Zorunlu maaş kesintisi içeren emeklilik modelinde işler karıştı Sözcü Gazetesi

Türkiye’nin emeklilik ve tasarruf politikaları, Orta Vadeli Plan (OVP) ve Cumhurbaşkanlığı Programları çerçevesinde şekillenmeye devam ediyor. Bu kapsamda uzun süredir gündemde olan Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi (TES), Otomatik Katılım Sistemi’nin (OKS) işveren katkısıyla ikinci basamak emeklilik modeline dönüştürülmesini hedefliyor.

SGK Uzmanı İsa Karakaş, Türkiye Gazetesi’ndeki değerlendirmesinde TES’in neden bugüne kadar hayata geçirilemediğini ve neden gelecekte de zor göründüğünü tüm boyutlarıyla ele aldı.

PLANLARDA VAR, HAYATTA YOK

Karakaş’ın aktardığına göre, TES uzun süredir resmi belgelerde yer almasına rağmen uygulamada bir türlü karşılık bulamadı. Sistemin çerçevesi OVP’de şu ifadelerle tanımlandı:

“Otomatik Katılım Sistemi (OKS)’nin işverenlerin de katkısı ile ikinci basamak emeklilik sistemine dönüşeceği Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi kurulacaktır. Bireysel Emeklilik Sistemi (BES)’ndeki standart emeklilik yatırım fonları, katılımcıların birikimleri için daha fazla katma değer üretecek şekilde yeniden tasarlanacaktır. OKS katılımcılarına BES’te yer alan emeklilik fonlarına erişim imkânı tanınacak, kesintilerin sadeleştirilmesini sağlayacak düzenlemeler yapılacak.”

Ancak tüm bu hedeflere rağmen OKS’nin TES’e dönüşümü bugüne kadar başlayamadı.

YENİ EMEKLİLİK MODELİNDE ERTELEME ZİNCİRİ

TES için ilk takvim 2024 sonbaharıydı. Ardından hedef 2025’e, son olarak da 2026 Cumhurbaşkanlığı Programı ile 2026 yılına ertelendi.

Karakaş’a göre bu durum, sistemin teknik değil ekonomik nedenlerle tıkandığını gösteriyor. 

2026 Programı’nda yeniden şu hedef yer aldı:

“OKS’nin işveren katkısını da içeren ikinci basamak emeklilik sistemine dönüşeceği Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi kurulacaktır”

Ancak kağıt üzerindeki bu hedefin sahada karşılığı bulunmuyor.

TASARRUF MODELİ Mİ, GERÇEKÇİ OLMAYAN BİR HAYAL Mİ?

Gelişmiş ülkelerde emeklilik fonları ekonominin temel taşı hâline gelirken, Türkiye’de düşük tasarruf oranları TES’in önündeki en büyük engellerden biri olarak öne çıkıyor.

Hükûmetin hedefi; devlet, işveren ve çalışan katkısıyla büyük bir fon oluşturmak. Ancak Karakaş’a göre OVP’de “tasarruf” başlığı altında sunulan bu modelin en büyük açmazı, bu yükü taşıyacak ekonomik gücün kalmaması.

AÇLIK SINIRININ ALTINDA YENİ KESİNTİ

TES’e yönelik en güçlü itiraz çalışanlardan geliyor. Rakamlar tabloyu net biçimde ortaya koyuyor:

Yeni Asgari Ücret: 28.075 TL

Açlık Sınırı: 31.224 TL

Gerçek: Asgari ücretli, açlık sınırının 3.149 TL altında yaşıyor

Mevcut prim yüküne eklenecek %3’lük TES kesintisiyle maaşlar 27.084 TL’ye düşecek. Çalışanların tepkisi ise Karakaş’ın aktardığı gibi net:

“Nefes alamıyoruz, bir kuruş bile eksiltemeyiz!”

TES yalnızca çalışanı değil, işvereni de doğrudan etkiliyor.

Mevcut tabloda:

-SGK ve işsizlik primi yükü: %37,75

-Ocak 2026 itibarıyla bu oran: %38,75

-TES ile birlikte toplam yük: %44,75’e çıkacak

-Üstelik imalat dışı sektörlerde prim teşviklerinin %5’ten %2’ye düşürülmesi de işveren maliyetlerini daha da artırıyor.

UZLAŞMA OLMADAN TES MÜMKÜN MÜ?

Karakaş’a göre TES’in önündeki en büyük engel sosyal uzlaşma eksikliği. 2003’ten bu yana gündemde olan kıdem tazminatının fona devri ve TES entegrasyonu, her seferinde işçi ve işverenin sert itirazlarıyla karşılaştı.

Bugün gelinen noktada ne çalışanın ne de işverenin yeni bir kesintiyi karşılayacak gücü bulunuyor. Hükûmetin de bu gerçeğin farkında olduğunu vurgulayan Karakaş, TES’in 2026’da bile hayata geçmesinin zor olduğunu belirtiyor.

“En iyi çözüm kanaatimce tamamlayıcı sistemden ziyade mevcut SGK emeklilik sisteminin katlanılan külfete göre adil ve sürdürülebilir hâle gelmesidir.”

Sonuç olarak, TES’in kaderi plan ve programlardan çok, vatandaşın cebindeki gerçeklerle belirlenecek gibi görünüyor. Aksi hâlde sistem, kayıt dışılığı artıran ve sosyal huzursuzluğu tetikleyen bir unsur olmaktan öteye geçemeyecek.