Zamanaşımına sokulan Hayata Dönüş Katliamı davasında gerekçeli karar: 25 yılda davanın bitirilmemesi açıklanmadı, operasyonun gerekçeleri sıralandı

2000 yılında Bayrampaşa Cezaevi’nde F tipi cezaevlerinin açılması için düzenlenen, 12 kişinin hayatını kaybettiği ve 29 kişinin de yaralandığı zamanaşımına uğrayan “Hayata Dönüş Katliamı” davasında mahkeme gerekçeli kararını hazırladı. Mahkeme, gerekçeli kararında, davanın geçen 25 yılda neden bitirilemediğini ve zamanaşımına girdiğini açıklamadı. Kararda, operasyonun nedenleri sıralandı. Operasyonun, ölüm orucu ve açlık grevi eylemlerinin bitirilmemesi ve kişilerin iradesi dışında örgüt liderlerinin baskısıyla eylemlerin sürdürüldüğü gerekçeleriyle yapıldığı belirtildi. Türkiye genelinde 20 cezaevine operasyonların eşzamanlı düzenlenmesine rağmen Bayrampaşa operasyonunun cezaevi müdürünün talebi ve İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı’nın talimatıyla yapıldığı belirtildi. Karara savcılığın itiraz etmesi üzerine dosya istinaf mahkemesine taşındı.

19-22 Aralık 2000’de, 20 cezaevine, 14 Aralık 2000 tarihli “Cezaevleri Müdahale Harekât Emri No:1” başlıklı üst müdahale emri uyarınca operasyon düzenlendi. Bu cezaevlerinden biri olan Bayrampaşa Cezaevi’nde 12 kişi hayatını kaybetti, 29 kişi yaralandı. Tarihe "Hayata Dönüş Katliamı" olarak geçen operasyonun Bayrampaşa Cezaevi ayağıyla ilgili ilk dava, operasyondan 10 yıl sonra 2010'da açılabildi. 37 er ve 2 astsubay hakkında hazırlanan iddianameyle, 15 yıl boyunca yargılama yapıldı. Zaman aşımı nedeniyle düşme kararı veren Bakırköy 13. Ağır Ceza Mahkemesi, gerekçeli kararını düzenledi.

Zamanaşımı kararı verilen dosyada mahkeme gerekçesini şöyle düzenledi:

“Tutuklu ve hükümlülerin eylemlerinde ısrarcı olmaları üzerine operasyon yapıldı”

Cezaevlerinde yapılan açlık grevlerini anlatan mahkeme şu ifadeleri kullandı:

“Ülke genelinde F Tipi Ceza İnfaz Kurumlarının faaliyete geçirilmesinin gündeme gelmesi üzerine bu ceza infaz kurumlarının faaliyete geçirilmesini protesto etmek, engellemek ve bu kurumlara nakilleri önlemek amacıyla İstanbul Bayrampaşa Kapalı Ceza İnfaz Kurumu C Blokta tutuklu veya hükümlü olarak kalan maktul ve müştekilerin 26 Ekim 2000 tarihinden itibaren kurum idaresine verdikleri bildirilerle çeşitli sebepleri ileri sürerek açlık grevi ve ölüm orucu başlattıkları, kamuoyunda bu eylemlerin iradi olmadığı, örgüt liderlerinin baskısı ile başlatıldığı yönünde ciddi iddiaların bulunması üzerine, tutuklu veya hükümlü bazı mağdurların kurtarılması için müdahalede bulunulduğu, Adalet Bakanlığı talimatları doğrultusunda Türkiye Büyük Millet Meclisi İnsan Hakları Komisyonu üyeleri, bazı milletvekilleri, çeşitli sivil toplum örgütü mensupları, baro temsilcileri, çeşitli gazeteci ve yazarların tutuklu ve hükümlülerin kaldıkları koğuşlara girilerek açlık grevleri ve ölüm orucu eylemlerinden vazgeçmeleri hususunda görüşmeler yapıldığı, ancak tutuklu ve hükümlülerin eylemlerinde ısrarcı olmaları üzerine kurum müdürlüğünün talebi ve İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı'nın uygun görüşü ile İstanbul Jandarma Bölge Komutanlığı'nın yönetiminde eylemlere müdahale gerçekleştirildiği, Hayata Dönüş operasyonu ismi verilen ve 19 Aralık 2000 günü saat 05.00 - 21.00 arasında gerçekleştirilen bu müdahale sonucunda çıkan yangınlar ve ateşli silahla 12 kişinin hayatını kaybettiği çok sayıda kişinin de yaralandığı olayla ilgili Mahkememize ve birleşen İstanbul 10. Ağır Ceza Mahkemesi'nin 2015/144 Esas sayılı dosyasında”

Yargıtay’ın bozduğu beraat kararı nedeniyle yeniden yargılanan kişiler hakkında da düşme kararı verildi

Mahkeme, Ümraniye Cezaevi’ne de yapılan operasyon sonucunda beraat eden, ancak Yargıtay’ın bozması sonucu yeniden yargılanan jandarma erleri hakkında düşme kararında şöyle dedi:

“Sanıkların üzerine atılı 19/12/2000 tarihli İstanbul Bayrampaşa Kapalı Ceza İnfaz Kurumu'nda yapılan operasyon sırasında meydana geldiği iddia olunun suçlarla ilgili olarak aynı tarihte aynı operasyon kapsamında İstanbul Ümraniye Kapalı Cezaevinde meydana gelen olaylar nedeniyle İstanbul Anadolu 6. Ağır Ceza Mahkemesi'nin 2004/175 Esas ve 2019/393 Karar sayılı dosyasında yapılan yargılama sonunda sanıklar hakkında verilen beraat kararlarının temyiz kanun yolu incelemesi neticesinde Yargıtay 1. Ceza Dairesi'nin 12/02/2024 tarihli 2023/2823 Esas ve 2024/888 Karar sayılı ilamı ile bozularak 765 Sayılı eski TCK 102/2 ve 104. maddeleri uyarınca dava zamanaşımı nedeniyle ayrı ayrı düşmesine dair oybirliği ile karar verilmiş olduğu anlaşılmıştır.”

Mahkeme suçlamanın “zamanaşımına tabii olması” gerekçesiyle düşmesine kararı verdi

Zamanaşımına bağlı olduğu gerekçesiyle dosyanın oy birliği ile düşmesine karar veren mahkeme, şu ifadeleri kullandı:

“Sanıklar üzerine atılı Faili Belli Olmayacak Şekilde Kasten Adam Öldürme suçu bakımından yapılan değerlendirmede: Suç tarihinde yürürlükte olan ve sanıklar lehine hükümler içerdiği anlaşılan 765 sayılı eski TCK 448/1. maddesinde yaptırıma bağlanan suçun 24 seneden 30 seneye kadar ağır hapis gerektiren bir suç olması nedeniyle aynı kanunun 102/4 ve 104/2. maddeleri uyarınca 22 yıl 6 aylık asli ve tali dava zamanaşımına tabi suç olduğu ve böylece dava zamanaşımının 19 Haziran 2023 tarihi itibariyle dolmuş olduğu anlaşılmakla bu suçtan açılan kamu davalarının dava zamanaşımı nedeniyle ayrı ayrı düşürülmesine dair oybirliği ile karar verilmiştir.

 Sanıklar üzerine atılı Faili Belli Olmayacak Şekilde Kasten Adam Öldürmeye Teşebbüs suçu bakımından yapılan değerlendirmede: Suç tarihinde yürürlükte olan ve sanıklar lehine hükümler içerdiği anlaşılan 765 sayılı eski TCK 448/1. maddesinde yaptırıma bağlanan suçun 24 seneden 30 seneye kadar ağır hapis gerektiren bir suç olması nedeniyle aynı kanunun 102/4 ve 104/2. maddeleri uyarınca 22 yıl 6 aylık asli ve tali dava zamanaşımına tabi suç olduğu ve böylece dava zamanaşımının 19 Haziran 2023 tarihi itibariyle dolmuş olduğu anlaşılmakla bu suçtan açılan kamu davalarının dava zamanaşımı nedeniyle ayrı ayrı düşürülmesine dair oybirliği ile karar verilmiştir.”