6 bin ağaca kasten mantar bulaştırdılar: Kaderleri değişecek Sözcü Gazetesi

ABD Orman Servisi ve The Nature Conservancy Vermont araştırmacıları, Yeni İngiltere (New England) bölgesindeki Amerikan karaağacı (Ulmus americana) nüfusunu yok olma eşiğine getiren Hollanda karaağaç hastalığına karşı sıra dışı bir restorasyon projesi başlattı.

Vermont’ta yürütülen deney kapsamında 6.000 genç karaağaç fidanı, hastalığa neden olan mantar sporları ile kasten enfekte edildi. Projenin temel amacı ağaçları yok etmek değil; hastalığa karşı doğal direnç gösterebilen genetik açıdan güçlü bireyleri tespit etmek.

Bir yüzyıldan kısa bir süre önce ABD'ye giren ve kabuk böcekleri aracılığıyla yayılan mantar, ağaçların su taşıma iletim dokularını tıkayarak kurumalarına yol açıyor. Araştırmacıların verilerine göre, son yüzyılda tensiz onlarca milyon Amerikan karaağacı bu hastalık nedeniyle öldü. Bölgenin sokak, meydan ve nehir kenarı peyzajlarını şekillendiren dev karaağaç popülasyonu büyük oranda azaldı.

Deneyde kullanılan 6.000 fidan, hastalığı atlatarak hayatta kalmayı başarmış az sayıdaki yetişkin karaağacın soyundan üretildi. Çalışmayla, bu ağaçların hangilerinin hastalığa direnç sağlayan genetik mirasa sahip olduğu belirlenecek.

Deney sürecini sağ atlatan dirençli fidanlar özel bir ıslah programına alınacak. Önümüzdeki yıllarda tohum fidanlıklarında çaprazlama yöntemiyle çoğaltılarak dirençli popülasyonun genetik çeşitliliğinin artırılması hedefleniyor.

Araştırma ekibi, fidanların restorasyon çalışmalarında kullanılabilecek olgunlukta tohum üretebilmesi için yaklaşık 15 yıllık bir zamana ihtiyaç duyulduğunu bildirdi. Uzmanlar, Amerikan karaağaçlarının özellikle sulak alanlar ve su yatakları çevresindeki ekosistem dengesi açısından kritik bir role sahip olduğunu vurguladı.