Zincirlenerek gömülen 79 kişinin gizemi çözüldü Sözcü Gazetesi

Atina kıyısındaki Phaleron Mezar Alanı’nın “Esplanada” olarak bilinen bölümünde yer alan toplu mezar, 2016 yılında ortaya çıkarılmıştı. Mezarda üç sıra halinde gömülmüş 79 yetişkin erkeğin kalıntıları bulundu. İskeletlerin önemli bir bölümünün bileklerinde hâlâ demir prangaların bulunması, bu kişilerin kim olduğu ve neden bu şekilde öldürüldüğü konusunda yıllardır farklı görüşlerin ortaya atılmasına neden oldu.

Arizona State University’den Julianne R. Stamer liderliğindeki araştırma ekibi, toplu mezardaki 79 kişiden 66’sının diş minesinde bulunan stronsiyum izotoplarını analiz etti. Karşılaştırma yapabilmek için Phaleron’daki diğer mezarlardan çıkarılan 97 yetişkinin örnekleri de çalışmaya dahil edildi.

Stronsiyum, kayaçlardan toprağa, suya ve besinlere geçiyor. Çocukluk döneminde tüketilen su ve yiyecekler yoluyla vücuda alınan stronsiyumun kimyasal özellikleri diş minesinde korunabiliyor. Bu nedenle dişler, bir kişinin yaşamının ilk yıllarını hangi coğrafyada geçirdiğinin anlaşılmasında önemli ipuçları sağlıyor.

Sonuçlara göre incelenen 66 zincirli erkeğin yaklaşık yüzde 97’sinin değerleri Atina’nın da içinde bulunduğu Attika bölgesiyle uyumluydu. Yalnızca iki kişinin çocukluğunu başka bir bölgede geçirmiş olabileceğine dair işaretlere rastlandı. Phaleron’daki diğer 97 kişinin yaklaşık yüzde 96’sının da yerel kökenli olduğu belirlendi. Toplam 163 kişi arasında yerel olmadığı düşünülenlerin sayısı yalnızca yedide kaldı.

Elde edilen veriler, toplu mezardaki erkeklerin Atina’ya dışarıdan gelen bir askeri ya da siyasi grubun üyeleri olduğu yönündeki ihtimali zayıflatıyor. Zincirlenmiş erkeklerle mezarlıktaki diğer insanların çocukluk dönemlerine ait kimyasal izlerinin büyük ölçüde örtüşmesi, grubun yerel nüfusun bir parçası olduğunu gösteriyor. Araştırmacılara göre bu durum, erkeklerin ölümünün Attika içindeki siyasi veya toplumsal bir çatışmayla bağlantılı olabileceği ihtimalini güçlendiriyor.

Bununla birlikte araştırma, erkeklerin tam olarak kim olduğunu veya neden öldürüldüğünü kesin biçimde açıklamıyor. Stronsiyum analizi insanların çocukluk yıllarını geçirdiği bölge hakkında bilgi verirken siyasi konumlarını ya da ölüm nedenlerini ortaya koyamıyor. Bu nedenle Phaleron’daki 79 erkeğin hangi olayın ardından öldürüldüğü hâlâ araştırılıyor. Bulgular, en azından grubun büyük bölümünün yabancı olmadığına dair güçlü bir kanıt sunarak, olayın Arkaik dönem Atina’sındaki iç çatışmalarla ilişkili olabileceğine işaret ediyor.