Zaman onlara işlemiyor: İşte yaşlanmayı adeta unutan canlı türleri

Kimi canlılar yaşlanmıyor, kimi kendini sürekli yeniliyor. Hidralar, dev kaplumbağalar ve Grönland köpekbalıkları… Doğa, adeta ölümün kurallarını yeniden yazıyor.

NEREDEYSE ÖLÜMSÜZ OLAN, HİÇ YAŞLANMAYAN CANLILAR

DOĞANIN ZAMANLA DANS EDEN GİZEMLİ VARLIKLARI

Zaman herkes için acımasız işler… ama bazı canlılar için değil! Bilim insanları, doğada yaşlanmayan ya da neredeyse ölümsüz sayılabilecek bazı türler olduğunu keşfetti. Bu canlılar, biyolojik yaşlanmayı durdurabilen, hatta tersine çevirebilen olağanüstü mekanizmalara sahip. İşte doğanın zamana meydan okuyan mucizeleri...

TURRITOPSIS DOHRNII — ÖLÜMSÜZ DENİZANASI

Bilim dünyasında “ölümsüz denizanası” olarak bilinen Turritopsis dohrnii, Akdeniz’in sıcak sularında yaşayan minik bir tür. Bu canlı, yaşlanmaya başladığında benzersiz bir şekilde hücrelerini yeniden programlayarak genç haline geri dönebiliyor! Kısacası, yaşlanınca “reset” atıyor.

Bilim insanları bu sürece transdiferansiyasyon diyor — hücrelerin kendini farklı hücre türlerine dönüştürmesi.Teoride bu süreç sonsuza dek devam edebilir, yani bu denizanası “biyolojik olarak ölümsüz”.

DEV KAPLUMBAĞALAR — YAVAŞ YAŞAYAN EFSANELER

Galapagos Adaları’nın dev kaplumbağaları, 150 yılı aşkın ömürleriyle rekor kırıyor. Ama onları asıl özel kılan şey, yaşlandıkça ölme olasılıklarının artmaması.

Birçok canlıda yaş arttıkça ölüm riski de yükselir; ancak kaplumbağalar için bu kural geçerli değil. Onlarda hücre yenilenmesi çok yavaş, ancak sürekli devam ediyor. Adeta doğanın “zamanla dost” canlıları.

GRÖNLAND KÖPEKBALIĞI — 400 YILLIK GİZEM

Kuzey Kutbu’nun derin sularında yaşayan Grönland köpekbalığı, bilinen en uzun ömürlü omurgalı. Bilimsel ölçümlere göre bazı bireyler 400 yıla kadar yaşayabiliyor! Göz merceklerinde yapılan karbon-14 analizleri, bu devlerin 1600’lü yıllarda doğmuş olabileceğini gösteriyor.

Onların sırrı mı? Aşırı soğuk sular, yavaş metabolizma ve mükemmel DNA onarım sistemi.

TATLISU HİDRASI — SONSUZ YENİLENME GÜCÜ

Laboratuvar ortamında yapılan deneylerde hidraların yaşlanmadığı, hatta ölümsüz olduğu görüldü. Bu mikroskobik tatlısu canlısı, vücudundaki hasarlı hücreleri sürekli olarak yenileriyle değiştiriyor. Yani onun için yaşlanma, sadece bir “kavram”.

Bilim insanları hidranın genetik yapısında, ölümsüzlüğün biyolojik kodlarını çözmeye çalışıyor.

BİLİM NE DİYOR?

Bu canlılar gerçekten “ölümsüz” mü?

Aslında hayır. Kazalar, hastalıklar veya yırtıcılar onları öldürebiliyor. Ancak biyolojik yaşlanma süreci durduğu için, teorik olarak “yaşlılıktan ölmek” onlara yabancı bir kavram.

Görsel Kaynak: shutterstock