500 yıllık uykusundan aniden uyandı: Bilim insanları suçluyu buldu Sözcü Gazetesi

Kamçatka Yarımadası’nda bulunan Krasheninnikov Yanardağı, beş asrı aşkın süren sessizliğini bozarak aniden faaliyete geçti. ScienceAlert’te yer alan habere göre uzmanlar, 15. yüzyıldan bu yana uykuda olan dev volkanın beklenmedik bir şekilde püskürmesini "gizli kritik durum" olarak adlandırdıkları özel bir jeolojik süreçle açıklıyor.

Yaklaşık 160 volkana ev sahipliği yapan ve 29 aktif yanardağıyla dünyanın en hareketli jeolojik bölgelerinden biri sayılan Kamçatka’daki bu uyanış, bilim dünyasında şaşkınlık yarattı. 

Süreci tetikleyen ana olayın, 30 Temmuz 2025 tarihinde meydana gelen ve gözlem tarihinin en güçlü sarsıntılarından biri olarak kayıtlara geçen 8,8 büyüklüğündeki mega deprem olduğu belirlendi. Depremin yarattığı derin etki, yarımadanın altındaki eski magma odalarını harekete geçirdi ve kısa süre içinde volkandan yaklaşık 6 kilometre yüksekliğe ulaşan devasa bir kül sütunu yükseldi.

İngiltere’deki Exeter Üniversitesi’nden volkanolog James Hickey liderliğindeki araştırma ekibi, sismik felaketin volkanı nasıl uyandırdığını inceledi. İncelemelerde, yanardağın ana deprem anında hemen tepki vermediği, patlamanın sarsıntıdan iki gün sonra gerçekleştiği tespit edildi. 

Ana depremden iki gün sonra bölgede 5 saat içinde 4 büyüklüğünde 12 ayrı sarsıntı yaşandığı, uydu verilerine göre magmanın tam bu sırada yer kabuğundaki dikey bir çatlak boyunca yukarı tırmandığı anlaşıldı.

Araştırmacılara göre, bir magma rezervuarının patlaması için gereken aşırı basınç eşiği bu depremle birlikte sınır değere ulaştı.

Ancak iki günlük gecikme, olayın sadece mekanik bir şoktan ibaret olmadığını gösterdi. Bilim insanları, 475 yıllık sakinlik boyunca magmanın içinde biriken çözünmüş gaz kabarcıklarının, uzun süreli tektonik salınımlarla beslendiğini ve zamanla genleştiğini vurguluyor. Sistemde giderek artan iç basınç, mekanik olarak zaten hassaslaşmış olan rezervuarı dengesizleştirerek patlamayı tetikledi.

Uzmanlar, volkanın patlamadan hemen önceki bu durumunu "gizli kritik durum" olarak tanımlıyor. Bu terim, bir sistemin patlamaya tamamen hazır hale gelmesine rağmen dışarıya hiçbir görünür sinyal vermediği durumları ifade ediyor.