20 yıl önce 5 TL ile sepet bunlarla doluydu Sözcü Gazetesi

Türk lirasındaki erime, günlük yaşamda en net şekilde market raflarında hissediliyor. 2005 yılında vatandaşın elindeki 5 TL ile dolu bir alışveriş sepeti hazırlamak mümkündü. Aradan geçen 20 yılda aynı banknotun değeri dramatik biçimde azaldı. Bugün, 5 TL ile yalnızca küçük bir bisküvi alınabiliyor.

2005 yılına ait fiyat verileri incelendiğinde, o dönemde 5 TL’nin ciddi bir alım gücü olduğu görülüyor. Büyük zincir marketlerde 5 TL ile 5 kilogram un, küp şeker ve sirke gibi birden fazla temel gıda ürünü alınabiliyordu. Hatta un miktarını azaltan bir tüketici, fındık kreması ve gofret gibi ürünleri de sepetine ekleyebiliyordu.

2010 yılına gelindiğinde fiyatlarda kısmi bir artış yaşansa da, 5 TL hâlâ iki konserve bakliyat ve bir şişe sirke almaya yetiyordu. 2015’te ise 5 TL, özellikle meyve-sebze reyonunda alım gücünü büyük ölçüde korudu. Bir kilogram muz, portakal ya da nar gibi ürün kombinasyonları hâlâ yapılabiliyordu.

Ancak 2020 itibarıyla tablo kökten değişti. Bu tarihte 5 TL ile ne fındık kreması ne de birkaç temel gıda almak mümkündü. Aynı miktar parayla yalnızca 420 gram tavuk baget ya da üç paket hazır makarna (noodle) alınabiliyordu.

Kasım 2025’e gelindiğinde ise 5 TL’nin gücü neredeyse sembolik hale geldi. Artık bu banknotla yalnızca düşük maliyetli tek bir bisküvi ya da benzeri küçük bir atıştırmalık alınabiliyor.

Ekonomim’den Özder Şeyda Uyanık’ın derlediği verilere göre, 2005 sonunda 5 TL’nin dolar karşılığı 3,7 dolardı. Bugün aynı para yalnızca 12 sente denk geliyor.

Altın cephesinde de tablo benzer. 29 Aralık 2005’te bir gram 22 ayar altının fiyatı 22,4 TL idi. O dönemde bir gram altın için yalnızca beş adet 5 TL yeterliydi. Kasım 2025 itibarıyla ise bir gram 22 ayar altın 5.820 TL’ye yükseldi. Yani artık bir gram altın alabilmek için tam 1.164 adet 5 TL’lik banknota ihtiyaç var.

Bir zamanlar mutfak alışverişinin küçük kahramanı olan 5 TL, bugün enflasyonun ve değer kaybının somut sembolüne dönüştü. Vatandaş için artık “cepte duran ama alım gücü kalmayan” bir banknot. Türk lirasındaki bu dramatik erime, ekonomik istikrarın kaybedilmesinin gündelik yaşamdaki en net göstergesi olarak öne çıkıyor.