek çok ajanstan çekilme kararı aldı.

ABD Başkanı Donald Trump, BM'nin "vergi mükelleflerinin dolarlarının israf ettiğini" savunarak Ocak ayında aralarında 31 BM ajansının da bulunduğu düzinelerce uluslararası kuruluştan ayrıldı.

ABD 2025 yılı düzenli bütçe payını ödemezken barış gücü operasyonları için beklenen fonun sadece yüzde 30'unu kapladı.

Geçtiğimiz hafta Dünya Sağlık Örgütü'nden de resmen ayrılan ABD yönetimi 2024 ve 2025 aidatlarını ödemedi.

İngiltere ve Almanya gibi diğer ülkelerin de dış yardımlarda önemli kesintilere gitmesi teşkilatın üzerindeki baskıyı artırdı.

Guterres "İşin aslı basit: Ya tüm üye devletler tam ve zamanında ödeme yükümlülüklerini yerine getirir ya da üye devletler mali çöküşü önlemek için kurallarımızı kökten değiştirmelidir" uyarısını yaptı.

Mevcut kurallara göre BM uygulanmayan bütçelerdeki harcanmamış parayı üye ülkelere iade etmek zorunda kalıyor. Bu durum nakit krizini daha da ağırlaştırıyor.

Guterres bu kuralın "hiç almadıkları parayı geri vermek" anlamına geldiğini ve teşkilatın çifte darbe aldığını belirtti.

Genel Sekreter mektubunda "Karşı karşıya olduğumuz durumun aciliyetini ne kadar vurgulasam azdır. Tahsil edilmemiş fonlarla bütçeleri uygulayamayız veya hiç almadığımız fonları iade edemeyiz" dedi.

Sadece bu ay içinde 2026 yılı tahakkuklarının bir parçası olarak henüz tahsil edilmemiş 227 milyon doların iade edilmek zorunda kalındığı açıklandı.

Cenevre'deki genel merkezde tasarruf amacıyla yürüyen merdivenlerin kapatıldığı ve ısıtmanın düşürüldüğü görülürken her yere mevcut durumu bildiren uyarı levhaları asıldı.