600 yıldır çözülemeyen el yazması: İçinde tanımlanamayan bitkiler ve astrolojik semboller yer alıyor

600 yıldır çözülemeyen el yazması

Voynich El Yazması, kökeninin 15. yüzyılın ilk yarısına dayandığı düşünülen ve bugün hâlâ çözülememiş en ünlü tarihsel gizemlerden biri. Yaklaşık 240 sayfadan oluşan eser, bugüne kadar hiçbir dile ya da bilinen yazı sistemine tam olarak benzetilemeyen gizemli bir alfabe ile kaleme alınmış. Şu anda Yale Üniversitesi’nin nadir eserler arşivinde korunan kitabın ne anlattığı ise aradan geçen yüz yılı aşkın araştırmaya rağmen hâlâ bilinmiyor.

Fotoğraf yapay zekâ ile gerçek el yazmasına dayanarak üretilmiştir

Kitap 1912 yılında rastgele bir şekilde yeniden keşfedildi

Kitap adını, onu 1912 yılında İtalya’daki bir Cizvit koleksiyonundan satın alan antikacı Wilfrid Voynich’ten alıyor.

Voynich, kitabın sıra dışı yazı sistemi ve alışılmadık çizimlerini fark ettikten sonra eseri tarihçilere, dilbilimcilere ve şifre uzmanlarına tanıttı. Böylece el yazması kısa sürede akademik dünyanın dikkatini çekti ve modern dönemde sistemli biçimde incelenmeye başlandı.

Fotoğraf yapay zekâ ile gerçek el yazmasına dayanarak üretilmiştir

Kitabın içinde tanımlanamayan bitki çizimleri yer alıyor

Voynich’in gizemi yalnızca metinden ibaret değil. Kitabın içinde tanımlanamayan bitki çizimleri, astrolojik semboller, yıldız haritaları, karmaşık diyagramlar ve su dolu yapılarda resmedilmiş insan figürleri yer alıyor.

Özellikle botanik çizimlerin çoğu, bugün bilinen hiçbir bitki türüyle tam olarak eşleşmiyor. Bazıları gerçek bitkilerin birleşimi gibi görünürken, bazıları tamamen hayal ürünü izlenimi veriyor.

Fotoğraf yapay zekâ ile gerçek el yazmasına dayanarak üretilmiştir

Metin rastgele görünmüyor

Araştırmacıları en çok şaşırtan detaylardan biri metnin yapısı. Yapılan istatistiksel ve dilbilimsel analizler, kelime tekrarları ile sembol dağılımlarının doğal insan dillerine benzeyen örüntüler taşıdığını gösteriyor.

Ancak bazı uzmanlara göre metin, gerçek dillerden bile daha düzenli bir yapıya sahip. Bu da el yazmasının bilinçli biçimde şifrelenmiş, yapay olarak üretilmiş ya da son derece sistematik bir dille yazılmış olabileceği ihtimalini gündeme getiriyor.

Fotoğraf ShutterStock tarafından gerçek el yazmasına dayanarak yapay zekâ ile üretilmiştir

Bilim gerçekliğini doğruladı

2009 yılında yapılan radyokarbon testleri, kitabın parşömenini 1404 ile 1438 yılları arasına tarihlendirdi. Mürekkep ve materyal analizleri de kullanılan malzemelerin döneme uygun olduğunu ortaya koydu. Böylece eserin modern dönemde hazırlanmış bir sahtecilik olduğu yönündeki iddialar büyük ölçüde zayıfladı.

Fotoğraf ShutterStock tarafından gerçek el yazmasına dayanarak yapay zekâ ile üretilmiştir

En iyi uzmanlar bile çözemedi

Voynich El Yazması, dünyanın önde gelen kriptografi uzmanlarının da çözmeye çalıştığı bir metin oldu.

Modern şifre biliminin öncü isimleri, devlet kurumları ve akademik araştırma ekipleri yıllar boyunca eser üzerinde çalıştı; ancak bugüne kadar üzerinde uzlaşılan bir çözüm üretilemedi. Son yıllarda yapay zekâ destekli analizler bile devreye girse de metnin anlamı hâlâ netleştirilebilmiş değil.

Fotoğraf ShutterStock tarafından gerçek el yazmasına dayanarak yapay zekâ ile üretilmiştir

Teoriler çok, cevap yok

El yazmasının ne olduğuna dair onlarca teori bulunuyor.

Kimileri bunun kayıp bir dilde yazılmış bilimsel ya da tıbbi bir metin olduğunu savunurken, kimileri gelişmiş bir şifreleme sistemi içerdiğini düşünüyor. Daha tartışmalı görüşler ise bunun dönemin bir şarlatanı tarafından hazırlanmış sofistike bir aldatmaca olabileceğini öne sürüyor.

Ancak bugüne kadar hiçbir teori, hem metni hem de görselleri tamamen açıklamayı başaramadı. Voynich El Yazması’nın asıl gizemi de burada yatıyor: Herkesin bir teorisi var, ama kimsenin kesin bir cevabı yok.

Fotoğraf: İHA

Haber kaynak: Yale University Beinecke Rare Book & Manuscript Library, Encyclopaedia Britannica, U.S. National Security Agency (NSA) – The Voynich Manuscript: An Elegant Enigma, PLOS ONE / ACL Anthology akademik analizleri