4 milyon ton buğdayı çölün ortasında hasat ettiler ama faturası ağır oldu Sözcü Gazetesi

Suudi Arabistan’ın 1980’li yıllarda gıdada kendi kendine yeterlilik hedefiyle başlattığı çöl tarımı politikası, yer altı su rezervlerinin tükenme noktasına gelmesi üzerine yerini katı kısıtlamalara bıraktı. Yıllık yağış ortalamasının oldukça düşük olduğu ülkede, merkezi pivot sulama sistemleriyle yürütülen tarımsal faaliyetler, fosil su kaynaklarının azalması nedeniyle aşamalı olarak durduruldu.

1990'LARDA BUĞDAY İHRACATÇISI KONUMUNA GELDİ

Suudi Arabistan yönetimi, 1980’li yılların başında çöl arazilerini tarıma açma kararı aldı. Merkezî pivot sulama teknolojisinin devreye sokulmasıyla çöl zemininde dairesel yeşil tarım alanları oluşturuldu.

Bu politikalar sonucunda 1992 yılında 4,1 milyon tonluk buğday rekoltesine ulaşıldı. Topraklarının yüzde 95’inden fazlası kurak ve çöl ikliminde bulunan ülke, elde edilen bu üretim hacmiyle dönemin önde gelen buğday ihracatçıları arasına girdi.

YER ALTI SU KAYNAKLARINDA HIZLI ERİME

Tarımsal üretimde kullanılan suyun tamamına yakını, Arap Yarımadası’nın geçmiş dönemlerinden kalan ve kendini yenileme kapasitesi bulunmayan fosil akiferlerden temin edildi.

Resmi verilere göre 2010 yılı itibarıyla ülkede tüketilen toplam suyun yüzde 83’ü yer altı rezervlerinden sağlandı ve bu miktarın yüzde 92’si doğrudan tarım sektöründe harcandı. Yoğun kullanım sonucunda, bölgenin ana su kaynaklarından biri olan Saq-Disi akiferindeki artezyen seviyeleri 1983 yılı ölçümlerine kıyasla tamamen kurudu.

KOTA UYGULAMASI YAPILDI 

Yer altı kaynaklarının kritik seviyelere inmesi üzerine Riyad yönetimi 2007 yılında 335 sayılı kararnameyi yürürlüğe koydu. Kararname doğrultusunda, Tahıl Siloları ve Un Değirmenleri Teşkilatı (GSFMO) kayıtlı üreticilerin alım kotalarını her yıl yüzde 12,5 oranında düşürmeye başladı.

ABD Tarım Bakanlığı (USDA) Dış Tarım Servisi verilerine göre, 30 yılı aşkın süre yürütülen yerli buğday üretim programı 2015/16 sezonu itibarıyla resmen sonlandırıldı. Programın durdurulmasıyla birlikte ülkenin buğday ithalatı yıllık yaklaşık 3 milyon ton seviyesinde gerçekleşti. 2018 yılında iç piyasaya yönelik sınırlı üretim izni verilse de yıllık hasat 10 bin ton dolaylarında kaldı.

YEM BİTKİLERİNE YASAK VE ÜRETİMİN YURT DIŞINA KAYMASI

Su tasarrufu adımları kapsamında Suudi Arabistan makamları, yıllık 17 milyar metreküp su tükettiği belirlenen yeşil yem bitkisi ekimini 5 Kasım 2018 tarihi itibarıyla yasakladı. Söz konusu adımla yıllık 9 milyar metreküplük su tasarrufu hedeflendi.

Yasak kararının ardından bazı Suudi tarım şirketleri, yonca ve kaba yem ihtiyacını karşılamak amacıyla üretim faaliyetlerini Amerika Birleşik Devletleri’nin Arizona eyaletine taşıyarak buradan ithalat yapmaya başladı.

KASIM 2026 İTİBARIYLA YENİ DÖNEM

Suudi Arabistan Çevre, Su ve Tarım Bakanlığı’nın belirlediği takvim doğrultusunda, yenilenemeyen su kaynaklarını koruma programının devamı olarak çok yıllık yem bitkileri ekiminin 16 Kasım 2026 tarihi itibarıyla tamamen durdurulması öngörülüyor.