Yunanistan’da 1,5 Milyar Euro luk ‘enerji turizmi

Yunanistan'da son dönemde sıklıkla dile getirilen bir terim var: Enerji turizmi. Ama bu turizm sandığınız gibi değil...

Yunanistan'da yaklaşık 3 milyar euroya ulaşan elektrik borçlarının önemli bir bölümünde, yıllardır tartışılan bir sorun öne çıkıyor: Enerji turizmi.

Yunan medyasında yer alan haberlere göre bazı aboneler, bir elektrik şirketine olan borçlarını geride bırakıp başka bir tedarikçiye geçerken bu yöntemi tekrar tekrar kullandı. Yunanistan’da 2025 sonu itibarıyla 2,975 milyar euroya ulaşan vadesi geçmiş elektrik borçlarının 1,525 milyar euroluk bölümünü, artık borcun oluştuğu şirketin müşterisi olmayan tüketicilerin borçları oluşturdu.

Başka bir ifadeyle, elektrik sektöründeki toplam vadesi geçmiş alacakların yarısından fazlası eski müşterilerden kaynaklanıyor. Yunanistan’da 'enerji turizmi' olarak adlandırılan bu durum, yalnızca enerji şirketlerinin bilançolarında büyüyen bir tahsilat riski yaratmakla kalmadı; sektörün hesaplamalarına göre ortaya çıkan maliyetin bir bölümü, faturalarını düzenli ödeyen tüketicilerin tarifelerine de yansıdı.

ELEKTRİK BORCU VE TÜKETİMİ

RAAEY verilerine göre vadesi geçmiş elektrik borçlarının yaklaşık 2,13 milyar euroluk bölümü düşük gerilim segmentinde bulunuyor. Hanehalklarının yanı sıra küçük işletmelerin de yer aldığı bu segment, toplam borcun yaklaşık yüzde 72’sine karşılık geliyor.

Borç stoku 2024’te yaklaşık 3,39 milyar euro ile daha yüksek bir seviyedeydi. 2025’teki gerilemeye rağmen mevcut tutar, 2023’te kaydedilen yaklaşık 2,42 milyar euroluk seviyenin hâlâ yaklaşık yüzde 23 üzerinde bulunuyor.

YENİ KURALLAR

Atina ise yıllardır tartışılan bu yasal boşluğa karşı beklenen adımı attı. Yunanistan Çevre ve Enerji Bakanlığı, Elektrik Tedarik Kanunu'nu değiştiren düzenlemeyi 20 Ağustos'ta imzaladı. Yeni sistem, kararın Resmî Gazete'de yayımlanmasının ardından yürürlüğe girecek.

Yeni düzenlemeyle, borç bırakarak tedarikçi değiştirmeyi alışkanlık haline getiren abonelerin şirketler arasında serbestçe geçiş yapmasının önüne geçilmesi hedefleniyor.

Bu düzenleme, ilk kez vadesi geçmiş borçları işaretleme sistemi olarak bilinen bir sistemi getiriyor . Bu sistem sayesinde, tedarik şirketleri, HEDNO'ya ödenmemiş borcu olan tüketicileri bildirebilecek. Sağlayıcı değiştirme yasağı ilk uyarı ile tetiklenmeyecektir. Ancak, bir tüketici üç uyarı biriktirdiğinde, borçlarını tamamen ödeyerek veya bir anlaşma yoluyla kapatana kadar başka bir şirkete geçiş yapamayacaktır. Bu şekilde bakanlık, tüketicilerin tedarikçi değiştirme hakkını tamamen ortadan kaldırmadan, mevcut çerçevenin ana "açık noktalarından" birini kapatmaya çalışıyor.

ÖDEME SORUNU BİTMEDİ

Borç stokundaki yüksek seviye, Yunan elektrik piyasasındaki bir başka çelişkiye de işaret ediyor.

Eurostat verilerine göre Yunanistan’da hanelerin ödediği ortalama elektrik fiyatı 2025’in ilk yarısında kilovatsaat başına 0,2263 euro seviyesindeydi. Aynı dönemde AB ortalaması yaklaşık 0,288 euro/kWh oldu. Başka bir ifadeyle Yunan hanelerinin nominal elektrik fiyatı Avrupa ortalamasının altında kalmasına rağmen, ödeme güçlüğü sorunu ortadan kalkmadı.

Avrupa Komisyonu’nun 2026 Yunanistan değerlendirmesi de bu ayrışmaya dikkat çekiyor. Hane elektrik fiyatları AB ortalamasının altında seyrederken, sanayi tüketicilerinin elektrik maliyeti 2025’in ilk yarısında 182 euro/MWh ile 164 euro/MWh olan AB ortalamasının üzerinde gerçekleşti.

Komisyon ayrıca Yunanistan’ın 2025 ortalama toptan elektrik fiyatını 104 euro/MWh olarak verirken AB ortalamasını 85 euro/MWh olarak hesaplıyor. Komisyon'a göre hane elektrik fiyatlarının AB ortalamasının altında kalmasında kamu destekleri de rol oynarken, doğalgaza bağımlılık, sınırlı esneklik ve interkonneksiyon kapasitesi Yunanistan'ın toptan elektrik fiyatlarını AB ortalamasının üzerinde tutmaya devam ediyor.

'ENERJİ TURİZMİ'NE FRENDE KRİTİK NOKTA

Atina’nın önündeki en kritik konu ise borcunu ödeyemeyen tüketici ile borç bırakmayı sistematik bir strateji haline getiren tüketiciyi birbirinden ayırmak. Çünkü Yunanistan’ın yaklaşık 3 milyar euroluk elektrik borcu yalnızca piyasa boşluklarından yararlanan tüketiciler üzerinden açıklanabilecek bir sorun değil.

Eurostat verilerine göre 2024’te Yunanistan nüfusunun yüzde 19’u evini yeterince sıcak tutamadığını bildirdi. Yunanistan bu oranla, Bulgaristan ile birlikte Avrupa Birliği’nde en yüksek seviyeyi kaydetti. AB ortalaması ise yüzde 9,2 oldu.

Mortgage veya kira ödemelerinin yanı sıra temel hizmet faturaları ve taksitli ödemelerdeki gecikmeleri kapsayan daha geniş Eurostat göstergesinde ise Yunanistan’da nüfusun yüzde 42,8’i 2024 yılında en az bir ödeme gecikmesinin bulunduğu hanelerde yaşıyordu. Bu oran da AB’deki en yüksek seviyeyi oluşturdu.

Bu nedenle yeni sistem tüketicinin sağlayıcı değiştirme hakkını tamamen kaldırmak yerine, tekrar eden borç davranışını hedefliyor.

Yunanistan’da “savunmasız tüketici” statüsündeki haneler için mevcut korumalar da devam ediyor. Bu gruptaki tüketicilere daha uzun ödeme süreleri ve faizsiz taksit imkanı sağlanırken, yazın temmuz-ağustos ve kışın kasım-mart dönemlerinde borç nedeniyle elektrik kesintisine yönelik ek sınırlamalar uygulanıyor.

Atina’nın yeni düzenlemesi böylece iki hedef arasında denge arıyor: Bir tarafta serbestleşmiş elektrik piyasasının temel unsurlarından biri olan tüketicinin şirket seçme hakkı, diğer tarafta ise yaklaşık 3 milyar euroluk tahsil edilemeyen alacağın tedarikçiler ve düzenli ödeme yapan tüketiciler üzerinde yarattığı maliyet.

Yunan elektrik piyasası açısından “enerji turizmi” tartışmasının bundan sonraki aşamasını ise yeni sistemin borç stokunu ne kadar azaltacağı ve tahsilat riskindeki düşüşün gerçekten elektrik fiyatlarına yansıyıp yansımayacağı belirleyecek.

* İllüstrasyon yapay zeka ile oluşturulmuştur. Temsilidir.