45’inizde cildinizden önce kemiklerinizi düşünün Sözcü Gazetesi

Uzmanlık alanı Biyokimya olan Dr. Ayşegül Çoruhlu, sağlıklı uzun yaşamın (longevity) sırlarını vermeye devam ediyor. Çoruhlu, bu hafta Simge Fıstıkoğlu’nun sorularını yanıtladı… Dr. Çoruhlu, longevity eşliğinde menopoz döneminde kemik ve meme sağlığının püf noktalarının yanı sıra kadınlarda saç dökülmelerinin nedenlerine ve önleme yollarına değindi…

45’ten sonra toparlamak zor

Kolajen, tip 1, gençlik, güzellik, cilt; tamam ama 45’ten sonra menopoza yaklaştığında bu iskeleti, içi boşaldığında hiçbir şekilde toplayamazsın. Her ilaç geçici. O yüzden tip 1 kolajenin bunun için konumlandırılmış hali bence çok çok önemli. Yani hep kalsiyum ve vitamin D ama bu da önemli. Vitamin D’yi, egzersizi hatırlatıyorum ama bak ekstraselüler matriks, yani oradaki yatağın ana malzemesi de tip 1 kolajen. Onu yaparken ona da yatırım yapıyorsun. Cildinle ilgilenmiyorsan bu tarafla ilgilenmeye başla. Cildinin kırışığını belki botoksla, ameliyatla düzeltirsin ama kemiğe yapacak pek bir şey yok. Sen 45 olduğunda menopoz için kolajen almaya başlaman lâzım. Asıl konu kemiğin olmalı… 

Kemikler için birinci kural: Hoplayıp, zıplamak 

Birinci kural, tabii ki D vitamininden sonra: Dayak! Bu kemiği dürtmezsen hiçbir şey olmuyor. Zıplayacaksın, hoplayacaksın, yürüyeceksin, biraz ağırlık kaldıracaksın. İşte ağırlık mı bağla-yacaksın, trambolinde mi zıplayacaksın, açık havada yalın ayak mı yürüyeceksin? Bunun böyle 45’ten sonra diş fırçalama rutini gibi hayatında olması lazım. Çünkü en çok buna cevap veriyor.

Kemik suyu kadar sebzeler de faydalı

Kemik suyu faydalı, sonuçta hazır amino asitleri... Kemik suyu dediğin şeyle kolajen destekleri arasında ne fark var? Bir tanesi büyük moleküllü, sen onu sindirerek yapacaksın, doğalını iç… Öbürü de hazırlanmış daha hızlı kullan diye. Mesela vitamin C... Vitamin C dediğin limondur değil mi? Yeşil yapraklı sebzeler... 

Bütün bunlar da kemiğin desteğidir aslında. Yaş ilerledikçe yemeklere daha çok limon suyu... Hem mide asidine de yarıyor. Vitamin C ve antioksidan sebzeler de kemiğin tırtıklanmasını azaltan bir şeydir vücutta. Kemikten bir şeyler çekiyorsun ya onu bir miktar azaltır. O yüzden sebze ağırlıklı beslenme de hayvansal gıda kadar kemiği korur. Kemik suyu kadar sebze de önemli.

Kolajeni ‘menopoz kolajeni’ diye ayrı bir yere koymak lâzım 

Kemikler için  kalsiyum ve vitamin D’yi hallederken kolajeni de düşünmemiz lazım. Bu konu niye önemli? Menopozdan sonra kemik için vitamin D, kemik için hareket, ne gerekiyorsa erkenden film çektirip o yola gidip gitmediğine bakmak gerekir... Sen cildin için yatırım yaparken gençsen bile ilerideki kemiği de bankalarsın, iyi bir yatırım yaparsın.

Menopozdan sonra “Ya ne yapacağım, güzellik değil de şu kemik işi” dediğinde de aklına, tip 1 kolajen içerdiği için sözde cilt için yapılıyor gibi olan kolajenler gelmeli. O yüzden kolajene ‘menopoz kolajeni’ diye ayrı bir konumlandırma lâzım. Çünkü menopozdan sonraki o hızlı gidişatta arkadan malzemeyi vermen gerekir. 
Çünkü menopozdan önce kemiği 10 hücre yıkıyorsa 10 hücre yapıyor. Sonra başlıyor; 10 hücre yıkıyorsa 7’si yapıyor, 10 hücre yıkıyorsa 3’ü yapıyor. Osteoporoz dediğin, yıkanların güçlerini çok iyi yapıp yapanların azalması. Zaten bu pakette geldiği için sen bari yapanlara malzemeyi daha düzgün, sağlam vermen lazım. İşte “Anneannem hep kemik suyu içerdi, sapasağlamdı kemikleri” konusunun konusudur bu yani… 

Osteoporozu düşene kadar fark etmiyoruz

Kemiği görmediğimiz için kemiklerimize dair bir farkındalığımız da yok. Yani işte düşene kadar ne kadar elek olduğunu fark etmiyoruz. Şimdi cildi görüyoruz mesela; yaşlandım, işte kaz ayağım çıktı, alnım kırıştı... Halbuki içeride de aslında onun izdüşümleri var ama biz onu görmediğimiz için farkındalığımız oluşmuyor.

Memeye sağlam bakmak yolu uzatıyor

Uzun yaşamak istiyoruz. Erken dönemde başımıza en çok ne gelebilir? Osteoporoz gelmez, değil mi? Bunama da gelmez. En çok meme gelebiliyor. Çünkü istatistik en yüksek. Dolayısıyla meme longevity’nin böyle drama, yani kötü piyangosunun en olasılığı olduğu için memeye sağlam bakmak yolu uzatıyor. Yol uzayacak da biz daha gideceğiz kemiği koruyacağız, kafayı koruyacağız. Sonra en son beyni koruyacağız. Yani yoldaki en majör engellerden biri olduğu için buradan başlayıp bunu yaparken de kemiğe, kasa yatırımı sürdüreceğiz. 

Kabızlık meme sağlığına zararlı

Meme sağlığı önemli... Elimizde ne var onu korumak için? Erken ultrasonunuzu çektirelim, muayenemizi yaptıralım, zamanı gelince mamografi, MR falan yaptıralım. Çünkü bir de elimizde yapabileceğimiz birtakım işte D vitamininin yüksek olması gibi; çünkü bütün kanserlere karşı koruyucu. Tamam, östrojenler işlerini yapacak ama bu her gün üretilen bir madde. Üretiliyor, sonra o günkü üretim karaciğerden çöpe atılacak, yenisi gelecek; sürekli üretiyoruz. Şimdi biz kandakine karışmıyoruz, onunla derdimiz yok. Fakat östrojeni günlük atarken karaci-ğere gidecek, oradan safraya gidecek, oradan bağırsağa gidecek. Yani östrojenin atılmış çöp kısmı, kullanmadığımız kısmının en son yeri bağırsak. 

Östrojenin çöp kısmı vücutta kalmamalı 

Memedeki östrojenin zararsız atılımını sağlamak için kabız olmamak gerekir... Kabızlık bence meme sağlığı için hiç iyi bir şey değil. Yani kronik kabızlıkta, en güzel östrojen atan mis karaciğerin olsa, atılmış çöp bağırsağın önünde dururken onlar geri geliyorlar aslında. Dolayısıyla fibrokistlerini artırıyor olup olmadığına dair bir soru işaretini masaya koymak gerekir. Lifli beslenirsin, fiber diye lif alırsın, magnezyum alırsın orası bir rahatlar. 

Karaciğer yağlanmasına dikkat etmeliyiz

Safra kesesinde taş, çamur varsa safra asidi düzenleyici haplar var doktorlar yazıyor, onu alabilirsin. Karaciğerde başka dertler varsa –yağlanması gibi ya da kişinin kendi şahsına özel genetik versiyonları- atılma yolunda bir problem olabilir.  Karaciğerden östrojeni böyle daha rahat atmak için brokolide mesela sülforafan diye bir şey var. Sülforafan anti-kanserdir, glutatyon öncüdür diye geçer. Dim diye bir molekül var, bunların hepsi dim kompleks diye geçiyor. O da östrojeni karaciğerden atarken sana gol atmadan atılmasını sağlıyor.

KADINLARDA SAÇ DÖKÜLME NEDENLERİ

Saç konusuna sadece saçın yani saç telinin ihtiyaçları olarak bakılınca; biotin tabii ki önemli ama kadınların saç sağlığı dibiyle de alâkalı. Tabii kökü değil, saçların kafa derisine tutunduğu bir yer var. Acaba burası yeterince güçlü mü? Ben saçı mesela cımbızla bir saçınızı falan koparınca ne oluyor? 

Orada bir yuvarlak sarı bir şeyle yuvasıyla çıkıyor. O yuvayı tutan şey ne? Oradaki deliğin derisinin etrafındaki sıkılık. Ya saçın derisinin saçın köklerini kavramasıyla ilgili bir sorun varsa diye masaya koymak lazım. Kadınlarda da zaten o çok oluyor…

Peki saç dibinin dertleri ne? Oraya oksijen ve kan gitmesi lâzım, orada bir besin olması lâzım. Hücreler böyle çalışıyor. Peki kafanın dibine niye oksijen gitmez? Demir eksikliği anemisinedeniyle gitmez. 
Düşük tansiyonun etkisi

Başka ne oraya şeyi göndermiyor, kanı ve besini? Düşük tansiyon… Beyne gitmeyen saçın dibine sence gidiyor mu? Yine aynı yere geldik. O zaman demek ki böyle duşta hafif ılık, hafif soğuk bir damarları açtı bir kapadı saç dibinin kanlanması için. Bunlar kadınlarda akla ilk gelmeyen şeyler oluyor bağlamak açısından. Hani düşük tansiyonla onu bağlamak literatür bilgisi değil ama mantıken anemi gibi çalışıyor vücut için.
Tiroit hormonları da önemli

Tabii hemen tiroit de akla geliyor. Tiroitte de biliyorsunuz genel tıpta 4’ün üstü TSH hormonu bir problemdir. Ama Longevity tıbbı genel referans aralıklarına değil ideal olana bakmak gerektiğini söylediği için ve ben de bir biyokimyacı olarak o rakamları iyi bilen biri olarak: 4 değil 2,5 ve 2,5’un daha da altı. Benimki 1,5 ise bu benim hem kanlanma hem metabolizma bakımından daha aktif bir sistemim olduğunu gösterir. Onu da nereden anlarsın yani tiroit geçmese bile; o mesela dökülmeye matlık eklendiyse... O zaman mesela selenyum almak burada tiroidi birazcık şöyle arkadan ittirir aslında. Çünkü T4’ü T3’e çevirir, T3 TSH’ı düşürür. Böyle bir destekle kendini toplamış olursun. Ayrıca çinko ve bakır desteği de lâzım.