3I/ATLAS tan gelen radyo sinyali tespit edildi: Harvard profesörü uyardı

Güney Afrika Radyo Astronomi Gözlemevi’ne bağlı MeerKAT teleskobu, bir süre önce Güneş’in yakınından geçen 3I/ATLAS’tan doğal bir radyo sinyali tespit etti. Bu sinyalin bir iletişim frekansı olmadığı, doğrudan hidroksil (OH) moleküllerinden kaynaklanan doğal radyo emisyonu olduğu belirtildi. Tespit, şimdiye kadarki en güçlü kanıtlardan biri olarak 3I/ATLAS’ın doğal kökenli bir kuyruklu yıldız olduğunu ortaya koydu.

Araştırmacılar, sinyali The Astronomer’s Telegram’da yayımladıkları kısa bir bildiriyle duyurdu. Açıklamada MeerKAT’ın, 1.665 ve 1.667 megahertz frekanslarında tipik kuyruklu yıldız emisyonu olan OH emilim çizgilerini tespit ettiği bildirildi. Bu moleküllerin, kuyruklu yıldız Güneş’e yaklaştığında yüzeyindeki buzların süblimleşmesiyle ortaya çıktığı vurgulandı. Böylece 3I/ATLAS’ın tamamen doğal bir kuyruklu yıldız gibi davrandığı netleşti.

Bilim insanları, eğer 3I/ATLAS metalik bir uzay aracı olsaydı bu moleküllerin hiçbir şekilde gözlemlenemeyeceğini belirtti. Daha önceki başarısız tespit girişimleri nedeniyle bazı araştırmacılar cismin yapay olabileceğini iddia etmişti. Bu görüşü öne süren Harvard Üniversitesi’nden Avi Loeb de yeni verilerin ardından “doğal bir kuyruklu yıldız olma olasılığının çok güçlü olduğunu” kabul etti.

YILDIZLARARASI CİSİM OLARAK İLGİ ÇEKTİ

3I/ATLAS, Güneş Sistemi’ne dışarıdan geldiği kaydedilen üçüncü yıldızlararası gök cismi olarak bilim dünyasında büyük ilgi uyandırdı. 2017’de keşfedilen 1I/‘Oumuamua ve 2019’daki 2I/Borisov’un ardından kaydedilen bu üçüncü nesne, sıra dışı kimyasal ve fiziksel özellikleri nedeniyle merak konusu oldu.

Temmuz ayında Şili’nin Rio Hurtado bölgesindeki ATLAS teleskobuyla yapılan gözlemler, cismin yıldızlararası kökenini ilk kez doğrulamıştı.

Bilim insanlarının aktardığına göre 3I/ATLAS, Samanyolu’nun merkezi yakınlarından gelen açık yörüngeli bir rotada ilerliyordu ve Güneş Sistemi’nden geçerek geri dönmemek üzere yoluna devam edecekti. Eylül ayında Dünya’dan görüntü alanının dışına çıkan cisim, Güneş’e en yakın noktasını da 29 Ekim’de, yani doğrudan gözlemlenemediği bir dönemde geçmişti.

“7 MİLYAR YILDIR GALAKSİDE SEYAHAT EDİYOR OLABİLİR”

Belçika’daki Liege Üniversitesi’nden Prof. Emmanuel Jehin, 3I/ATLAS’ın olağanüstü kimyasal yapısına dikkat çekti. Jehin, “Bu kuyruklu yıldız, muhtemelen Güneş Sistemi’nden bile daha yaşlı ve 7 milyar yıldır galakside seyahat ediyor da olabilir” dedi.

Cismin karbonmonoksit ve karbondioksit açısından zengin yapısının “çok soğuk bir ortamdan” geldiğine işaret ettiğini belirten Jehin, 3I/ATLAS’ın Samanyolu’nun ‘kalın disk’ olarak bilinen ve çok yaşlı yıldızların bulunduğu bölgeden çıkmış olabileceğini söyledi.

Maryland Üniversitesi’nden araştırmacı Ye Quanzhi ise cismin “şu ana kadar bilinen en parlak yıldızlararası kuyruklu yıldız” olduğunu ifade etti. Quanzhi, 3I/ATLAS’ı “geldiği gezegen sistemine dair bilgi verecek bir elçi” olarak nitelendirdi.

KOMPLO TEORİLERİ VE AVİ LOEB TARTIŞMASI

3I/ATLAS’ın dikkat çeken özellikleri, bazı çevrelerde komplo teorilerini de körükledi. Harvard Üniversitesi Astronomi Bölümü’nden Prof. Avi Loeb, blog yazılarında ve röportajlarında cismin bir “uzay aracı” olabileceğini söylemişti.

Loeb, bir uzay aracının hızını değiştirmesi için en ideal zamanın Güneş’e en yakın konum olduğunu belirterek, 3I/ATLAS’ın tam bu sırada Dünya’dan gözlenememesini “gizli bir avantaj” olarak nitelendirdi. Ayrıca, kuyruklu yıldızın süblimleşen gazlarında yüksek miktarda nikel bulunmasının “teknolojik üretim izlenimi verdiğini” iddia etti. Ancak bu iddialar bilim çevrelerinde kabul görmedi.

Prof. Jehin, “Bunun bir kuyruklu yıldız olduğuna şüphe yok. Güneş Sistemi’ndeki diğer kuyruklu yıldızlara benziyor, sadece bazı ayırt edici özellikleri var. Hepsi bu” dedi.

Loeb’un hakemli çalışmaları olmadan medya üzerinden iddialarda bulunduğunu belirten Jehin, “Harvard’ın onu kovmak için neyi beklediğini merak ediyorum çünkü bilim insanlarının itibarını zedeliyor” ifadelerini kullandı.

Ye Quanzhi ise “Bana ilk günden beri doğal gibi görünüyor. Şimdiye kadar ‘Bu sıradan kuyruklu yıldız davranışıyla açıklanamaz’ dediğim hiçbir an olmadı” dedi.

ARALIK AYINDA YENİDEN GÖRÜŞ ALANINA GİRECEK

3I/ATLAS şu anda Dünya’dan görülemiyordu ancak aralık ayı ortasında yeniden teleskopların görüş alanına girmesi bekleniyordu. Prof. Jehin, parlaklığın artması halinde cisme dair izotopik ölçümlerin yapılabileceğini ve kökeni hakkında daha fazla bilgi elde edilebileceğini belirtti.

Araştırmacılar, kuyruklu yıldızın Güneş’e yaklaşırken yüzey tabakasının bir miktar kaybolabileceğini ve bu sayede kimyasal yapısının daha net incelenebileceğini söyledi.

Maryland Üniversitesi’nden Quanzhi, parlaklığın artması durumunda amatör gökbilimcilerin bile cismi gözlemleyebileceğini ifade etti. Quanzhi, “Nefesimizi tutup 3I/ATLAS’ın çılgınca bir şey yapıp yapmayacağını bekliyoruz ama o an gelene kadar bilemeyeceğiz” dedi.