Zırhlı araçlar ve koruma ordusu yetmedi: Tuvaletleri bile özel koruma altında! Dünya liderlerinin biyolojik atıkları neden ülkelerine götürülüyor?

Dünyanın en güçlü liderleri için uygulanan bazı güvenlik protokolleri, kamuoyunda zaman zaman şaşkınlık yaratıyor. ABD Başkanı Donald Trump'ın Ankara'daki NATO Liderler Zirvesi ziyareti sırasında gündeme gelen özel tuvalet sistemi ve biyolojik atık protokolü de bunlardan biri. İlk bakışta sıra dışı görünen bu uygulamanın arkasında ise mantıklı bir sebep yatıyor.

LİDERLERİN ATIKLARI NEDEN GÜVENLİK KONUSU OLDU?

Bir liderin sağlık durumu yalnızca resmi açıklamalarla değil, biyolojik veriler üzerinden de analiz edilebiliyor. Bu nedenle bazı ülkelerde devlet başkanlarının sağlık durumuna ilişkin bilgiler ulusal güvenliği ilgilendiren veriler arasında değerlendiriliyor ve liderlerin yurt dışı ziyaretlerinde kullandıkları özel tuvalet sistemleri de güvenlik protokolünün bir parçası olarak uygulanıyor.

Donald Trump'ın Türkiye'deki NATO Liderler Zirvesi ziyareti sırasında da özel bir tuvalet sistemi kullanıldığı ve oluşan biyolojik atıkların ABD'ye geri götürüldüğü öne sürüldü. Uluslararası basında yer alan iddialara göre bu uygulamanın amacı, yabancı istihbarat servislerinin biyolojik materyaller üzerinden liderin sağlık durumu, kullandığı ilaçlar veya olası hastalıkları hakkında bilgi edinmesini engellemek.

DIŞKI ANALİZİ HANGİ BİLGİLERİ ORTAYA ÇIKARABİLİR?

Bilim insanlarına göre dışkı analizleri; kişinin sağlık durumu, beslenme düzeni ve bazı tedavi süreçleri hakkında önemli ipuçları sağlayabilir. Sindirim sistemi hastalıkları, bazı kanser türleri ve kullanılan bazı ilaçların izleri biyolojik örnekler üzerinden tespit edilebilir.

Özellikle bazı tedavilerde kullanılan ilaçların vücuttan atılım yolları incelenerek kişinin sağlık sürecine ilişkin bilgiler elde edilebilir. Bu nedenle bazı devletler, biyolojik materyallerin yabancı istihbarat servislerinin eline geçmesini önlemek amacıyla bu tür sıra dışı güvenlik önlemlerine başvuruyor.

Ancak uzmanlar, tek başına bir dışkı örneğinin bir kişinin genel sağlık tablosunu kesin olarak ortaya koyamayacağına da dikkat çekiyor. Doğru ve tam bir değerlendirme yapabilmek için her zaman ek klinik verilere ihtiyaç duyuluyor.

YALNIZCA ABD DEĞİL: PUTİN VE KİM JONG-UN DA AYNI YÖNTEMİ KULLANIYOR

Bu sıra dışı güvenlik önlemleri yalnızca ABD liderleriyle sınırlı değil. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in de yurt dışı ziyaretlerinde benzer bir protokolden yararlandığı; biyolojik atıklarının özel koruma ekipleri (FSO) tarafından muhafaza edilerek Moskova'ya geri götürüldüğü yönündeki iddialar uluslararası basında sıkça yer buluyor.

Benzer şekilde, Kuzey Kore lideri Kim Jong-un'un da Singapur ve Çin seyahatleri başta olmak üzere tüm yurt dışı ziyaretlerinde, zırhlı treni ve konvoyunda kişisel kullanımına özel, yoğun korunan tuvalet sistemleri taşıdığı belirtiliyor.

BU UYGULAMANIN KÖKENİ YILLAR ÖNCESİNE UZANIYOR

Biyolojik örnekler üzerinden bilgi edinme girişimlerinin geçmişi oldukça eskiye dayanıyor. Sovyetler Birliği lideri Josef Stalin'in, 1949 yılında Çin lideri Mao Zedong'un Sovyetler Birliği ziyareti sırasında özel düzeneklerle dışkı örnekleri toplattığı ve analiz ettirdiği iddia edilmişti.

Benzer girişimler ilerleyen yıllarda da gündeme geldi. 1999 yılında İsrail istihbarat teşkilatı Mossad'ın, dönemin Suriye lideri Hafız Esad'ın sağlık durumuna ilişkin bilgi edinmek amacıyla biyolojik örneklerine ulaşmaya çalıştığı iddia edildi.

Eski ABD Başkanı George W. Bush'un da 2006 yılında Avusturya ziyareti öncesinde kendi tuvalet sistemini beraberinde götürdüğü öne sürülmüştü. İddialara göre kullanılan sistem ve kişisel atıkların ABD'ye geri gönderilmesi, biyolojik bilgilerin korunması amacı taşıyordu.

BİLİM DÜNYASI BU UYGULAMALARI NASIL DEĞERLENDİRİYOR?

Bilim insanları, biyolojik analizlerin sağlık hakkında bazı bilgiler sağlayabildiğini ancak sonuçların sınırlı olduğunu belirtiyor. Covid-19 salgını sırasında atık su analizleri, virüsün toplum içindeki yayılımını takip etmek için kullanılmıştı.

Bireysel biyolojik örneklerde ise kesin sonuçlara ulaşmak için daha kapsamlı tıbbi değerlendirmeler gerekiyor. Buna rağmen dünya liderlerinin biyolojik verilerini korumaya yönelik bu sıra dışı uygulamalar, modern güvenlik anlayışının yalnızca fiziksel korumadan ibaret olmadığını gösteren dikkat çekici örnekler arasında yer alıyor.