18. yüzyıl Londra sında Osmanlı etkisinde bir centilmen kulübü

Osmanlı devletinin başkenti İstanbul, 18. yüzyılda dünyanın en kozmopolit şehirlerinden biriydi. Çok kültürlü bir nüfusun yanında dünyanın her yerinden gezgin, diplomat ve tüccarların da uğrak yeriydi.

Dönemin Londra'sında Osmanlı kültürü yalnızca kaftanlar, ferace ve yaşmaklarla, modaya değil sosyal hayata da etki etmişti.

Bunun en ilginç örneklerinden biri 1744'te kurulan Divan Club'dı (Divan Kulübü).

Bu dönemde İngiltere'de, adına "Gentlemen's Club" (Centilmenler Kulübü) denilen ve üst sınıf erkeklerin üye olduğu sosyal kulüpler bulunuyordu.

BBC Tükçe'nin sorularını yanıtlayan sanatçı ve araştırmacı Dr. Emre Aracı, genel anlamda İngiliz centilmen kulüplerinin köklerinin aslında 17. yüzyılda Londra'da açılmaya başlayan kahvehanelere uzandığını söylüyor ve ekliyor:

"Bu yeni sosyal mekanlar yalnızca entelektüel sohbetlerin ve siyasi tartışmaların odağı olmakla kalmamış, aynı zamanda Doğu'dan gelen Türk kahvesi kültürünün bir yansıması olarak ortaya çıkmıştır.

"Dolayısıyla İngiliz kulüp geleneğinin filizlenmesinde Osmanlı coğrafyasından gelen bu kahve ritüelinin ve Türkiye ile kurulan kültürel temasların payı inkar edilemez."

Adını Osmanlı'dan alan Divan Kulübü de, İngiliz aristokrasisinin Doğu'ya duyduğu merakın somut bir yansımasıydı.

Oryantalist ressam Jean-Étienne Liotard'ın tablosunda, Fransız Maria Adelaide Türk kıyafetleriyle resmedilmişti. 1753 tarihli bu eser, bu dönemin Osmanlı etkisini yansıtan resimlerden biri olarak bugün Floransa'da Uffizi Müzesi'nde sergileniyor.

Divan Kulübü'nü kim kurdu?

Aracı'nın anlatımına göre 4. Sandwich Kontu John Montagu (1718-1792), henüz 20 yaşındayken gemiyle İngiltere'den İstanbul'a gitti. Sultan I. Mahmud'un şehrinde birkaç ay yaşadı ve gözlemlerini kaleme aldı (A Voyage Round the Mediterranean- Akdeniz'de bir seyahat). İstanbul'da yaşarken hep Türk kılığında sokakları gezer, değişik kaftanlar içerisinde kendisini resmettirirdi.

Kendilerine "Vezir", "Paşa" unvanları verdiler

Lady Mary ve kadınların merakı

Christian Friedrich Zincke tablosunda, Leydi Mary Wortley Montagu Türk kıyafetleriyle.

Kısa soluklu oldu

Divan Club'ın toplantılarının yapıldığı St James's Street'teki Thatched House, 1700'ler.