32 milyon metreküp magma harekete geçti: 8,8 lik deprem 500 yıllık yanardağı uyandırmış Sözcü Gazetesi

Araştırmacılar, yıllara yayılan uydu verilerini inceleyerek yanardağın depremden önce belirgin bir hareketlilik göstermediğini belirledi. Ancak güçlü sarsıntının ardından yerin yaklaşık 6 kilometre altındaki magma sisteminde değişim başladı ve yaklaşık iki gün sonra magma yüzeye doğru ilerledi.

Exeter Üniversitesi'nden James Hickey liderliğindeki araştırma ekibi, 2016 ile 2025 yılları arasındaki uydu radar ölçümlerini mercek altına aldı. İncelemelerde, deprem öncesinde magma birikiminin tipik işaretlerinden biri olan yüzey şişmesine rastlanmadı. Tam tersine yanardağın bulunduğu alanın yılda yaklaşık 4 milimetre çöktüğü belirlendi.

Uydu ölçümleri aynı dönemde yanardağdan belirgin bir kükürt dioksit çıkışı da göstermedi. Yani yüzeyde, Krasheninnikov'un uzun süren sessizliğini sona erdirmeye hazırlandığını gösteren belirgin bir işaret bulunmuyordu.

Araştırmacıların dikkatini çeken değişim, 8,8 büyüklüğündeki Kamçatka depreminin ardından başladı. Yaklaşık iki gün sonra yanardağın çevresinde yalnızca beş saat içinde yaklaşık 4 büyüklüğünde 12 deprem kaydedildi. Uydu görüntüleri ise magmanın yer kabuğunda dikeye yakın bir çatlak açarak yukarı doğru ilerlediğini gösterdi.

Yeni araştırmaya göre yerin yaklaşık 6 kilometre altında gaz bakımından zengin bir magma haznesi bulunuyordu. Depremin ardından buradan yaklaşık 32 milyon metreküp magma yukarı doğru hareket ederek yer kabuğundaki çatlağa ilerledi. Bu hareketin başlamasından kısa süre sonra yanardağda patlama gerçekleşti.

Ancak bilim insanları, dev depremin yanardağı doğrudan kırarak patlattığını düşünmüyor. Yapılan hesaplamalarda depremin oluşturduğu kalıcı gerilim değişiminin tek başına magma haznesini parçalayacak kadar güçlü olmadığı görüldü. Bunun yerine uzun süren güçlü sarsıntıların, magmanın içerisindeki gaz kabarcıklarının oluşmasını ve büyümesini hızlandırmış olabileceği üzerinde duruluyor.

Basıncın giderek artmasıyla zaten hassas durumda bulunan magma sistemi kararsız hale gelmiş ve yanardağın yeniden harekete geçmesinin önü açılmış olabilir. Araştırmacılar bu durumu "gizli kritik durum" olarak tanımlıyor. Buna göre yüzeyde tamamen sakin görünen bazı yanardağların altında, dışarıdan fark edilemeyen ve büyük bir deprem gibi güçlü bir etkiyle harekete geçebilecek magma sistemleri bulunabilir.

James Hickey liderliğindeki araştırma, 2 Eylül 2026 tarihinde EarthArXiv'de yayımlandı.