Zelenski den üçüncü dünya savaşı mesajı: Çoktan başladı

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, Rusya işgalinin dördüncü yılında BBC Dış Haberler Editörü Jeremy Bowen’a konuştu. Hafta sonu Kiev’deki başkanlık sarayında gerçekleşen görüşmede Zelenskiy, Ukrayna'nın savaşı kaybetmeyeceğini ve zaferle bitireceğini ifade etti. Vladimir Putin'in talep ettiği ve Rusya'nın on binlerce askerini feda etmesine rağmen ele geçiremediği stratejik topraklardan Ukrayna'nın çekilmesini öngören bir ateşkes anlaşmasına kesinlikle karşı çıkan Zelenskiy, Putin'in Üçüncü Dünya Savaşı'nı çoktan başlattığını belirtti. Zelenskiy, Putin'e verilecek tek cevabın onu geri adıma zorlayacak yoğun askeri ve ekonomik baskı olduğunu vurgulayarak, "Putin'in bunu çoktan başlattığına inanıyorum. Soru şu ki, ne kadar toprak ele geçirebilecek ve onu nasıl durduracağız. Rusya dünyaya farklı bir yaşam biçimi dayatmak, insanların kendileri için seçtikleri yaşam biçimlerini değiştirmek istiyor" dedi.

Röportaj, Kiev'in merkezinde sıkı güvenlik önlemleriyle korunan yerleşkenin içindeki bir konferans salonunda gerçekleşti. Röportajda çoğunlukla Ukraynaca konuşan Zelenskiy'nin güvenliği titiz protokollerle sağlanıyor. BBC Editörü Bowen, Kiev'deki başkanlık binalarına giriş sürecinin kendi tecrübelerinde nadiren karşılaştığı bir seviyede olduğunu belirtirken, Rusya'nın hedefindeki bir lider için bu durumu olağan karşılıyor. Kariyerine eğlence sektöründe başlayan, 2006'da Ukrayna'da bir televizyon dans yarışmasını kazanan, bir televizyon komedisinde Ukrayna devlet başkanı rolünü canlandıran ve ardından gerçek hayatta bu göreve gelen Zelenskiy, görüşme boyunca dirençli bir profil çizdi.

Rusya'nın halihazırda elinde tuttuğu Donetsk'in doğu bölgesinin yüzde 20'si ile Herson ve Zaporijya'da daha fazla toprak talep etmesi karşısında Zelenskiy net bir tavır sergiliyor. Bowen'ın "Ateşkes olacaksa bu makul bir istek değil mi?" sorusuna Zelenskiy şu yanıtı veriyor: "Ben bunu farklı görüyorum. Bunu sadece toprak olarak görmüyorum. Bunu bir terk ediş olarak görüyorum. Pozisyonumuzu zayıflatmak, orada yaşayan yüz binlerce insanımızı terk etmek. Ben böyle görüyorum. Ve eminim ki bu 'geri çekilme' toplumumuzu bölecektir."

Bowen'ın, "Ama bu Putin'i tatmin edecekse, bu ödenebilecek bir bedel değil mi? Sizce onu tatmin eder mi?" sorusunu ise Zelenskiy, Avrupalı ortakların üç ila beş yıl süreceğini öngördüğü toparlanma sürecinin en fazla iki yıl alacağını belirterek yanıtlıyor: "Bu muhtemelen onu bir süreliğine tatmin eder. Bir ara vermeye ihtiyacı var. Ama toparladıktan sonra ki Avrupalı ortaklarımız bunun üç ila beş yıl sürebileceğini söylüyor. Bence en fazla iki yılda toparlar. Bundan sonra ne olacak? Bilmiyoruz, ama [savaşa] devam etmek isteyeceği bir gerçek."

Macaristan'dan Ukrayna'ya şartlı destek

ABD Başkanı Donald Trump'ın Cenevre'deki son ateşkes görüşmelerinin arifesinde kullandığı "Ukrayna masaya çabuk oturmalı" ifadesi, ABD'nin Ukrayna üzerindeki baskısını somutlaştırıyor. Batılı diplomatlar, Trump'ın önümüzdeki yazdan önce bir anlaşma sağlanabilmesi için Putin'in toprak tavizi taleplerinin Ukrayna tarafından kabul edilmesini anahtar olarak gördüğüne işaret ediyor. Beyaz Saray dışındaki birçok uzmanın Ukrayna'nın savaşı kazanamayacağı ve taviz vermezse kaybedeceği yönündeki görüşleri üzerine Zelenskiy, Bowen'a "Şu anda neredesiniz?" diye sorarak, "Bugün Kiev'desiniz, vatanımızın başkentindesiniz, Ukrayna'dasınız. Bunun için minnettarım. Kaybedecek miyiz? Elbette hayır, çünkü Ukrayna'nın bağımsızlığı için savaşıyoruz" diyor.

Zelenskiy için zafer, Ukraynalıların normal hayatlarına dönmesi ve katliamın sona ermesi anlamına gelirken, küresel tehdide de dikkat çekiyor: "Bugün Putin'i durdurmanın ve Ukrayna'yı işgal etmesini engellemenin tüm dünya için bir zafer olduğuna inanıyorum. Çünkü Putin Ukrayna'da durmayacak."

Tüm toprakları geri almanın şu an için maliyetli olacağını belirten Zelenskiy, "Bu olacak. Bu kesinlikle açık. Sadece zaman meselesi. Bunu bugün yapmak, çok sayıda insanı, milyonlarca insanı, kaybetmek anlamına gelir. Çünkü [Rus] ordusu büyük ve böylesi bir adımın maliyetinin farkındayız. [Böylesi bir adımda] Yeterli insan gücünüz olmaz ve onları kaybederdiniz. Ve insanlar olmadan toprak ne anlama gelir? Dürüst olmak gerekirse, hiçbir şey" ifadelerini kullanıyor.

Silah eksikliğine de vurgu yapan lider, "Ayrıca yeterli silahımız da yok. Bu sadece bize değil, ortaklarımıza da bağlı. Dolayısıyla şu an için bu mümkün değil, ancak 1991'deki [Ukrayna'nın bağımsızlığını ilan ettiği ve Sovyetler Birliği'nin nihai çöküşünü tetikleyen yıl] sınırlara geri dönmek, şüphesiz ki sadece bir zafer değil, aynı zamanda hukuka uygun olandır. Ukrayna'nın zaferi, bağımsızlığımızın korunması olacaktır ve tüm dünya için hukukun zaferi, tüm topraklarımızın geri verilmesidir" diyor.

Zelenskiy'nin bir yıl önce Beyaz Saray'a yaptığı ve üst düzey bir Batılı diplomatın planlı bir "diplomatik saldırı" olarak tanımladığı ziyaret, Donald Trump ve Başkan Yardımcısı JD Vance ile tartışmalara sahne olmuştu. Milyonlarca kişinin izlediği bu tartışmada, ikinci kez başkanlık koltuğuna oturan Trump, Joe Biden dönemindeki desteğin sona erdiğinin sinyalini verirken, Başkan Yardımcısı Vance de NATO'nun gücü hakkındaki eleştirilerini dile getirip Washington'a dönmüştü. İngiltere Ulusal Güvenlik Danışmanı Jonathan Powell'ın da aralarında bulunduğu isimlerden destek aldığı belirtilen Zelenskiy, Trump ile kamuoyu önünde çatışmaktan kaçınsa da Trump yönetimi Ukrayna'ya yapılan askeri yardımları neredeyse tamamen durdurdu. Buna karşın Washington Kiev'e hayati istihbarat sağlamaya devam ediyor ve Avrupa ülkeleri Ukrayna için ABD'den milyarlarca dolarlık silah satın alıyor.

Trump'ın, Putin'in söylemleriyle örtüşen şekilde Zelenskiy'i "savaşı başlatan bir diktatör" olmakla suçlaması üzerine Zelenskiy gülerek, "Ben diktatör değilim ve savaşı ben başlatmadım, hepsi bu" yanıtını veriyor.

Trump'tan alınacak bir güvenlik garantisi sözüne güvenip güvenemeyeceği sorusuna ise Zelenskiy, kurumların kalıcılığına dikkat çekerek şu cevabı veriyor: "Sadece Başkan Trump'tan değil, Amerika'dan bahsediyoruz. Hepimiz uygun süreler için başkanız. Örneğin 30 yıl için garanti istiyoruz. Siyasi elitler değişir, liderler değişir. Kongre'de oylanacaklar, bunun bir nedeni var. Kongre gerekli çünkü başkanlar değişir, ama kurumlar kalır."

Macaristan, Ukrayna'ya yakıt sevkiyatını durdurdu

ABD yönetimi, yaz aylarında Ukrayna'da genel seçim yapılmasını talep ediyor. Bu talep, Rusya'nın Zelenskiy'nin "gayrimeşru bir başkan olduğu" yönündeki propagandasıyla paralellik taşıyor. Trump'ın 2000 yılından bu yana Rusya'yı yöneten Putin'den hiçbir zaman seçim talep etmemiş olması ise göze çarpıyor. Zelenskiy, ABD'nin güvenlik garantilerini sağlaması halinde seçim talebini değerlendirebileceğini, ancak kendisinin tekrar aday olup olmayacağına henüz karar vermediğini belirterek "Aday olabilirim de olmayabilirim de" diyor.

2024'te yapılması planlanan ancak sıkıyönetim nedeniyle ertelenen seçimlerin yasa değişikliğiyle teknik olarak mümkün olduğunu söyleyen Zelenskiy, milyonlarca Ukraynalının mülteci olduğu ve toprakların önemli bir bölümünün işgal altında bulunduğu bir ortamda seçim yapmanın potansiyel sorunlarına değiniyor. Zelenskiy, Batılı ortaklarına şu sözlerle seslendiğini aktarıyor:

"Eğer bu savaşı bitirmenin bir koşuluysa, yapalım. 'Dürüst olmak gerekirse, sürekli seçim konusunu gündeme getiriyorsunuz' dedim. Ortaklarımıza, 'Bir şeye karar vermeniz gerekiyor: Benden kurtulmak mı istiyorsunuz yoksa seçim yapmak mı? Eğer seçim yapmak istiyorsanız (şu anda bile bana dürüstçe söylemeye hazır olmasanız bile), o zaman bu seçimleri dürüstçe yapın. Her şeyden önce, Ukrayna halkının tanıyacağı şekilde yapın. Ve siz de bunların meşru seçimler olduğunu kabul etmelisiniz."

Hükümeti 2025 sonbaharında en yakın danışmanının ayrılmasına yol açan bir yolsuzluk skandalıyla sarsılmasına rağmen Zelenskiy, kurduğu yeni ekiple birlikte Batı Avrupa'daki çoğu liderin hayal edemeyeceği kadar yüksek bir kamuoyu desteğine sahip olmaya devam ediyor. Ancak müttefiklerinden daha fazla ve daha iyi silah talep etmesi zaman zaman gerilime neden oluyor. Bir yıl önce Trump ve Vance tarafından Oval Ofis'te "yeterince minnettar olmamakla" suçlanan Zelenskiy'nin talep listesindeki son madde olan "Patriot füzeleri de dahil Amerikan hava savunma silahlarını lisans altında üretme izni" müttefikler tarafından onaylanmış değil.

Zelenskiy bu çelişkiyi şu sözlerle dile getiriyor: "Bugünkü konu hava savunması. Bu en zor sorun. Ne yazık ki, ortaklarımız hala bize örneğin Patriot veya hali hazırda kullandığımız füzeleri kendimiz üretmemiz için lisans vermiyorlar. Şimdiye kadar bu konuda başarı elde edemedik."Bowen'ın "Neden bunu yapmıyorlar?" sorusuna ise "Bilmiyorum. Cevabım yok" diyerek karşılık veriyor.

Röportajın sonunda Ukraynacadan İngilizceye geçen Zelenskiy, savaşın daha uzun sürecek bir döneme girip girmediği sorusuna, "Hayır, hayır, hayır, iki paralel yol var. Rusya ile değil, birçok liderle satranç oynuyorsunuz. Tek bir doğru yol yok. Birçok paralel adım, paralel yön seçmeniz gerekiyor. Ve bence bu paralel yollardan biri başarıyı getirecek. Bizim için başarı, Putin'i durdurmaktır" diyor.

Bowen'ın, Putin'in büyük bir baskı altında kalmadıkça savaşı bitirmeyeceği yönündeki yorumuna ise Zelenskiy, "Evet ve hayır. Göreceğiz. Evet ve hayır. İstemiyor, ama istememesi istemeyeceği anlamına gelmez. Tanrı korusun. Tanrı korusun, başarılı olacağız. Teşekkür ederim" sözleriyle yanıt veriyor. Görüşme, fotoğraf çekimi ve BBC ekibiyle tokalaşmanın ardından Zelenskiy'nin odadan çıkmasıyla son buluyor.